I85PREP
⌘ K
NSSCO Afrikaans First Language 6094 study materials
NSSCO Afrikaans First Language 6094 study resources

NSSCO Afrikaans First Language 6094 practice questions

One question at a time. Build your NSSCO Afrikaans First Language 6094 understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Wat is die belangrikste doel van aktiewe luister tydens 'n mondelinge bespreking in Afrikaans Eerste Taal?

  1. om die boodskap te verstaan en te bevestig Correct answer.
  2. om elke woord neer te skryf sonder verwerking
  3. om dadelik jou eie standpunt te stel
  4. om die spreker se foute op te let en uit te wys

Explanation

Aktiewe luister beteken dat die luisteraar die spreker se boodskap verwerk, parafraseer en met vrae of knikke bevestig voordat hy reageer. Dit verskil van bloot hoor, want die klem val op betekenis en bedoeling.

Question 2Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter para-linguistiese element dra die meeste by tot die oordra van emosie in 'n voorbereide toespraak?

  1. die aantal feite wat ingesluit word
  2. die soort aanhalingstekens in die bronne
  3. stemtoon, tempo en volume Correct answer.
  4. die lengte van elke sin

Explanation

Para-linguistiese kenmerke is die nie-verbale eienskappe van die stem, soos toonhoogte, tempo, volume en pouses. Hierdie kenmerke dra emosie en houding oor selfs wanneer die woorde neutraal is.

Question 3Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter struktuur is die mees geskikte vir 'n voorbereide oortuigingstoespraak?

  1. om slegs statistieke sonder kommentaar voor te lees
  2. inleiding met standpunt, argumente met bewyse, weerlegging en slot Correct answer.
  3. om al jou idees in een lang paragraaf te plaas
  4. om met 'n grap te begin en sonder 'n slot te eindig

Explanation

'n Oortuigingstoespraak het 'n duidelike standpunt nodig, gevolg deur argumente wat met bewyse ondersteun word. 'n Weerlegging en 'n samevattende slot maak die boodskap geloofwaardig en rond die redenasie af.

Question 4Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n onvoorbereide praatjie kry jy 30 sekondes voorbereiding. Wat is die doeltreffendste strategie?

  1. kies een hoofpunt en twee ondersteunende idees Correct answer.
  2. probeer elke moontlike feit memoriseer
  3. begin met 'n verskoning dat jy nie voorbereid is nie
  4. vermy oogkontak om afleiding te voorkom

Explanation

In 'n onvoorbereide praatjie moet jy vinnig 'n beheerbare struktuur kies; een hoofpunt met twee ondersteunende idees gee rigting sonder om jou te oorlaai. Dit laat ruimte vir natuurlike taal en oogkontak.

Question 5Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

'n Spreker sê: 'Die vergadering begin om nege, maar ons almal weet hoe die verkeer in die oggend is.' Watter afleiding is die beste?

  1. Dat mense dalk laat kan wees. Correct answer.
  2. Die spreker praat oor die weer.
  3. Die spreker is seker almal sal vroeg wees.
  4. Die spreker wil die vergadering kanselleer.

Explanation

Die spreker noem die vergadering se tyd en voeg by dat almal die oggendverkeer ken; dit impliseer dat laatkomming moontlik is. Die woord 'maar' dui op 'n praktiese waarskuwing, nie op 'n kansellasie nie.

Question 6Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy praat met 'n groep bejaardes by 'n gemeenskapsentrum oor veiligheid. Watter register is die mees gepas?

  1. straatpraat met baie Engelse slagspreuke en grappies
  2. informele tienertaal met baie humor
  3. respekvolle, duidelike Standaardafrikaans met voorbeelde Correct answer.
  4. tegniese jargon sonder verduideliking

Explanation

'n Groep bejaardes by 'n gemeenskapsentrum vra om 'n respekvolle, duidelike register met herkenbare voorbeelde. Standaardafrikaans wat nie neerbuigend of te tegnies is nie, bevorder begrip en respek.

Question 7Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter diskoersmerker dui die beste aan dat die spreker 'n teenargument gaan bring?

  1. Byvoorbeeld, soos ons kan sien
  2. Aan die ander kant Correct answer.
  3. Verder, wat nog belangrik is
  4. Ten slotte, om saam te vat

Explanation

Diskoersmerkers wys vir die luisteraar watter verhouding tussen idees bestaan. 'Aan die ander kant' kondig 'n teenstelling of alternatiewe standpunt aan, terwyl die ander merkers byvoeging, voorbeeld of samevatting aandui.

Question 8Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter nie-verbale gedrag ondersteun die beste 'n mondelinge aanbieding?

