حقوق خانواده: نکاح، مهر، طلاق و حضانت
حقوق خانواده، ترکیبی از قانون مدنی و قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱ است و آزمون قضاوت در آن بیشتر به مسائل عملی مانند مهر، نفقه، طلاق توافقی، عده و حضانت میپردازد.
نکاح و شرایط
ماده ۱۰۶۲ نکاح را عقدی میداند که به مجرد وقوع، رابطه زوجیت ایجاد میکند. موانع نکاح در مواد ۱۰۶۳ و ۱۰۶۴ آمده است: قرابت، رضاع، زوجیت، عده و کفر. اذن ولی در نکاح دختر باکره، از مباحث پرچالش است.
مهر و نفقه
به مجرد عقد، زن مالک مهر میشود و میتواند آن را مطالبه کند (ماده ۱۰۸۲). مهر عندالمطالبه است، مگر شرط مدت شود. نفقه با تمکین واجب میشود (ماده ۱۱۰۷) و نشوز، مسقط آن است.
طلاق، عده و حضانت
ماده ۱۱۳۳ حق طلاق را به مرد داده و در موارد عسر و حرج، حق درخواست را به زن نیز داده است. طلاق رجعی با رجوع در عده قابل بازگشت است، اما طلاق بائن چنین نیست. عده (ماده ۱۱۵۰) و حضانت (مواد ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۰) با معیار مصلحت کودک سنجیده میشود.
مثال کاربردی
زوجه مهریه عندالمطالبه خود را مطالبه میکند و زوج مدعی اعسار است. زوجه میتواند تا صدور حکم اعسار، مطالبه را پیگیری کند؛ اگر اعسار ثابت شد، دادگاه با رعایت مقررات، تقسیط یا اعطای مهلت را بررسی میکند، اما اصل دین ساقط نمیشود. نکته آن است که اعسار، دین را از بین نمیبرد و فقط نحوه پرداخت را تغییر میدهد.
دامها
خلط طلاق رجعی با بائن؛ فراموش کردن تفاوت عده طلاق و عده وفات؛ نادیده گرفتن معیار مصلحت در حضانت؛ و اشتباه در شرایط اجرتالمثل، از خطاهای پرتکرار است.