Iran Light Vehicle Driving Theory cheat sheet
Iran Light Vehicle Driving Theory · Keep the key ideas within reach.
قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی
حداکثر سرعت مجاز در معابر شهری اصلی ۵۰ کیلومتر بر ساعت و در معابر فرعی ۳۰ کیلومتر بر ساعت است، مگر آنکه تابلوی دیگری تعیین کرده باشد.
در بزرگراه‌های برون‌شهری حداکثر سرعت برای خودروهای سبک ۱۰۰ و در آزادراه‌ها ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت است؛ در باران، برف، مه و شب سرعت باید به گونه‌ای کاهش یابد که در فاصله دید متوقف شد.
حد مجاز الکل خون در رانندگی برای رانندگان عادی صفر است؛ رانندگی تحت تأثیر مواد مخدر یا مشروبات الکلی جرم است و مجازات سنگین دارد.
توقف در فاصله کمتر از ۱۵ متر از تقاطع، پیچ، سربالایی و ورودی تونل ممنوع است؛ توقف دوبل فقط برای سوار و پیاده کردن سریع مسافر با حضور راننده مجاز است.
سبقت از سمت راست ممنوع است؛ سبقت از سمت چپ تنها با اطمینان از خالی بودن مسیر مقابل، روشن کردن راهنما و بازگشت به خط پس از دیدن خودروی سبقت‌گرفته در آینه مجاز است.
خط ممتد محوری عبور از آن را ممنوع می‌کند؛ خط‌چین اجازه سبقت و تغییر خط را می‌دهد؛ خط ممتد در کنار خط‌چین یعنی عبور فقط از سمت خط‌چین مجاز است.
در تقاطع بدون چراغ و بدون تابلوی حق تقدم، وسیله‌ای که از سمت راست می‌آید حق تقدم دارد؛ وسیله‌ای که می‌خواهد به چپ بپیچد باید به وسایل مقابل و عابران پیاده اولویت دهد.
پیش از هر تغییر مسیر یا گردش، راهنما باید حداقل ۳ ثانیه و در بزرگراه دست‌کم ۵ ثانیه پیش از مانور روشن شود و پس از پایان مانور خاموش گردد.
جریمه‌های رانندگی به دو دسته نقدی و نمره منفی تقسیم می‌شوند؛ رسیدن نمره منفی به ۳۰ منجر به توقیف گواهینامه تا ۶ ماه و در تکرار تا یک سال می‌شود.
علائم و تابلوهای راهنمایی و رانندگی
تابلوهای بازدارنده (منع و محدودیت) معمولاً دایره‌ای با حاشیه قرمز و زمینه سفید هستند؛ مانند «ورود ممنوع»، «حداکثر سرعت» و «سبقت ممنوع».
تابلوهای هشداردهنده مثلثی با حاشیه قرمز و زمینه سفید هستند و خطر پیش‌رو را اعلام می‌کنند؛ مانند پیچ خطرناک، تقاطع و ریزش سنگ.
تابلوهای آمرانه (اجباری) دایره‌ای با زمینه آبی هستند و رفتاری را الزام می‌کنند؛ مانند «گردش به راست اجباری» و «مسیر ویژه دوچرخه».
تابلوهای اخباری و اطلاعاتی مستطیلی یا مربعی با زمینه آبی یا سبز هستند و مسیر، فاصله و امکانات را نشان می‌دهند.
تابلوهای محلی و تکمیلی زیر تابلوی اصلی نصب می‌شوند و دامنه اعتبار آن را محدود می‌کنند؛ مانند فاصله، نوع وسیله یا زمان اعمال محدودیت.
خط‌کشی زرد ممتد در حاشیه معابر شهری معمولاً توقف و پارک ممنوع را اعلام می‌کند؛ خط سفید ممتد در حاشیه اجازه پارک مشروط را می‌دهد.
خط‌کشی عرضی عابر پیاده به صورت خطوط موازی یا شطرنجی است و راننده موظف است پیش از آن سرعت را کاهش دهد و در صورت حضور عابر توقف کند.