  1. gepaste oogkontak en oop handgebare Correct answer.
  2. vinnig heen en weer stap
  3. die arms styf oor mekaar hou
  4. die hele tyd na die vloer kyk

Explanation

Gepaste oogkontak en oop handgebare skep vertroue en ondersteun die boodskap sonder om die gehoor af te lei. Hierdie gedrag pas by die inhoud en register van 'n mondelinge aanbieding.

Question 9Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

'n Spreker sê: 'Almal weet mos dat ons dorp se jeug lui is; daarom moet ons meer jeugklubs bou.' Watter fout maak die spreker hoofsaaklik?

  1. onbewese veralgemening as premisse Correct answer.
  2. te veel statistiese bewyse
  3. verwysing na 'n betroubare bron
  4. te formele register

Explanation

Die spreker gebruik 'Almal weet mos' om 'n mening as algemene waarheid voor te stel sonder bewyse. Daardie onbewese veralgemening dien dan as premisse vir die gevolgtrekking oor jeugklubs, wat die redenasie swak maak.

Question 10Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy moet 'n gesproke nuusberig van twee minute in drie sinne opsom. Wat is die beste benadering?

  1. hoofboodskap en belangrikste feite behou Correct answer.
  2. slegs die eerste en laaste sin oorskryf
  3. elke detail in dieselfde volgorde herhaal
  4. jou eie mening byvoeg

Explanation

'n Opsomming van 'n gesproke teks moet die hoofboodskap en die belangrikste ondersteunende feite in jou eie woorde weergee. Jy laat herhaling en onbelangrike besonderhede weg, maar behou die samehang.

Question 11Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n een-tot-een onderhoud sê die luisteraar gereeld 'ja', 'mm-hm' en knik sy kop terwyl die spreker praat. Watter funksie vervul hierdie response in die gesprek?

  1. Hulle bevestig dat die boodskap ontvang word en moedig die spreker aan om voort te gaan. Correct answer.
  2. Hulle dui aan dat die luisteraar die spreker se standpunt heeltemal verwerp en nie verder wil luister nie.
  3. Hulle onderbreek die spreker se gedagtegang en verander die onderwerp na iets heeltemal anders.
  4. Hulle vervang die noodsaak om aan die einde van die gesprek op te som.

Explanation

Hierdie kort response is terugvoerseine wat aan die spreker wys dat die luisteraar aandag gee en die boodskap volg. Hulle hou die gesprek aan die gang sonder om die beurt oor te neem. 'n Samevatting aan die einde bly steeds 'n aparte vaardigheid.

Question 12Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter stempatroon gebruik 'n spreker gewoonlik in Afrikaans om 'n geslote vraag soos 'Kom jy môre?' te merk?

  1. 'n Dalende toon aan die einde van die vraag
  2. 'n Sterk klem op elke lettergreep
  3. 'n Stygende toon aan die einde van die vraag Correct answer.
  4. 'n Monotone toon regdeur die vraag

Explanation

In Afrikaans word geslote vrae, wat met 'ja' of 'nee' beantwoord kan word, tipies met stygende intonasie aan die einde gemerk. Die styging sein dat 'n antwoord verwag word. 'n Dalende patroon word eerder met 'n stelling of 'n oop vraag geassosieer.

Question 13Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n radiopraatjie vir 'n luistertoets en moet die hoofpunte vinnig vasvang. Watter nota-tegniek is die doeltreffendste?

  1. Skryf hoofpunte in kort frases en gebruik simbole of afkortings terwyl jy luister. Correct answer.
  2. Skryf net die eerste en die laaste sin van die praatjie neer.
  3. Wag tot die praatjie verby is en probeer alles uit die geheue rekonstrueer.
  4. Skryf elke woord wat die spreker sê voluit neer.

Explanation

Doeltreffende luisternotas fokus op kernidees, nie op 'n woord-vir-woord-transkripsie nie. Kort frases, simbole en afkortings laat jou toe om vinnig te skryf sonder om die spreker se vloei te verloor. Dit maak ook die notas later makliker om te hersien.

Question 14Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy moet 'n voorbereide toespraak oor watertekorte in jou streek lewer. Watter opening sal die gehoor die beste by die onderwerp betrek?

  1. Die woord 'water' kom van 'n ou Germaanse wortel, en as ons na die taalgeskiedenis kyk, sien ons hoe die betekenis oor eeue verander het.
  2. Ek het nie veel voorbereiding gedoen nie, maar ek sal probeer om iets oor watertekorte te sê.
  3. Goeie môre, vandag gaan ek oor water praat, want water is belangrik vir elke mens in hierdie gemeenskap en ons moet almal luister.
  4. Stel jou voor die kraan gaan oop en niks kom uit nie – dit is reeds die werklikheid in drie strate van ons dorp. Correct answer.

