باران اول پس از خشکی، کامیون و نور بالای روبه‌رو
ساعت ۲۱:۰۰ در یک جاده دوخطه برون‌شهری که تابلوی سرعت مجاز ۸۰ کیلومتر بر ساعت را نشان می‌دهد، رانندگی می‌کنید. باران پس از یک هفته هوای خشک تازه شروع شده و لایه نازکی از روغن و گرد و غبار روی آسفالت پخش شده است. حدود ۱۵۰ متر جلوتر، یک کامیون با سرعت حدود ۴۵ کیلومتر بر ساعت حرکت می‌کند و چند بار از خط خود بیرون زده است. جاده در ۳۰۰ متری جلوتر به سمت راست قوس دارد و دید شما را می‌بندد. خودرویی پشت سر شما با فاصله بسیار کم حرکت می‌کند و نور بالا زده است. از روبه‌رو هم خودرویی با نور بالا نزدیک می‌شود. مسافر کنار شما می‌گوید «سبقت بگیر، دیر شده». برف‌پاک‌کن‌ها در سرعت متوسط کار می‌کنند و شیشه کمی بخار گرفته است.
1. آیا همین حالا سبقت گرفتن از کامیون درست است؟ چه عواملی را باید همزمان بسنجید؟
Read the worked answer
خیر، در این لحظه سبقت درست نیست و باید پشت کامیون بمانید.
دلایل همزمان:
- دید کافی ندارید: قوس در ۳۰۰ متری، دید افق را می‌بندد. سبقت باید فقط جایی انجام شود که تا انتهای مانور و بازگشت به خط، دید کامل و مسیر خالی باشد. سبقت در قوس، روی تاج پل و هر جای بی‌دید مجاز نیست.
- فاصله و سرعت: با ۸۰ کیلومتر بر ساعت حدود ۲۲ متر در هر ثانیه طی می‌کنید؛ با در نظر گرفتن سرعت خودروی روبه‌رو، زمان در دسترس برای مانور کوتاه‌تر از آن است که به نظر می‌رسد.
- سطح لغزنده: باران اول پس از خشکی، جاده را روغنی و لغزنده کرده؛ فاصله ترمزگیری بیشتر و احتمال لغزش هنگام تغییر خط بالاتر است.
- رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی کامیون: کامیون چند بار از خط بیرون زده؛ ممکن است دوباره جابه‌جا شود.
- خودروی روبه‌رو با نور بالا همین حالا در حال نزدیک شدن است.
مسیر درست: فاصله ایمن را حفظ کنید، صبر کنید تا بخش مستقیم با دید باز برسد، مطمئن شوید خط مقابل در تمام طول مانور خالی است، راهنما بزنید، آینه و نقطه کور را چک کنید، دنده را کم کنید تا شتاب کافی داشته باشید، سریع سبقت بگیرید و با فاصله ایمن به خط خود برگردید. اگر شرایط در میانه راه عوض شد، سبقت را لغو کنید. عجله مسافر دلیل موجهی برای سبقت با دید محدود نیست.
2. برای خودرویی که با فاصله کم و نور بالا پشت سر شماست و برای خودروی روبه‌رو که با نور بالا نزدیک می‌شود، چه رفتاری درست و چه رفتاری نادرست است؟
Read the worked answer
هدف در هر دو مورد یکی است: کاهش احتمال تصادف، نه تنبیه راننده دیگر.
خودروی پشت سر:
- ترمز ناگهانی و «ترمز تنبیهی» ممنوع؛ با سرعت کم پشت سر و سطح لغزنده، احتمال برخورد از عقب بسیار بالاست.
- فاصله خود را با کامیون جلوی خود بیشتر کنید (از حدود ۲ ثانیه به ۴ تا ۵ ثانیه). این کار به شما اجازه می‌دهد آهسته و تدریجی ترمز کنید، نه یک‌باره؛ در نتیجه خودروی پشت سر هم فرصت واکنش دارد.
- سرعت خود را ثابت و قابل‌پیش‌بینی نگه دارید و از تغییر خط بی‌دلیل پرهیز کنید. اگر توقفگاه امن یا خط دومی وجود دارد، اجازه دهید خودروی پرشتاب عبور کند.
نور بالای روبه‌رو:
- به چراغ نگاه نکنید؛ نگاه را به خط سفید لبه راست جاده بدوزید تا مسیر را حفظ کنید.
- سرعت را تا حدی کم کنید که بتوانید در محدوده دید واقعی خود توقف کنید؛ خیرگی موقت یعنی دید شما کمتر از حد معمول است.
- نور خود را روی پایین نگه دارید و با فلاش‌های پی‌درپی پاسخ ندهید؛ خیرگی متقابل، هر دو راننده را کور می‌کند.
- اگر خودروی روبه‌رو به خط شما وارد شد، سرعت را کم کنید و به سمت راست بروید؛ فرمان را به سمت چپ نپیچید.
3. باران تازه پس از یک هفته خشک چه خطری روی آسفالت ایجاد می‌کند و اگر خودرو حالت شناور شدن روی آب بگیرد چه باید بکنید؟
Read the worked answer
باران اول پس از خشکی، خطرناک‌ترین دقایق رانندگی است. روی آسفالت خشک، لایه‌ای از گرد و غبار، دوده و ذرات لاستیک نشسته است؛ با اولین باران، این لایه با آب مخلوط می‌شود و مثل لایه صابون عمل می‌کند. معمولاً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه اول بدترین چسبندگی را دارد و بعد با شسته‌شدن سطح بهتر می‌شود.
اقدام‌های درست:
- سرعت را نسبت به شرایط خشک پایین بیاورید؛ ۸۰ کیلومتر بر ساعت با سرعت مطمئنه در این وضعیت یکی نیست.
- فاصله تعقیب را افزایش دهید و ترمزگیری را زودتر و نرم‌تر شروع کنید.
- فرمان، گاز و ترمز را نرم و تدریجی به کار ببرید؛ هر ورودی ناگهانی می‌تواند چسبندگی را بشکند.
- مراقب آب‌گرفتگی کنار جاده و چاله‌های پرآب باشید؛ لاستیک با آج کم، خیلی زودتر شناور می‌شود.
اگر احساس کردید فرمان سبک شد و خودرو روی آب سر خورد (hydroplaning):
- پدال گاز را آرام رها کنید؛ ترمز نگیرید و فرمان را ناگهانی نچرخانید.
- فرمان را مستقیم نگه دارید و منتظر بمانید تا لاستیک‌ها دوباره با سطح تماس پیدا کنند.
- پس از بازگشت چسبندگی، سرعت را بیشتر کم کنید و علت را بررسی کنید (سرعت زیاد، آب زیاد، آج کم).