علوم تربیتی
درس علوم تربیتی چارچوب‌های فکری و اصول حاکم بر تعلیم و تربیت را می‌سنجد: تربیت چیست، چه هدفی دارد، و کدام مکتب یا سند رسمی چه رفتاری را در کلاس تجویز می‌کند.
محورهای آزمون
- مفهوم و اهداف: تفکیک تربیت از آموزش، اهداف غایی و واسطه.
- اصول: آزادی، فعالیت، تفرد، اجتماعی‌بودن و تدریجی‌بودن تربیت.
- مکاتب: ایدئالیسم (ارزش و اندیشه)، رئالیسم (واقعیت بیرونی و نظم)، پراگماتیسم (تجربه و حل مسئله) و اگزیستانسیالیسم (انتخاب و مسئولیت فرد).
- سند تحول بنیادین: شش ساحت تربیتی؛ اعتقادی و عبادی، سیاسی و اجتماعی، زیباشناختی و هنری، اقتصادی و حرفه‌ای، علمی و فناورانه، جسمانی و زیستی.
نمونه حل‌شده
«معلم مفاهیم را با آزمایش و تجربه می‌آموزد و دانش‌آموز را به حل مسئله وامی دارد.» این توصیف با کدام رویکرد سازگار است؟ استدلال: کلیدواژه‌ها «تجربه»، «عمل» و «حل مسئله» است؛ این‌ها نشانه پراگماتیسم و پیشرفت‌گرایی دیویی است که یادگیری را محصول درگیری فعال با موقعیت می‌داند. ایدئالیسم بر اندیشه و ارزش‌های ثابت و رئالیسم بر شناخت واقعیت بیرونی و نظم تأکید می‌کند.
دام‌های نمره‌بران
- نسبت دادن شاگردمحوری به رئالیسم یا معلم‌محوری مطلق به پراگماتیسم.
- اشتباه گرفتن شش ساحت با اصول تربیت.
- خواندن سند تحول به‌عنوان سندی صرفاً اداری؛ پرسش‌ها مفهومی‌اند.
- یکی گرفتن هدف غایی با اهداف جزئی رفتاری.