Explanation

'n Sterk opening trek die gehoor in deur 'n konkrete, herkenbare scenario te skets wat direk met die onderwerp verband hou. Dit maak die abstrakte kwessie van watertekorte onmiddellik relevant. 'n Algemene inleiding of 'n taalgeskiedkundige uitweiding skep nie dieselfde betrokkenheid nie.

Question 15Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n radiodiskussie sê 'n spreker: 'Elke redelike inwoner weet dat die nuwe pad 'n mors van belastinggeld is.' Wat verraai hierdie uiting oor die spreker se retoriese strategie?

  1. Hy probeer teenstanders as onredelik voorstel deur 'n beroep op die 'redelike inwoner' te maak. Correct answer.
  2. Hy beroep hom op presiese kosteberekeninge en onafhanklike oudits om sy punt oor die pad se koste te staaf.
  3. Hy gee 'n neutrale opsomming van die raad se besluit en die redes daarvoor.
  4. Hy erken dat daar geldige teenargumente oor die pad bestaan en dat die saak kompleks is.

Explanation

Die frase 'elke redelike inwoner weet' is 'n beroep op die gesonde verstand wat die gehoor onder druk plaas om saam te stem. Wie nie saamstem nie, word implisiet as onredelik uitgebeeld. Dit is 'n vorm van retoriese manipulasie eerder as 'n feitelike bewys.

Question 16Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n groepbespreking wil jy by 'n punt aansluit nadat 'n ander deelnemer gepraat het. Watter optrede is die beste voorbeeld van goeie beurtneming?

  1. Jy herhaal jou eie punt totdat iemand jou onderbreek.
  2. Jy vra die onderwyser om namens jou te praat.
  3. Jy wag vir 'n natuurlike pouse en vra dan: 'Mag ek daarby aansluit?' Correct answer.
  4. Jy praat harder as die ander deelnemer om seker te maak jy word gehoor.

Explanation

Goeie beurtneming beteken dat jy die spreker se beurt respekteer en op 'n natuurlike oomblik aandag vra. 'n Beleefde vraag soos 'Mag ek daarby aansluit?' wys respek en maak ruimte vir jou bydrae. Dit voorkom dat die gesprek in 'n stryd om die hardste stem ontaard.

Question 17Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy lewer 'n mondelinge aanbieding oor klimaatsverandering aan graad 8-leerders. Watter aanpassing is die geskikste?

  1. Jy verduidelik sleutelterme met alledaagse voorbeelde en hersien die kernpunte kortliks. Correct answer.
  2. Jy lees jou universiteitsopstel oor die onderwerp woord vir woord voor.
  3. Jy vermy enige voorbeelde omdat voorbeelde die aanbieding te kinderagtig maak.
  4. Jy gebruik tegniese terme soos 'antropogenies' sonder om hulle te verduidelik.

Explanation

Die gehoor se ouderdom en voorkennis bepaal watter taal en voorbeelde gepas is. Graad 8-leerders het gewoonlik verduideliking en konkrete voorbeelde nodig om abstrakte wetenskaplike idees te verstaan. 'n Kort hersiening van die kernpunte help hulle om die boodskap te onthou.

Question 18Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n luistertoets hoor jy: 'Die raad het darem uiteindelik besluit om die slaggate te herstel – net vier jaar nadat ons daaroor gekla het.' Watter houding spreek die spreker uit?

  1. Verwarring oor wat die raad besluit het
  2. Opregte dankbaarheid sonder enige voorbehoud
  3. Neutrale verslaggewing sonder 'n eie mening
  4. Sarkasme en ingehoue kritiek oor die vertraging Correct answer.

Explanation

Die woorde 'darem uiteindelik' en die tydsberekening 'net vier jaar nadat ons gekla het' dra 'n spottende ondertoon. Die spreker erken die besluit, maar beklemtoon die lang vertraging as 'n punt van kritiek. Dit is 'n voorbeeld van sarkasme eerder as opregte dank of neutrale beriggewing.

Question 19Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n mondelinge aanbieding sê 'n spreker: 'Navorsing wys dat 80% van tieners nie genoeg slaap kry nie.' Watter inligting het jy nodig om hierdie bewering krities te beoordeel?

  1. Die spreker se ouderdom en kleredrag
  2. Of die gehoor die syfer later sal kan onthou
  3. Die presiese aantal mense in die gehoor en of hulle die aanbieding gemaklik vind
  4. Die bron van die navorsing, die steekproef en hoe die data ingesamel is Correct answer.

Explanation

Om 'n statistiese bewering te beoordeel, moet jy weet wie die navorsing gedoen het, wie ondervra is en hoe die data versamel is. Sonder daardie besonderhede kan die syfer nie as betroubaar aanvaar word nie. Die spreker se voorkoms of die gehoor se geheue is nie relevante maatstawe vir die geldigheid van die bewering nie.