چراغ راهنمایی: سبز یعنی عبور مجاز، زرد یعنی توقف مگر آنکه فاصله برای توقف ایمن کافی نباشد، قرمز یعنی توقف کامل پیش از خط ایست.
چراغ چشمک‌زن زرد به معنی احتیاط و رعایت حق تقدم است و چراغ چشمک‌زن قرمز به معنی توقف کامل و سپس عبور با رعایت حق تقدم است.
رانندگی ایمن و تدافعی
قاعده فاصله ایمن دو ثانیه: نقطه ثابتی در مسیر انتخاب کنید و پس از عبور خودروی جلویی از آن، حداقل دو ثانیه بشمارید؛ در شب، باران یا یخبندان این فاصله را به چهار ثانیه یا بیشتر برسانید.
قاعده آینه-علامت-فرمان: پیش از هر مانور ابتدا آینه‌ها و نقطه کور را بررسی کنید، سپس راهنما بزنید و در نهایت فرمان را بچرخانید.
نقطه کور خودروهای سنگین و کامیون‌ها بسیار بزرگ‌تر است؛ از ماندن در کنار یا پشت بلافصل آن‌ها پرهیز کنید و فقط وقتی کاملاً دیده می‌شوید سبقت بگیرید.
در هوای بارانی خطر hydroplaning (سرخوردن روی لایه آب) با سرعت بالا افزایش می‌یابد؛ سرعت را کاهش دهید و از ترمز ناگهانی و فرمان‌گیری سریع بپرهیزید.
در مه شدید از نور پایین استفاده کنید؛ نور بالا در مه بازتاب می‌کند و دید را کاهش می‌دهد.
در سرازیری‌های طولانی از دنده پایین برای ترمز موتوری استفاده کنید و از ترمز مداوم پرهیز نمایید تا ترمزها داغ و بی‌اثر نشوند.
رانندگی تدافعی یعنی پیش‌بینی خطای دیگران؛ همیشه یک مسیر فرار و فاصله جانبی برای واکنش در نظر بگیرید.
خستگی و خواب‌آلودگی عملکردی مشابه مصرف الکل دارد؛ هر دو ساعت رانندگی یا در نخستین نشانه خواب‌آلودگی توقف و استراحت کوتاه ضروری است.
استفاده از تلفن همراه بدون هندزفری در حین رانندگی ممنوع است و تمرکز راننده را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.
شناخت خودرو و بازدید فنی
بازدید روزانه پیش از حرکت: سطح روغن موتور، مایع خنک‌کننده رادیاتور، مایع ترمز، مایع شیشه‌شور، باد لاستیک‌ها و سالم بودن چراغ‌ها.
عمق آج لاستیک نباید کمتر از ۱٫۶ میلی‌متر باشد؛ فشار باد باید در حالت سرد و مطابق توصیه کارخانه تنظیم شود، نه بر اساس ظاهر لاستیک.
فشار باد نامناسب باعث سایش نامتقارن، افزایش مصرف سوخت و کاهش چسبندگی می‌شود؛ فشار کم خطر ترکیدن لاستیک در سرعت بالا را افزایش می‌دهد.
مایع خنک‌کننده را هرگز در موتور داغ باز نکنید؛ بخار و مایع جوشان باعث سوختگی شدید می‌شود.
ترمزهای ABS در ترمز اضطراری از قفل شدن چرخ‌ها جلوگیری می‌کنند؛ در این حالت پدال را محکم نگه دارید و پمپاژ نکنید، زیرا لرزش پدال طبیعی است.
چراغ هشدار روغن (فشار روغن) در حین حرکت یعنی توقف فوری و خاموش کردن موتور؛ ادامه رانندگی باعث خرابی شدید موتور می‌شود.
چراغ هشدار باتری معمولاً نشانه خرابی دینام یا تسمه دینام است؛ خودرو تا نزدیک‌ترین تعمیرگاه و با مصرف برق حداقل حرکت کند.
