Elke druppel tel: die plakkaat met 'n borg en 'n ou syfer
Die munisipaliteit het 'n plakkaat in die openbare biblioteek opgesit met die slagspreuk Elke druppel tel. Bo staan 'n sirkeldiagram: 68% van die dorp se water gaan na tuine, 19% na huishoudings en 13% na die munisipale swembad. In die middel is 'n foto van 'n meisie van omtrent sewe met 'n leë waterbottel teen haar bors. Onder die diagram staan in klein letters: Syfers gebaseer op die 2019-opname. Geborg deur AquaPure, vervaardiger van gebottelde water. Die hooftteks sê verder: Ons inwoners mors. Die dorpie het verlede jaar 12% meer water gebruik as die jaar vantevore, en die dam staan op 31%. Jou onderwyser vra 'n vierpuntvraag: Watter boodskap wil die plakkaat oordra, en hoe probeer dit jou oortuig? Twee leerders in jou groep wil dadelik skryf dat die plakkaat leuens vertel.
1. Hoe verdeel jy die vier punte van die antwoord, en watter een sin uit jou antwoord sou jy as die kern beskou? Skryf die kernsin uit.
Read the worked answer
Ek verdeel die vier punte in drie lae: boodskap (1 punt), oortuigingstegnieke met bewyse (2 punte) en betroubaarheid van die bron (1 punt). Sonder die derde laag verloor ek die punt wat juis oor die klein gedrukte teks gaan.
- Boodskap: Die plakkaat wil hê die inwoner moet sy eie watergebruik as die oorsaak van die krisis sien en minder mors.
- Tegnieke: die slagspreuk wat 'n morele plig impliseer; die kind as emosionele appèl; die sirkeldiagram wat met syfers gesag verleen; die aanvoerderstem in Ons inwoners mors.
- Betroubaarheid: die syfers is van 2019, dus kan hulle nie die 12%-styging van verlede jaar verduidelik nie; die verdeling van 68% na tuine verskuif die aandag weg van die swembad en die munisipale bestuur wat die plakkaat self befonds; die borg verkoop gebottelde water en het 'n kommersiële belang by die boodskap.
Kernsin: Die plakkaat blameer inwoners in die algemeen terwyl sy eie syfers wys dat die grootste deel na tuine gaan en 13% na 'n munisipale fasiliteit, en die borgkap versterk die vermoede dat die boodskap nie neutraal is nie.
2. Twee klasmaats wil skryf dat die plakkaat leuens vertel. Is dit 'n verdedigbare antwoord, en hoe sou jy dit eerder verwoord?
Read the worked answer
Leuens is 'n oordeel wat ek nie kan bewys nie, en 'n eksaminator merk dit as 'n ongemotiveerde bewering. Die syfers is nie verkeerd nie: 68 + 19 + 13 = 100, die diagram is intern konsekwent, en daar is inderdaad 'n 2019-opname. Die probleem is nie valsheid nie, maar seleksie en plasing: wat weggelaat word, waar die klem val, en wie die boodskap betaal.
Ek sou drie versigtiger bewerings maak:
- Die plakkaat is misleidend in sy klem, want dit noem die 12%-styging maar voorsien 'n verdeling uit 'n ouer opname wat daardie styging nie kan verklaar nie.
- Die boodskap is nie neutraal nie, aangesien die borg 'n produk verkoop wat by 'n waterkrisis baat.
- Die taal veralgemeen (Ons inwoners mors) terwyl die syfers 'n spesifieke groep, tuinierders, as die grootste verbruiker aanwys.
So bly elke bewering binne wat die teks werklik toelaat, en elke bewering word aan 'n sigbare detail gekoppel.
3. Die vraag vra hoe die plakkaat jou probeer oortuig. Hoe beskryf jy die foto van die meisie sonder om net te sê dit is hartroerend?
Read the worked answer
Ek beskryf die foto as 'n tegniek met 'n funksie, nie as 'n gevoel nie. Drie dinge gebeur gelyktydig:
- Sy is 'n kind, dus onskuldig en nie die werklike grootverbruiker nie. Die kyker kan nie met haar stry nie, en die blaam word versag tot 'n appèl.
- Die bottel is leeg, wat die gevolg (geen water) wys sonder om dit te sê. Die beeld doen die werk van 'n sin.
- Die bottel staan teen haar bors, die plek waar 'n mens water die naaste aan jou dra. Dit maak die抽象e krisis liggaamlik.
Die teenstrydigheid is die punt: die borg verkoop gebottelde water, maar die beeld van 'n leë bottel wek simpatie eerder as 'n koopappèl. Ek sou dit so in 'n antwoord stel: Die foto van die meisie met die leë bottel verpersoonlik die tekort en plaas die verantwoordelikheid by die kyker, terwyl die klein gedrukte borgkap hierdie emosionele appèl kommersieel laat werk. So dek ek beide die tegniek en die spanning in die teks.