Question 20Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n spreker wat sê: 'Alle ouers in ons gemeenskap wil hê dat die skool se vakansiedatums verander.' Watter vraag sal die spreker se ongestaafde aanname die beste uitdaag?

  1. Watter bewyse het u dat alle ouers dieselfde mening hieroor het? Correct answer.
  2. Kan u asseblief harder praat?
  3. Wat is u naam en van?
  4. Hou u van die skool se geboue en die manier waarop die klaskamers ingerig is?

Explanation

Die spreker veralgemeen van 'n paar menings na 'alle ouers' sonder om bewyse te gee. 'n Goeie kritiese vraag vra na die grondslag van daardie veralgemening. Dit dwing die spreker om sy bewyse te verduidelik of sy aanname te hersien.

Question 21Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n voorbereide toespraak oor plastiekbesoedeling begin 'n spreker met die vraag: 'Hoe lank gaan ons nog toekyk hoe ons strande verstik?' Watter funksie vervul hierdie retoriese vraag die beste in die mondelinge aanbieding?

  1. Dit toets of die gehoor die vorige spreker se syfers onthou het.
  2. Dit stel 'n reël neer wat die spreker later in die toespraak sal bewys.
  3. Dit vra die gehoor om 'n feitelike antwoord oor die hoeveelheid plastiek te gee.
  4. Dit betrek die gehoor en beklemtoon die dringendheid van die probleem. Correct answer.

Explanation

Retoriese vrae verwag nie 'n antwoord nie; hulle dwing die gehoor om na te dink en skep emosionele betrokkenheid. In hierdie opening word die gehoor direk aangespreek en die erns van plastiekbesoedeling beklemtoon.

Question 22Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n radioprogram. Die spreker sê: 'Ons is vandag hier om vir julle die nuwe busrooster te verduidelik; vra gerus later vrae.' Wat is die spreker se hoofdoel met hierdie woorde?

  1. Om die gehoor te laat kla oor die ou rooster.
  2. Om die gehoor te oorreed om nooit weer die bus te gebruik nie.
  3. Om die gehoor te vermaak met 'n verhaal oor busse.
  4. Om die gehoor in te lig oor die nuwe busrooster. Correct answer.

Explanation

Die woorde 'om vir julle die nuwe busrooster te verduidelik' dui op inligtingsoordrag. Die spreker noem ook dat vrae later gevra kan word, wat tipies is van 'n inligtingsessie.

Question 23Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter frase is die beste aanduiding dat 'n spreker in 'n mondelinge aanbieding na die slotgedeelte beweeg?

  1. Terloops, voor ek vergeet...
  2. Aan die ander kant...
  3. Ten slotte wil ek drie sake beklemtoon. Correct answer.
  4. Byvoorbeeld, verlede jaar het ons gesien...

Explanation

'Ten slotte' is 'n vaste diskoersmerker wat die einde van 'n aanbieding aankondig en die gehoor voorberei vir die samevatting. Dit verskil van 'terloops' (terloopse byvoeging), 'aan die ander kant' (teenstelling) en 'byvoorbeeld' (illustrasie).

Question 24Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n onvoorbereide praatjie vergeet jy skielik jou volgende punt. Wat is die doeltreffendste reaksie om die praatjie professioneel voort te sit?

  1. Jy praat vinniger en hoop die gehoor sal nie die leemte in jou redenasie agterkom nie.
  2. Jy neem 'n pouse, vat jou laaste punt saam en gaan dan voort. Correct answer.
  3. Jy herhaal jou hele inleiding van die begin af uit jou kop, selfs al het die gehoor dit al gehoor.
  4. Jy stop onmiddellik en verontskuldig jou vir die onderwyser en die gehoor.

Explanation

In 'n onvoorbereide praatjie is 'n kort, doelbewuste pouse beter as paniek. Deur jou laaste gedagte saam te vat, kry jy tyd om te dink en help jy die gehoor om die draad te behou.

Question 25Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n groepbespreking stem jy nie saam met 'n deelnemer nie. Watter reaksie is die beste voorbeeld van konstruktiewe meningsverskil in Afrikaans?

  1. Praat later weer; ons het nie tyd vir jou idee nie.
  2. Kom ons stem dadelik; dan sien ons wie reg is.
  3. Ek verstaan jou punt, maar ek sien dit anders omdat... Correct answer.
  4. Jy is heeltemal verkeerd; dit maak glad nie sin nie.

Explanation

Konstruktiewe meningsverskil erken die ander persoon se bydrae en rig die kritiek op die idee, nie die persoon nie. 'Ek verstaan jou punt, maar...' hou die gesprek oop en nooi verdere rede.

Question 26Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n toespraak: 'Die biblioteek het verlede jaar 12 000 boeke uitgeleen. Dit is duidelik die beste biblioteek in die provinsie.' Watter bewering in hierdie uittreksel is 'n feit?

