NSSCO Afrikaans First Language 6094 flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Voorbereide praatjie

'n Praatjie van gewoonlik twee tot drie minute met 'n beplande inleiding, twee of drie hoofpunte en 'n slot; elke punt word met 'n voorbeeld ondersteun.

Onvoorbereide praatjie

Sprekers kry ongeveer twee tot drie minute voorbereiding en praat dan een tot twee minute oor 'n gegewe onderwerp; 'n standpunt en twee redes is nodig.

Luisterbegrip

Tydens luister noteer jy trefwoorde, getalle, name en datums; volledige sinne is onnodig. Let ook op die spreker se toon en bedoeling.

Debatstelling

Die saak waaroor gedebatteer word, byvoorbeeld 'Sosiale media rig meer skade aan as goed'; een span verdedig en die ander val die stelling aan.

Register in praat

Formele situasies soos 'n onderhoud vereis u, volledige sinne en geen slang nie; informele gesprekke met portuur laat jy en alledaagse taal toe.

Oriënterende lees

Vinnige oorsiglees van titel, opskrifte en eerste sinne om die hoofgedagte en struktuur van 'n teks te vind voordat jy details lees.

Soeklees

Doelgerigte lees om een spesifieke feit, getal of naam in 'n teks te vind; jy lees nie elke woord nie en beweeg vinnig deur die teks.

Feit en mening

'n Feit kan bewys of nagegaan word; 'n mening is 'n persoonlike oordeel of gevoel. In advertensies kom albei dikwels saam voor.

Spotprent

Visuele teks met karikature, byskrifte en ironie wat 'n sosiale of politieke boodskap lewer; die tekenaar oordryf kenmerke en situasies.

AIDA-model

Advertensiestruktuur: Aandag trek, Interesse wek, Begeerte skep en Aksie uitlok; beeld en slagspreuk ondersteun elke stadium van die boodskap.

Opsomming

Kort weergawe van 'n teks in eie woorde; behou kernfeite, skrap voorbeelde en herhaling, en bly binne die voorgeskrewe woordtal.

Vertelperspektief

Die oogpunt waaruit 'n verhaal vertel word: eerste persoon (ek) of derde persoon (hy of sy); 'n alwetende verteller weet alles.

Klimaks

Die hoogtepunt van spanning in 'n verhaal of drama waar die konflik op sy skerpste is; daarna volg die dalende konflik en afloop.

Vergelyking

Beeldspraak wat twee dinge met soos of as verbind, byvoorbeeld 'sy is soos 'n leeu'; die ooreenkoms word eksplisiet in die sin genoem.

Personifikasie

Beeldspraak waarin 'n abstrakte begrip of ding menslike eienskappe kry, byvoorbeeld 'die wind fluister' of 'die tyd hardloop'.

Tema

Die abstrakte kernidee van 'n literêre teks, soos liefde, mag of verlies; dit word deur karakters, konflik en motiewe ontwikkel.

Formele brief

Brief met ontvangeradres, datum, Geagte, onderwerp, formele taal, Die uwe en handtekening; geen inkortings of slang nie.

Kennisgewing

Kort openbare teks met opskrif, datum, tyd, plek en kontakbesonderhede; feite staan in kolpunte en die toon is neutraal.

Notule

Amptelike verslag van 'n vergadering met datum, teenwoordiges, besluite en aksiepunte; dit word ná die vergadering vir goedkeuring voorgele.

E-posonderwerp

Kort, spesifieke beskrywing in die onderwerpveld wat die inhoud van die e-pos aandui, byvoorbeeld 'Aansoek: vakansieverlof 12 Mei'.

Resensie

Beoordeling van 'n boek, film of opvoering met titel, maker, genre, kort inhoud sonder bederf, sterk en swak punte en 'n aanbeveling.

Verhalende opstel

Opstel met eksposisie, stygende konflik, klimaks en resolusie; een sentrale konflik en 'n duidelike keerpunt hou die leser betrokke.

Argumenterende opstel

Opstel wat 'n standpunt in die inleiding stel, dit met drie bewyse verdedig, 'n teenargument weerlê en die standpunt in die slot herbevestig.

Beskrywende opstel

Opstel wat 'n plek, persoon of ervaring deur die vyf sintuie en spesifieke byvoeglike naamwoorde laat leef; handeling is ondergeskik aan beskrywing.

Skakelwoorde

Woorde soos verder, daarenteen en gevolglik wat paragrawe en sinne verbind en die logiese verhouding tussen idees aandui.

Direkte rede

Die presiese woorde van 'n spreker tussen aanhalingstekens; elke nuwe spreker begin 'n nuwe paragraaf en die gesegde kry 'n komma.

Werkwoord tweede posisie

In 'n stellende Afrikaanse hoofsin staan die persoonsvorm tweede: 'Ek lees vandag die boek'; as die sin met 'n bywoord begin, volg die onderwerp direk na die werkwoord.

Dubbele ontkenning

Afrikaans omraam die gesegde met nie ... nie, byvoorbeeld 'Ek het nie die boek gelees nie'; een nie is onvoldoende in hierdie patroon.

Trappe van vergelyking

Byvoeglike naamwoorde het stellende, vergrotende en oortreffende trappe: groot, groter, grootste; onreëlmatig is goed, beter, beste en baie, meer, meeste.

Verlede tyd

Afrikaans vorm die verlede tyd gewoonlik met het + ge- + werkwoord: 'het gespeel'; onreëlmatige vorme is onder andere 'het gegaan' en 'het gesê'.

Lydende vorm

Die lydende vorm gebruik word + deur: 'Die brief word deur Jan geskryf'; in die verlede tyd word dit 'Die brief is deur Jan geskryf'.

Voegwoorde

Want, maar en of verbind hoofsinne en hou die gewone woordorde; omdat, terwyl en indien lei bysinne in en stuur die werkwoord na die einde.