آیین دادرسی کیفری: تعقیب، تحقیق و تأمین
آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ با پذیرش تفکیک مقام تعقیب (دادستان) از مقام تحقیق (بازپرس)، ساختار رسیدگی کیفری را دگرگون کرد. آزمون قضاوت در این درس، نظم procedural و ضمانت‌های حقوق متهم را می‌سنجد.
ساختار
دادستان، مقام تعقیب و نماینده جامعه است؛ بازپرس، مقام تحقیق و مستقل است و نمی‌تواند از دادستان دستور بگیرد. دادگاه، مرجع رسیدگی و صدور حکم است.
تحقیقات مقدماتی
تحقیقات مقدماتی محرمانه است و تفهیم اتهام، حق داشتن وکیل و منع شکنجه از ارکان آن است. قرارهای تأمین کیفری در ماده ۲۱۷ برشمرده شده‌اند: التزام به حضور، وثیقه، کفالت و بازداشت موقت. بازداشت موقت، شدیدترین قرار و باید با ذکر جهات و به‌عنوان آخرین راه‌حل صادر شود.
طرق شکایت
اعتراض به قرارهای تأمین در مهلت قانونی، تجدیدنظرخواهی از حکم و اعاده دادرسی، سه مسیر اصلی است. قرار منع تعقیب نیز قابل اعتراض است.
مثال کاربردی
بازپرس برای متهمی که اتهام او با دلایل کافی پشتیبانی نشده، قرار بازداشت موقت صادر می‌کند و متهم اعتراض می‌کند. مرجع رسیدگی باید بسنجد آیا شرایط قانونی بازداشت (شدت جرم، خطر فرار، تبانی یا از بین رفتن آثار جرم) محقق است؛ اگر دلیلی برای خطر نباشد، باید قرار خفیف‌تر (کفالت یا وثیقه) جایگزین شود، زیرا بازداشت موقت استثناست نه قاعده.
دام‌ها
خلط قرار تأمین با قرار اعدادی مانند تفتیش منزل و معاینه محل؛ فراموش کردن محرمانه بودن تحقیقات؛ بی‌توجهی به مهلت اعتراض به قرار؛ و اشتباه در مرجع صالح، از عوامل کسر نمره است.