  1. Die biblioteek moet meer boeke aankoop.
  2. Die personeel is altyd vriendelik en behulpsaam.
  3. Die biblioteek is die beste in die provinsie.
  4. Die biblioteek het verlede jaar 12 000 boeke uitgeleen. Correct answer.

Explanation

'n Feit kan deur syfers of waarneembare gegewens bevestig word; '12 000 boeke uitgeleen' is so 'n meetbare bewering. Die ander sinne bevat waarde-oordele of voorstelle wat nie in die uittreksel bewys word nie.

Question 27Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy bel 'n sakekantoor en die ontvanger antwoord. Watter openingsin is die mees gepaste vir 'n formele telefoongesprek in Afrikaans Eerste Taal?

  1. Hallo, waar is meneer X? Ek het nou met hom te praat.
  2. Goeie môre, met [jou naam]. Kan ek asseblief met meneer X praat? Correct answer.
  3. Wie is dit? Ek wil dadelik iemand spreek.
  4. Meneer X, dis ek. Bel my terug sodra jy kan.

Explanation

'n Formele telefoonopening bevat 'n groet, jou naam en 'n beleefde versoek. 'Kan ek asseblief met... praat?' is gepas, terwyl die ander opsies óf onbeskof is óf aanvaar dat die ontvanger die persoon is wat jy soek.

Question 28Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy wil 'n belangrike syfer in jou voorbereide toespraak beklemtoon. Watter stemtegniek is die doeltreffendste?

  1. Verhoog jou stemvolume vir elke sin ewe veel.
  2. Mompel die syfer sodat dit nie te aggressief klink nie.
  3. Praat die hele toespraak vinniger sodat die gehoor aandagtig bly.
  4. Praat stadiger, met 'n kort stilte voor en ná die syfer. Correct answer.

Explanation

Stemtempo en doelbewuste pouses help die gehoor om 'n kernpunt te verwerk. Om stadiger te praat en 'n kort stilte te laat, trek die aandag na die syfer sonder om die hele toespraak te oorlaai.

Question 29Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n debat: 'Ek stem saam dat ons meer vir ons jeug moet doen, maar voordat ons nog 'n jeugklub belowe, moet ons eers kyk of die vorige een se deure ooit oopgemaak het.' Wat is die spreker se vernaamste bekommernis?

  1. Dat die jeug glad nie belangstel in enige klubaktiwiteite nie.
  2. Dat die vorige jeugklub te veel geld vir die gemeenskap gekos het.
  3. Dat daar heeltemal te veel jeugklubs in die dorp is.
  4. Dat beloftes oor jeugklubs gemaak word sonder dat vorige beloftes nagekom is. Correct answer.

Explanation

Die spreker erken die behoefte aan jeugondersteuning, maar die kern van die opmerking is die vraag of die vorige klub werklik begin het. 'Voordat ons nog 'n jeugklub belowe' wys op 'n bekommernis oor leë beloftes en gebrek aan opvolging.

Question 30Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n mondelinge debat sê 'n spreker: 'Ons het net twee keuses: ons verhoog die belasting, of ons laat die skole verval.' Watter denkfout maak die spreker?

  1. 'n Oorhaastige veralgemening oor alle belastingbetalers.
  2. 'n Valse dilemma met net twee uiterstes. Correct answer.
  3. 'n Ad hominem-aanval op die teenstander.
  4. 'n Beroep op outoriteit sonder bewyse.

Explanation

'n Valse dilemma ontstaan wanneer 'n spreker 'n situasie as slegs twee opsies voorstel terwyl ander moontlikhede bestaan. Hier word belastingverhoging en skoolverval as die enigste uitkomste aangebied, wat die gehoor se keuses onnodig beperk.

Question 31Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n luistertoets hoor jy die spreker sê: 'Kom ons wees eerlik: die meeste mense stem nie saam nie.' Watter funksie het die frase 'Kom ons wees eerlik' in hierdie uiting?

  1. Dit kondig die slot van die toespraak aan.
  2. Dit vestig vertroue deur openhartigheid voor te gee. Correct answer.
  3. Dit gee 'n presiese statistiek oor die gehoor.
  4. Dit wys dat die spreker die gehoor wantrou.

Explanation

Die frase is 'n retoriese beroep op openhartigheid: die spreker probeer die gehoor se vertroue wen voordat hy 'n standpunt stel. Dit is 'n oortuigingstegniek, nie 'n statistiek of 'n struktuuraanduiding nie. Die spreker beweer eerlikheid sonder om dit te bewys.

Question 32Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n groepbespreking neem een deelnemer telkens die beurt oor en laat die ander nie praat nie. Watter optrede van die voorsitter is die mees gepaste?