معاینه فنی دوره‌ای برای خودروهای شخصی هر سال یک بار الزامی است و شامل ترمز، فرمان، آلایندگی، چراغ‌ها و سیستم تعلیق می‌شود.
کمربند ایمنی و بستن آن برای همه سرنشینان الزامی است؛ کیسه هوا بدون کمربند می‌تواند در تصادف آسیب جدی وارد کند.
کمک‌های اولیه و امداد
ترتیب اقدام در صحنه تصادف: ایمن‌سازی محل و روشن کردن چراغ خطر، تماس با اورژانس ۱۱۵، ارزیابی هوشیاری و تنفس، سپس کمک‌های اولیه.
در خونریزی شدید، فشار مستقیم با پارچه تمیز روی زخم و بالا نگه داشتن عضو بالاتر از سطح قلب، پیش از هر اقدام دیگر اولویت دارد.
برای فرد بی‌هوش که تنفس دارد، وضعیت بازیابی (به پهلو خواباندن) را اجرا کنید تا راه هوایی باز بماند؛ برای فرد بدون تنفس، احیای قلبی-ریوی با نسبت ۳۰ فشردن قفسه سینه به ۲ تنفس مصنوعی آغاز شود.
در سوختگی، محل را با آب خنک و ملایم بشویید؛ هرگز یخ، کره یا پماد خانگی روی سوختگی نگذارید و تاول‌ها را نترکانید.
در شکستگی مشکوک، عضو را در همان وضعیت با آتل یا وسیله‌ای سخت ثابت کنید و از جابه‌جایی بی‌دلیل مصدوم پرهیز نمایید، مگر خطر آتش یا انفجار.
کلاه ایمنی مصدوم موتورسوار را تنها در صورت نیاز به تنفس یا خونریزی جدی بردارید و سر و گردن را در حین برداشتن ثابت نگه دارید.
در برق‌گرفتگی ابتدا منبع برق را قطع کنید و با دست به مصدوم تماس نگیرید، سپس احیای قلبی-ریوی را آغاز کنید.
در مسمومیت با گاز CO، مصدوم را به هوای آزاد منتقل کنید، در و پنجره‌ها را باز کنید و با اورژانس تماس بگیرید؛ هرگز در محیط آلوده آتش روشن نکنید.
در تصادف با مصدومیت، شماره‌گذاری و ثبت موقعیت خودروها و عکس‌برداری پیش از جابه‌جایی برای بیمه و مقام مسئول اهمیت دارد.
درک خطر و پیشگیری از تصادف
پیش از سبقت، فاصله دید باید به اندازه‌ای باشد که بتوان بدون خطر به خط خود بازگشت؛ سبقت در پیچ کور، سربالایی و تقاطع ممنوع است.
در نزدیکی مدارس، بیمارستان‌ها، ایستگاه‌های اتوبوس و مناطق مسکونی، احتمال حضور ناگهانی عابر بالاست؛ سرعت را کاهش دهید و پای خود را روی ترمز آماده نگه دارید.
هنگام نزدیک شدن به تقاطع، حتی با چراغ سبز، سرعت را کاهش دهید و مسیر را برای وسایل نقلیه عبوری از چراغ قرمز بررسی کنید.
فاصله جانبی از موتورسیکلت‌ها و دوچرخه‌سواران باید حداقل یک متر در معابر شهری و بیشتر در سرعت‌های بالا باشد.
در جاده‌های کوهستانی و پیچ‌های تند، سرعت را پیش از ورود به پیچ کاهش دهید و در طول پیچ ترمز نکنید؛ در پیچ به سمت راست از خط خود منحرف نشوید.
در شب و در باران، دید کاهش می‌یابد و فاصله توقف افزایش می‌یابد؛ سرعت را به گونه‌ای تنظیم کنید که در محدوده روشنایی چراغ‌ها متوقف شوید.
حیوانات و عابران در حاشیه جاده‌های روستایی خطر ناگهانی ایجاد می‌کنند؛ در این مناطق سرعت را کاهش دهید و آماده ترمز باشید.
