اخلاق حرفه‌ای قضایی: استقلال، بی‌طرفی و تخلفات انتظامی
اخلاق حرفه‌ای قضایی، مجموعه‌ای از تکالیف شغلی و انتظامی است که اعتماد عمومی به دستگاه قضایی را حفظ می‌کند. در آزمون قضاوت، پرسش‌ها بیشتر بر تعارض منافع، رد دادرس و مصادیق تخلف انتظامی متمرکز است.
استقلال و بی‌طرفی
قاضی باید در برابر فشارهای بیرونی مستقل باشد و از هر رابطه‌ای که بی‌طرفی او را خدشه‌دار کند بپرهیزد. ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی موارد رد دادرس را برمی‌شمارد؛ از جمله قرابت با یکی از طرفین یا وجود نفع در دعوا.
ممنوعیت‌ها
اشتغال به مشاغل و فعالیت‌های مغایر با شأن قضاوت، عضویت در گروه‌های سیاسی، افشای اسرار پرونده، رشوه، توصیه‌پذیری و ملاقات خصوصی با طرفین، از مصادیق بارز تخلف است. رفتار قاضی در بیرون دادگاه نیز در ارزیابی شایستگی او مؤثر است.
تخلفات انتظامی
قانون نظارت بر رفتار قضات، تخلفات و مجازات‌های انتظامی را تعیین کرده است: تذکر، توبیخ، کسر حقوق، انفصال موقت و انفصال دائم. تخلف انتظامی از جرم کیفری جدا است و رسیدگی به هر یک مسیر خود را دارد.
مثال کاربردی
قاضی پرونده‌ای درمی‌یابد که پسرعموی یکی از طرفین است. او باید پیش از شروع رسیدگی، موضوع را اعلام و از رسیدگی امتناع کند. اگر با وجود این رابطه، رأی صادر کند، هم رأی در معرض اعتراض قرار می‌گیرد و هم رفتار او تخلف انتظامی محسوب می‌شود؛ بی‌طرفی، تکلیف پیشینی قاضی است، نه وظیفه‌ای پسینی.
دام‌ها
خلط تخلف انتظامی با جرم؛ تصور کفایت اعلام شفاهی به رئیس بدون امتناع از رسیدگی؛ و نادیده گرفتن تعارض منافع در رابطه با همکاران و بستگان، بیشترین خطاها را ایجاد می‌کند.