  1. Hy skryf net die deelnemer se naam in die notule neer.
  2. Hy wys daarop dat almal 'n beurt moet kry. Correct answer.
  3. Hy laat die deelnemer onbeperk aanhou praat.
  4. Hy verlaat die vertrek om die spanning te vermy.

Explanation

Die voorsitter moet die gesprek billik bestuur deur die dominante deelnemer aan die reël te herinner sonder om die vergadering te ontspoor. Almal kry slegs 'n beurt as die voorsitter die proses aktief beskerm. Om die deelnemer te laat aanhou, vererger juis die probleem.

Question 33Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Watter frase in 'n mondelinge aanbieding dui die duidelikste op 'n teenstelling?

  1. Verder moet ons die koste in ag neem.
  2. Aan die ander kant het die plan ook risiko's. Correct answer.
  3. Byvoorbeeld het die skool verlede jaar begin.
  4. Ten slotte wil ek drie punte opsom.

Explanation

'Aan die ander kant' is 'n diskursiewe merker wat 'n teenoorgestelde of aanvullende perspektief inlei. Dit berei die gehoor voor op 'n kontrasterende punt, terwyl 'verder' byvoeg, 'ten slotte' afsluit en 'byvoorbeeld' illustreer. Die merker se funksie lê in die logiese verhouding wat dit aandui.

Question 34Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n onderhoud. Die spreker sê: 'Ek het nie gesê die projek is verkeerd nie; ek het gesê ons moet die koste heroorweeg.' Watter afleiding is die beste?

  1. Die spreker het sy standpunt heeltemal verander.
  2. Die spreker keur die projek sonder voorbehoud goed.
  3. Die spreker weier om verder oor die projek te praat.
  4. Die spreker skei die beginsel van die koste. Correct answer.

Explanation

Die spreker korrigeer 'n wanvoorstelling: hy verwerp nie die projek nie, maar wil hê die koste moet heroorweeg word. Die sin skei dus die beginsel van die projek van die finansiële uitvoering daarvan. Om dit as 'n algehele standpuntverandering te lees, misken die presiese bewoording.

Question 35Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n debat sê 'n spreker: 'My teenstander het gesê ons moet meer geld vir sport bestee. Ek wonder of hy ooit na die begroting gekyk het.' Watter retoriese tegniek gebruik die spreker?

  1. Hy val die persoon aan in plaas van die argument. Correct answer.
  2. Hy gebruik 'n lang reeks oortuigende statistieke.
  3. Hy beroep hom op die gehoor se medelye en simpatie.
  4. Hy herhaal 'n sleutelfrase vir sterk beklemtoning.

Explanation

Die spreker bevraagteken die teenstander se bevoegdheid eerder as om die begrotingsargument self te ontleed. Dit is 'n ad hominem-beweging: die persoon word verdag gemaak in plaas van die standpunt. 'n Sterker debatvoering sou die syfers of aannames direk aanspreek.

Question 36Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy moet binne twee minute 'n onvoorbereide praatjie oor 'n skoolreël lewer. Watter strategie help die beste om jou gedagtes te orden?

  1. Jy skryf 'n volledige teks woord vir woord uit.
  2. Jy probeer 'n paar lang aanhalings uit jou kop leer.
  3. Jy gebruik 'n raamwerk van punt, rede en voorbeeld. Correct answer.
  4. Jy begin met 'n verskoning vir jou senuwees.

Explanation

'n Eenvoudige raamwerk soos punt, rede en voorbeeld gee vinnig struktuur sonder om jou aan 'n volle teks te bind. Dit help die gehoor om jou argument te volg en laat ruimte vir natuurlike taal. 'n Volledige teks of uitgestelde aanhalings neem te veel tyd en verhoog die risiko van 'n blackout.

Question 37Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Jy luister na 'n spreker wat sê: 'Die raad se besluit is te laat, maar dit is beter as niks.' Watter houding openbaar die spreker?

  1. Heeltemal vyandig teenoor die besluit.
  2. Oordrewe entoesiasties oor die besluit.
  3. Heeltemal onverskillig oor die besluit.
  4. Voorwaardelik positief oor die besluit. Correct answer.

Explanation

Die spreker erken 'n tekortkoming ('te laat') maar aanvaar tog die besluit as beter as geen besluit nie. Dit is 'n gemengde, voorwaardelik positiewe houding, nie suiwer vyandig of onverskillig nie. Die konnektor 'maar' wys dat die positiewe element die negatiewe gedeeltelik opweeg.

Question 38Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n voorbereide toespraak gebruik jy 'n feit uit 'n nuusberig. Wat is die mees gepaste manier om die bron mondeling te erken?

  1. Jy sê dat die feit algemene kennis is.
  2. Jy noem die bron se naam en datum kortliks. Correct answer.
  3. Jy noem die naam van 'n vriend wat dieselfde ding gesê het.
  4. Jy lees die volledige webadres en die presiese datum hardop voor.