پرهیز از رانندگی در حالت خشم یا هیجان شدید، خطر تصمیم‌های ناگهانی و پرخاشگرانه را کاهش می‌دهد.
پیش از حرکت در تقاطع، از خالی بودن مسیر مقابل و نبود عابر در خط عبور مطمئن شوید؛ نقطه کور آینه‌ها را با چرخش سر بررسی کنید.
قوانین موتورسیکلت و خودروهای سبک
استفاده از کلاه ایمنی استاندارد برای راننده و ترک‌نشین موتورسیکلت در همه معابر الزامی است.
موتورسیکلت‌های ۱۲۵ سی‌سی و بالاتر نیازمند گواهینامه پایه یکم موتورسیکلت هستند؛ موتورهای زیر ۱۲۵ سی‌سی با گواهینامه پایه سوم قابل رانندگی‌اند.
حرکت در خط ویژه اتوبوس، پیاده‌رو، پارک‌ها و مسیرهای ممنوع برای موتورسیکلت ممنوع است؛ موتورسیکلت باید در خط عبور خود و نه بین خطوط حرکت کند.
سوار کردن بیش از یک ترک‌نشین و حمل بار نامتعادل یا بزرگ‌تر از عرض مجاز برای موتورسیکلت ممنوع است.
ترک‌نشین باید پشت راننده بنشیند، پاها را روی رکاب بگذارد و دست‌ها را به راننده یا دستگیره ثابت نگه دارد.
در خودروهای سبک، همه سرنشینان صندلی عقب و جلو باید کمربند ببندند؛ کودکان زیر ۱۲ سال باید در صندلی ایمنی مناسب و صندلی عقب قرار گیرند.
چراغ‌های موتورسیکلت باید در روز نیز روشن باشد تا دیده شدن آن افزایش یابد؛ در شب استفاده از لباس روشن و شبرنگ توصیه و در برخی معابر الزامی است.
سبقت موتورسیکلت از خودروها در ترافیک سنگین فقط از سمت چپ و با رعایت فاصله جانبی و سرعت مطمئنه مجاز است.
حمل کودک زیر ۸ سال روی موتورسیکلت و حمل بار خطرناک و قابل اشتعال ممنوع است.
اخلاق، آداب و مسئولیت‌های قانونی راننده
پس از هر تصادف، توقف، امن‌سازی محل، اطلاع به پلیس و اورژانس در صورت مصدومیت و مبادله اطلاعات بیمه‌ای با طرف مقابل الزامی است.
ترک صحنه تصادف جرم است و مجازات آن به مراتب سنگین‌تر از تصادف بدون فرار است.
راننده مسئول ایمنی سرنشینان و بار خودرو است؛ واگذاری خودرو به فرد بدون گواهینامه یا ناتوان از رانندگی مسئولیت‌آور است.
بوق زدن ممتد، چراغ زدن مکرر و رانندگی پرخاشگرانه مصداق بی‌توجهی به حقوق دیگران است و می‌تواند مشمول جریمه شود.
راننده باید حق تقدم عابران پیاده را در خط‌کشی عابر و تقاطع‌ها رعایت کند و در ورود به پیاده‌رو یا گذرگاه، سرعت را کاهش دهد.
استفاده از کمربند ایمنی، رعایت سرعت مجاز و پرهیز از تلفن همراه، سه رفتار کلیدی مسئولیت‌پذیری قانونی راننده است.
بیمه شخص ثالث اجباری است و خسارت جانی و مالی وارد به اشخاص ثالث را تا سقف تعیین‌شده پوشش می‌دهد؛ بیمه بدنه اختیاری است.
در تصادف با خسارت جانی، تماس فوری با ۱۱۵ و ۱۱۰ و عدم جابه‌جایی مصدوم مگر در خطر قریب‌الوقوع ضروری است.
احترام به قوانین در ترافیک سنگین، از جمله رعایت نوبت در صف و پرهیز از بستن مسیر اضطراری، بخشی از اخلاق حرفه‌ای رانندگی است.