ادله اثبات دعوی: بار اثبات، اسناد و شهادت
ادله اثبات دعوی، پل میان ادعا و حکم است و در آزمون قضاوت با پرسش‌های کاربردی درباره بار اثبات، اعتبار اسناد و تعارض ادله سنجیده می‌شود. منابع اصلی، مواد ۱۲۵۷ تا ۱۳۲۴ قانون مدنی و مقررات آیین دادرسی مدنی است.
بار اثبات
ماده ۱۲۵۷ قاعده طلایی است: هر کس مدعی حقی باشد باید آن را اثبات کند و هر کس بر خلاف وضع طبیعی انکار کند، نیاز به دلیل ندارد. اصل برائت در امور کیفری و اصل استصحاب در امور مدنی، پیامدهای متفاوتی دارند.
اقرار و سند
اقرار، اخبار به حقی برای غیر به ضرر خود است (ماده ۱۲۵۹) و در حدود، اقرار در صورتی مؤثر است که شرایط مقرر رعایت شود. سند رسمی (ماده ۱۲۸۷) از اعتبار ویژه برخوردار است و سند عادی (ماده ۱۲۹۰) با انکار یا تردید طرف مقابل روبه‌رو می‌شود.
شهادت، امارات و قسم
شهادت شهود (ماده ۱۳۰۵)، امارات (ماده ۱۳۲۱) و قسم (ماده ۱۳۲۵) در کنار علم قاضی، نظام ادله را کامل می‌کنند. هیچ دلیلی ارزش مطلق ندارد و قاضی باید مجموع قرائن را بسنجد.
مثال کاربردی
خواهان برای مطالبه وجه، سند عادی ارائه می‌کند و خوانده امضای خود را نمی‌پذیرد. خوانده باید در مهلت قانونی ادعای تردید یا جعل مطرح کند؛ با طرح تردید، اصالت سند از طریق کارشناسی بررسی می‌شود. اگر خوانده سکوت کند و در مهلت مقرر ایرادی نزند، سند علیه او قابل استناد خواهد بود.
دام‌ها
خلط انکار (امضای منتسب به خود) با تردید (امضای منتسب به دیگری)؛ فراموش کردن مهلت ادعای جعل؛ استناد به اصل برائت در دعوای مدنی؛ و بی‌توجهی به تفاوت سند رسمی و عادی، خطاهای رایج است.