Explanation

'n Mondelinge bronverwysing moet genoeg inligting gee sodat die gehoor die bron kan opspoor, sonder om die toespraak met 'n lang URL te onderbreek. Die naam van die publikasie en die datum is gewoonlik voldoende en pas by die vloei van die aanbieding. Om die bron te erken, verhoog jou geloofwaardigheid en vermy plagiaat.

Question 39Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

Tydens 'n paneelbespreking gee twee kenners botsende syfers oor werkloosheid. Watter reaksie toon die beste kritiese luister?

  1. Jy kies die syfer wat jou mening ondersteun.
  2. Jy vergelyk die bronne, datums en definisies. Correct answer.
  3. Jy ignoreer albei syfers omdat kenners nooit saamstem nie.
  4. Jy aanvaar die syfer wat eerste genoem is.

Explanation

Kritiese luister beteken nie om die eerste of mees gerieflike syfer te aanvaar nie, maar om die bron, tydperk en definisie van elke syfer te ondersoek. Botsende syfers kan uit verskillende meetmetodes of datums voortspruit. Eers nadat daardie verskille duidelik is, kan jy 'n ingeligte oordeel vel.

Question 40Listening and speaking / Luister en praat (oral communication, prepared and unprepared speech, listening comprehension)

In 'n groepbespreking sê deelnemer A dat die nuwe skoolreël te streng is, deelnemer B dat die reël nodig is maar duideliker verduidelik moet word, en deelnemer C dat die reël net konsekwent toegepas moet word. Watter samevatting is die beste?

  1. Almal beskou die reël as heeltemal onnodig en heeltemal onbruikbaar.
  2. Almal aanvaar die reël sonder enige voorbehoud of enige kritiek daarop.
  3. Almal wil die reël duideliker of konsekwenter hê. Correct answer.
  4. Almal verwerp die reël heeltemal en sonder enige twyfel daaroor.

Explanation

Die drie deelnemers verskil oor die strengheid en nodigheid van die reël, maar deel 'n bekommernis oor die toepassing daarvan. A noem die reël te streng, B vra duideliker verduideliking en C vra konsekwentheid; dit wys op 'n gemeenskaplike fokus op die uitvoering. 'n Goeie samevatting moet daardie ooreenkoms vasvang sonder om die meningsverskille te verberg.

Question 41Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

Lees die advertensie: “Kom kuier by die Klein Karoo-mark! Plaasprodukte, tuisgemaakte konfyt en vars brood elke Saterdag van 8:00 tot 13:00 by die ou stasie. Toegang is gratis.” Wat is die hoofdoel van hierdie advertensie?

  1. Om mense na die Saterdagmark te lok. Correct answer.
  2. Om ’n resep vir tuisgemaakte konfyt te gee.
  3. Om treinritte na die ou stasie te adverteer.
  4. Om werkers vir plaasprodukte te werf.

Explanation

’n Advertensie se hoofdoel is om die leser tot aksie te beweeg. Die teks noem die tyd, plek en produkte en sê toegang is gratis, wat alles daarop gemik is om besoekers na die mark te lok.

Question 42Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

’n Opname oor waar leerders boeke kry, toon: 45% by die skoolbiblioteek, 30% by vriende en 25% aanlyn. Watter stelling word deur hierdie syfers ondersteun?

  1. Die meeste leerders het boeke by die skoolbiblioteek gekry. Correct answer.
  2. Vriende was die grootste bron van boeke.
  3. Al die leerders het boeke by die skool gekry.
  4. Die helfte van die leerders het boeke aanlyn gekry.

Explanation

Die tabel gee 45% vir die skoolbiblioteek, 30% vir vriende en 25% vir aanlyn. Die grootste persentasie is dus die skoolbiblioteek, en die stelling dat die meeste leerders daar boeke gekry het, volg direk uit die syfers.

Question 43Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

Lees: “Die burgemeester het gesê die nuwe park sal volgende maand oopmaak. Die park is verlede jaar gebou. Volgens inwoners is dit die mooiste park in die dorp.” Watter stelling is ’n mening eerder as ’n feit?

  1. Die burgemeester het gesê die park maak volgende maand oop.
  2. Volgens inwoners is dit die mooiste park in die dorp. Correct answer.
  3. Die park is verlede jaar gebou.
  4. Die burgemeester het die park Saterdag besoek.

Explanation

‘Mooiste’ is ’n waardeoordeel wat nie met feite bewys kan word nie; dit hang van persoonlike smaak af. Die ander stellings is waarneembare of gerapporteerde feite oor die park se opening en bou.

Question 44Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

’n Koerantberig dra die opskrif: “Water steeds nie veilig om te drink nie”. Wat is die belangrikste funksie van hierdie opskrif in die berig?

