Keselamatan, Etika dan Undang-undang
Domain Keselamatan, Etika dan Undang-undang menguji sama ada calon boleh bekerja secara selamat di lokasi, menghormati subjek dan mematuhi undang-undang Malaysia berkaitan karya dan data.
Keselamatan di lokasi
- Kenal pasti hazard: kabel merentas laluan (gunakan cable ramp atau pita), tripod tidak seimbang, elektrik, lokasi tinggi, air, cuaca panas dan lalu lintas.
- Adakan briefing keselamatan dan call sheet dengan nombor kecemasan; sediakan kotak ubat asas; bekerja dalam pasukan di lokasi berisiko.
- Lindungi data: sandarkan kad memori setiap hari, kunci peranti dengan kata laluan dan jangan padam sebelum sandaran disahkan.
Etika
- Dapatkan persetujuan termaklum sebelum merakam, terutamanya kanak-kanak (kebenaran ibu bapa atau penjaga) dan kumpulan rentan.
- Jangan mengelirukan penonton dengan potongan yang mengubah maksud kenyataan; jangan siarkan imej memalukan tanpa kebenaran.
- Beri kredit dan elak plagiarisme visual serta muzik.
Undang-undang
- Akta Hak Cipta 1987: karya dilindungi sepanjang hayat pencipta ditambah 50 tahun; penggunaan tanpa kebenaran boleh disaman.
- Fair dealing terhad kepada tujuan seperti kajian atau ulasan - bukan lesen bebas untuk produksi komersial.
- Lesen Creative Commons dan royalty-free mempunyai syarat berbeza; sesetengahnya mewajibkan atribusi.
- PDPA 2010 melindungi data peribadi; jangan kongsikan maklumat subjek tanpa kebenaran.
Contoh kerja
Rakaman di pasar awam: dapatkan permit majlis perbandaran, pasang tanda 'sedang dirakam', minta model release daripada peniaga yang boleh dikenali, gunakan muzik berlesen CC-BY dan tulis atribusi dalam kredit. Simpan salinan permit dan release bersama fail projek.
Perangkap markah
- Menganggap tempat awam bermaksud bebas merakam dan menerbitkan imej semua orang.
- Menyangka 'royalty-free' bermaksud tanpa sebarang syarat.
- Mengabaikan kebenaran penjaga untuk subjek bawah umur.
- Tidak menyimpan bukti kebenaran lokasi atau release.