آیین دادرسی مدنی: صلاحیت، ایرادات و طرق شکایت
آیین دادرسی مدنی، «قواعد بازی» دادرسی است و آزمون قضاوت در آن بیشتر به تشخیص درست مرجع صالح، ایرادات قابل طرح و راه‌های شکایت از رأی می‌پردازد. قانون حاکم، قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی است.
صلاحیت
صلاحیت ذاتی به نوع و درجه دادگاه مربوط است و قابل توافق نیست؛ صلاحیت محلی قابل تردید است. اصل، اقامه دعوا در دادگاه محل اقامتگاه خوانده است (ماده ۱۱)، اما دعاوی مربوط به مال غیرمنقول در دادگاه محل وقوع ملک اقامه می‌شود (ماده ۱۳).
ایرادات و دفاع
ایرادات در ماده ۸۴ فهرست شده است: عدم توجه به خواسته، عدم سمت، عدم صلاحیت، امر مختوم، فقدان شرایط قانونی و نظایر آن. ایراد عدم صلاحیت باید تا اولین جلسه دادرسی مطرح شود (ماده ۸۹) وگرنه حق طرح آن از دست می‌رود.
طرق شکایت
تجدیدنظر (مهلت ۲۰ روز، ماده ۳۳۶)، فرجام‌خواهی (مهلت ۲۰ روز، ماده ۳۳۹) و اعاده دادرسی (ماده ۳۴۸) سه راه اصلی است. داوری نیز با توافق طرفین و با رعایت تشریفات قانونی جایگزین رسیدگی قضایی می‌شود.
مثال کاربردی
خواهان، الزام به تنظیم سند رسمی ملکی را در دادگاه محل اقامتگاه خوانده اقامه می‌کند و خوانده ایراد عدم صلاحیت محلی می‌گیرد. چون موضوع دعوا مال غیرمنقول است، دادگاه باید مطابق ماده ۱۳ خود را صالح نداند و با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را به دادگاه محل وقوع ملک بفرستد؛ اما اگر ایراد در جلسه نخست مطرح نشود، دیگر مسموع نیست.
دام‌ها
خلط صلاحیت ذاتی و محلی؛ تصور قابل تجدیدنظر بودن همه آرا؛ فراموش کردن مهلت‌های ۲۰ روزه؛ و اشتباه گرفتن قرارهای اعدادی با قرارهای نهایی، بیشترین کسر نمره را ایجاد می‌کند.