  1. Om die skrywer se naam bekend te stel.
  2. Om die hele artikel volledig op te som.
  3. Om die hoofboodskap saaklik oor te dra. Correct answer.
  4. Om die leser na die sportbladsy te lok.

Explanation

’n Opskrif moet die leser vinnig laat weet waaroor die artikel gaan en aandag trek. Dit doen dit deur die kernboodskap saaklik saam te vat, nie deur die hele artikel te herhaal nie.

Question 45Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

Lees: “Die munisipaliteit het aangekondig dat die waterbeperkings verslap sal word omdat die damvlakke gestyg het.” Wat beteken “verslap” in hierdie konteks?

  1. Vinniger toegepas.
  2. Minder streng gemaak. Correct answer.
  3. Heeltemal opgehef.
  4. Weer ingestel.

Explanation

In hierdie konteks beteken ‘verslap’ dat die beperkings minder streng gemaak word. Die damvlakke het gestyg, dus kan die reëls versoepel word sonder om hulle heeltemal op te hef.

Question 46Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

Lees die kennisgewing: “Wil jy jou eie besigheid begin? Kom na die gratis werkswinkel vir jongmense tussen 18 en 25. Leer oor begroting, bemarking en leninge. Registreer by die jeugsentrum.” Vir wie is hierdie werkswinkel hoofsaaklik bedoel?

  1. Kinders wat nog leer lees.
  2. Toeriste wat die dorp besoek.
  3. Afgetrede boere wat wil reis.
  4. Jong volwassenes wat ’n besigheid wil begin. Correct answer.

Explanation

Die teks noem ‘jongmense tussen 18 en 25’ en beloof hulp met begroting, bemarking en leninge vir ’n eie besigheid. Dit wys dat die werkswinkel op jong volwassenes met ’n ondernemingsplan gerig is.

Question 47Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

’n Opname oor nuusbronne toon: 60% van lesers kry nuus op hul fone, 25% op televisie en 15% in koerante. Watter gevolgtrekking word die beste deur die data ondersteun?

  1. Die meeste lesers kry nuus op hul fone. Correct answer.
  2. Al die lesers gebruik meer as een nuusbron.
  3. Koerante is die gewildste nuusbron.
  4. Televisie word deur die helfte van die lesers gebruik.

Explanation

Die syfers wys 60% vir fone, 25% vir televisie en 15% vir koerante. Aangesien 60% die hoogste syfer is, word die gevolgtrekking dat die meeste lesers nuus op hul fone kry, deur die data ondersteun.

Question 48Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

Lees hierdie brief aan die redakteur: “Dit is skandelik dat die raad miljoene aan ’n nuwe standbeeld bestee terwyl ons paaie vol gate is. Die raad luister duidelik nie na ons nie.” Watter toon beskryf die skrywer se houding die beste?

  1. Neutraal en feitelik.
  2. Onseker en twyfelend.
  3. Opgetoë en hoopvol.
  4. Verontwaardig en krities. Correct answer.

Explanation

Die woorde ‘skandelik’ en ‘luister duidelik nie na ons nie’ dra sterk afkeuring en kritiek oor. Die skrywer is dus verontwaardig oor die raad se besteding, nie neutraal of opgetoë nie.

Question 49Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

’n Spotprent wys ’n amptenaar wat op ’n stapel waterdokumente staan en ’n enkele druppel water in ’n droë put gooi. Agter hom hang ’n bord: “Water vir almal”. Wat is die boodskap van die spotprent?

  1. Dat die gemeenskap die dokumente self geskryf het.
  2. Dat die amptenaar die waterprobleem nie werklik oplos nie. Correct answer.
  3. Dat die amptenaar die put heeltemal vol water maak.
  4. Dat daar meer as genoeg water in die dorp is.

Explanation

Die spotprent kontrasteer die amptenaar se groot woorde met sy klein daad: hy gooi net een druppel water in ’n put. Dit spot die verskil tussen beloftes en werklike oplossings vir die watertekort.

Question 50Reading and viewing - comprehension of non-literary and visual texts / Lees en kyk

Lees: “Hoewel fietsry gesond is, is ons paaie nie veilig vir fietsryers nie. Die raad moet fietspaaie bou voordat hy mense aanmoedig om te fiets.” Wat is die skrywer se hoofargument?

  1. Die raad moet eers veilige fietspaaie bou. Correct answer.
  2. Die raad moet fietsry heeltemal verbied.
  3. Die paaie is reeds veilig vir fietsryers.
  4. Fietsry is sleg vir die gesondheid.

Explanation

Die skrywer gee toe dat fietsry gesond is, maar sê die paaie is onveilig en eis eers fietspaaie. Die hoofargument is dus dat veiligheid voor aanmoediging moet kom.