Taalstrukture en -konvensies: sinsbou, tyd en rede
Taalstrukture en -konvensies
Hierdie domein toets beheersing van die Afrikaanse taalstelsel in konteks: sinsbou en woordorde, tydsvorme, direkte en indirekte rede, aktief en passief, voegwoorde, voornaamwoorde, trappe van vergelyking, meervoude, verkleinwoorde, punktuasie en idioom.
Sinsbou en woordorde
- In ’n stelling staan die werkwoord tweede: “Die leerder skryf die toets.”
- By inversie staan die werkwoord steeds tweede: “Gister het die leerder die toets geskryf.”
- By ’n bysin skuif die werkwoord na die einde: “... omdat die leerder die toets geskryf het.”
- Vra ’n vraag na die onderwerp, die voorwerp en die gesegde voordat jy ’n sin herskryf.
Tyd en rede
Die voltooide tyd gebruik “het” plus die voltooide deelwoord: “het geskryf”. Die toekomende tyd gebruik “sal” plus die infinitief: “sal skryf”. In indirekte rede verskuif die tyd en die voornaamwoorde gewoonlik terug: “Ek het gister klaargemaak” word “Sy het gesê dat sy die vorige dag klaargemaak het.”
Werkvoorbeeld
Vraag: Skakel om na indirekte rede: “Sy sê: ‘Ek het gister die verslag voltooi.’” Redenering: die aanhalingstekens en dubbelpunt val weg; “ek” word “sy”; “gister” word “die vorige dag”; die werkwoordgroep “het voltooi” skuif na die einde van die bysin. Antwoord: “Sy sê dat sy die verslag die vorige dag voltooi het.”
Valkuile
- Die dubbelpunt en aanhalingstekens in indirekte rede laat staan.
- Die tydsverskuiwing of voornaamwoordverskuiwing vergeet.
- Die werkwoord by ’n bysin verkeerd plaas.
- Punktuasie by direkte rede verkeerd gebruik: die komma voor die aanhaling en die punt binne die aanhaling.