موتور ۲۵۰ سی‌سی، بیمه منقضی و برخورد با عابر در خیابان بی‌نور
راکبی ۱۹ ساله با موتورسیکلت ۲۵۰ سی‌سی که به نام پدرش ثبت شده، ساعت ۲۲:۱۵ در خیابانی بدون روشنایی کافی حرکت می‌کند. بیمه‌نامه شخص ثالث موتور ۴۰ روز پیش منقضی شده و راکب کلاه‌کاسکت ندارد. عابری ۶۰ ساله از بین دو خودروی پارک‌شده ناگهان وارد خیابان می‌شود؛ راکب با سرعت حدود ۴۵ کیلومتر بر ساعت ترمز می‌کند اما برخورد می‌کند و عابر از ناحیه ساق پا دچار شکستگی می‌شود. موتور و خودروی پارک‌شده خسارت جزئی می‌بینند. راکب بیمه بدنه ندارد و موتور در دنده دو و با فاصله دید حدود ۳۰ متر حرکت می‌کرده است. پلیس در صحنه حاضر می‌شود و مدارک را می‌خواهد. راکب می‌گوید گواهینامه‌اش را همراه ندارد و فکر می‌کند چون بیمه‌نامه منقضی شده، دیگر هیچ تعهدی به عابر ندارد. عابر هم ادعا می‌کند حق تقدم داشته است.
1. چه مدارکی باید ارائه شود و نداشتن بیمه‌نامه معتبر چه پیامدهایی دارد؟
Read the worked answer
مدارک معمول: گواهینامه متناسب با موتورسیکلت، سند مالکیت یا برگ سبز وسیله نقلیه، بیمه‌نامه شخص ثالث معتبر و در صورت الزام، مدارک معاینه فنی. همراه نداشتن گواهینامه، تخلف مستقلی است که حتی اگر گواهینامه در سیستم ثبت شده باشد، جریمه دارد.
بیمه‌نامه منقضی به معنای نداشتن پوشش بیمه‌ای است: جریمه، احتمال توقیف وسیله نقلیه و پرداخت خسارت از جیب راکب. بیمه شخص ثالث برای جبران خسارت به شخص زیان‌دیده است، پس نبود آن مانع طرح ادعای عابر نمی‌شود؛ فقط پرداخت را از insurer به راکب منتقل می‌کند.
2. آیا انقضای بیمه، مسئولیت مدنی راکب را در برابر عابر از بین می‌برد؟ نقش صندوق تأمین خسارت‌های بدنی چیست؟
Read the worked answer
خیر. بیمه یک ابزار تضمین پرداخت است، نه عامل ایجاد یا سقوط مسئولیت. راکب به دلیل برخورد با عابر و آسیب بدنی، مسئول جبران خسارت است؛ بیمه‌نامه معتبر فقط پرداخت را بر عهده insurer می‌گذارد. با انقضای بیمه، راکب باید خسارت را شخصاً بپردازد و ممکن است پرداخت دیه یا هزینه درمان از او مطالبه شود.
در چارچوب قانون، صندوق تأمین خسارت‌های بدنی برای مواردی مانند وسیله نقلیه بدون بیمه یا نامشخص پیش‌بینی شده است؛ صندوق می‌تواند به زیان‌دیده پرداخت کند و سپس برای بازیافت مبلغ به مقصر مراجعه کند. بنابراین راکب تصور نکند با منقضی شدن بیمه، پرونده برای او بسته می‌شود.
3. اگر گواهینامه راکب با حجم ۲۵۰ سی‌سی مطابقت نداشته باشد و کلاه‌کاسکت هم نداشته باشد، این دو موضوع چه اثری بر مسئولیت و پوشش بیمه دارد؟
Read the worked answer
گواهینامه باید با نوع و حجم موتورسیکلت مطابقت داشته باشد. اگر گواهینامه او فقط برای حجم کمتر معتبر باشد، از نظر قانونی فاقد گواهینامه متناسب است؛ این تخلف مستقلی است و insurer می‌تواند پس از پرداخت به زیان‌دیده، برای بازیافت به او رجوع کند یا پوشش را نپذیرد. اما مسئولیت مدنی او در برابر عابر از بین نمی‌رود.
نداشتن کلاه‌کاسکت تخلف است و در ارزیابی صدمات خود راکب (ضربه سر) اهمیت دارد، ولی حق عابر را کاهش نمی‌دهد. درباره حق تقدم عابر: اگر عابر از محل مجاز عبور نکرده و ناگهان از بین خودروهای پارک‌شده وارد شده باشد، در تقصیر مشترک سهیم است؛ سرعت ۴۵ کیلومتر بر ساعت و فاصله دید ۳۰ متر هم بررسی می‌شود، زیرا راکب باید در محدوده دید خود توقف کند.