Stöðu- og framvindupróf í lesskilningi key terms

Upplýsingar sem standa skýrt í textanum og þarf ekki að lesa út úr honum; lesandinn getur bent á nákvæmlega þá setningu eða orðasamband þar sem þær koma fram.

Upplýsingar sem textinn gefur til kynna án þess að segja þær berum orðum; lesandinn þarf að lesa á milli línanna og nota vísbendingar úr textanum til að komast að þeim.

Aðferð þar sem lesandinn skimar texta með ákveðna spurningu í huga og finnur lykilorð eða staði í textanum þar sem svarið er líklegt til að vera.

Hraðlestur þar sem lesandinn rennir auganu yfir texta til að ná meginefninu, finna kaflaskiptingu eða ákveðna tegund upplýsinga án þess að lesa hvert orð.

Hægur og vandvirkur lestur þar sem hvert atriði er skoðað, oft til að skilja flókna röksemdafærslu eða staðfesta smáatriði sem skipta máli fyrir svarið.

Niðurstaða sem lesandinn dregur með því að tengja saman upplýsingar úr textanum og eigin þekkingu, þótt textinn segi hana ekki beint. Góð ályktun styðst alltaf við vísbendingar í textanum.

Orð, setning eða smáatriði í textanum sem réttlætir ályktun eða svar; án hennar er ályktunin aðeins gisk og stenst ekki skoðun.

Tiltekin setning eða orð sem lesandinn getur bent á til að sýna fram á að svar hans eða túlkun eigi sér stoð í efninu sjálfu.

Kjarninn í texta eða málsgrein, það sem höfundur vill helst að lesandinn taki með sér; oft hægt að orða það í einni setningu.

Afmarkað efni innan stærra texta sem styður við meginefnið, til dæmis ein röksemd, dæmi eða staðreynd í undirkafla.

Samhangandi hluti texta sem fjallar um eitt aðalatriði og er venjulega auðkenndur með inndrátt eða línubili; hún hefur oft efnisgreinarefni og stuðningssetningar.

Setning, oft sú fyrsta í efnisgrein, sem tilkynnir lesandanum hvað efnisgreinin fjallar um og heldur henni saman.

Umhverfi orðs eða setningar í textanum, þar á meðal nálægar setningar og aðstæður textans, sem hjálpar lesandanum að ákveða hvaða merking er ætluð.

Sú merking sem orð tekur í tilteknum texta, jafnvel þótt orðið hafi fleiri merkingar í orðabók; hún ræðst af setningunni og efninu í kring.

Eiginleiki orðs sem getur haft tvær eða fleiri skyldar merkingar, svo sem „blað“ um plöntuhluta eða pappír; lesandinn verður að velja réttu merkinguna úr samhenginu.

Orð sem hefur að mestu sömu eða mjög svipaða merkingu og annað orð, en er þó ekki alltaf skiptanlegt í hverju samhengi sem er.

Orð sem hefur andstæða merkingu við annað orð, svo sem „hátt“ og „lágt“; andheiti geta hjálpað lesandanum að skilja óþekkt orð í texta.

Tveggja eða fleiri orða samstæða sem hefur ákveðna merkingu, oft ekki hægt að skilja orð fyrir orð, til dæmis „að taka til hendinni“.

Fast orðasamband með myndræna eða óbeina merkingu sem málnotendur þekkja sem eina heild og er ekki hægt að þýða orðrétt.

Málfarsleg notkun þar sem orð er notað í óbeinni merkingu til að skapa mynd í huga lesandans, svo sem líkingar og myndhverfingar, í stað þess að lýsa beint.

Orð eða orðasamband sem tengir setningar eða efnisgreinar saman og gefur til kynna hvernig hugmyndir tengjast, til dæmis „því að“, „hins vegar“ og „þar af leiðandi“.

Sá háttur sem setningar og efnisgreinar eru bundnar saman með endurtekningum, fornöfnum og vísbendingarorðum svo textinn verði samhangandi heild en ekki sundurleit setningasamstæða.

Skipulag texta í inngang, meginmál og niðurlag, ásamt röð efnisgreina og þeirri röksemdafærslu sem höfundur fylgir frá byrjun til enda.

Fyrsti hluti texta þar sem höfundur kynnir efnið, vekur áhuga lesandans og segir oft fyrir um hvað textinn muni fjalla og hvernig honum verði skipað.

Lokahluti texta þar sem höfundur dregur saman helstu atriði, endurtekur niðurstöðu eða hvetur lesandann til ákveðinnar afstöðu.

Það sem höfundur vill ná fram með textanum, til dæmis að fræða, sannfæra, skemmta eða vara við einhverju; hann stýrir vali á orðum og uppbyggingu.

Afstaða höfundar til efnisins, hvort hann er hlutlaus, jákvæður, gagnrýninn eða efins; hana má oft lesa úr orðavali, tón og því sem höfundur leggur áherslu á.

Andrúmsloft eða hljómur textans, til dæmis formlegur, léttur, kaldhæðinn eða alvarlegur, sem lesandinn skynjar úr orðavali og setningagerð höfundar.

Sú ákvörðun höfundar hvaða orð hann notar í stað annarra mögulegra; orðavalið getur breytt tón textans og gefið til kynna viðhorf hans til efnisins.

Flokkur texta með ákveðin einkenni og tilgang, til dæmis frétt, frásögn, leiðbeining, auglýsing eða ritgerð; einkennin segja lesandanum hvernig hann eigi að lesa textann.

Það hversu vel má treysta upplýsingum í texta; hann ræðst af því hver flytur þær, hvaða heimildir eru nefndar og hvort efnið er hlutlaust og staðfestanlegt.

Uppruni upplýsinga, svo sem bók, rannsókn, vefsíða eða sérfræðingur, sem lesandinn getur flett upp til að staðfesta það sem textinn fullyrðir.

Einhliða framsetning þar sem eitt sjónarmið er haft í forgrunni og annað sleppt eða dregið niður; hana má oft sjá á sterkum orðum og skorti á mótvægi.

Fullyrðing sem hægt er að staðfesta eða hrekja með gögnum eða athugun, óháð því hver segir hana eða hvaða skoðun viðkomandi hefur.

Fullyrðing sem lýsir viðhorfi, mati eða tilfinningu einhvers og er ekki hægt að sanna eða hrekja á sama hátt og staðreynd; hún getur samt byggst á staðreyndum.

Röð fullyrðinga þar sem ein eða fleiri eru notuð til að styðja aðra, þannig að lesandinn geti metið hvort niðurstaðan fylgi með réttu af forsendunum.

Titill texta sem á að grípa athygli, segja fyrir um efnið og hjálpa lesandanum að ákveða hvort textinn sé þess virði að lesa.

Þegar lesandinn ber það sem hann les saman við það sem hann þekkir sjálfur úr lífinu og notar líkindin til að skilja textann betur og muna eftir honum.

Það sem lesandinn getur lært af textanum og flutt yfir á nýjar aðstæður, til dæmis lexía, viðhorf eða aðferð sem hann getur nýtt sér síðar.

Þegar svar byggir á réttum stað í textanum og svarar nákvæmlega því sem spurt er, án þess að bæta við eða sleppa atriðum sem skipta máli.