NSSCO Afrikaans First Language 6094 key terms

Die vermoë om 'n gesproke teks te volg en die hoofgedagtes, detail en bedoeling daarvan korrek te interpreteer, ook wanneer die spreker homself nie herhaal of alles duidelik uitspreek nie.

'n Luisterhouding waarin die hoorder volle aandag gee, vrae vra, hoofpunte noteer en terugvoer gee om seker te maak dat die boodskap korrek verstaan is.

'n Mondelinge aanbieding waarvoor die spreker slegs enkele minute voorbereidingstyd kry en dus vinnig 'n struktuur, voorbeelde en 'n slot moet beplan sonder 'n volledig geskrewe teks.

Toespraak waarvoor die spreker inhoud, struktuur en aanbieding vooraf beplan en inoefen. Daar word van die spreker verwag om 'n duidelike inleiding, kern en slot aan te bied.

Die manier waarop die stem gebruik word, naamlik hardheid, tempo, klem en emosie, om betekenis oor te dra. Dieselfde woorde kan anders verstaan word na gelang van die toon.

Betekenis wat sonder woorde oorgedra word, byvoorbeeld deur gebare, gesigsuitdrukking, oogkontak, liggaamshouding en die afstand tussen spreker en hoorder.

Gestruktureerde meningswisseling waarin twee spanne 'n stelling van teenoorgestelde kante verdedig volgens vaste reëls, met 'n voorsteller, teenstander en streng tydsbeperkings.

Die belangrikste stelling of boodskap wat 'n teks oordra. Dit word dikwels in een sin in die inleiding of slot saamgevat en deur die res van die teks ondersteun.

'n Gevolgtrekking wat 'n leser maak op grond van leidrade in die teks en eie kennis, al staan daardie gevolgtrekking nie letterlik in die woorde van die teks nie.

'n Eensydige standpunt wat mense of sake onregverdig beoordeel, dikwels sigbaar in woordkeuse, die weglating van feite of die manier waarop 'n bron mense uitbeeld.

Die rede waarom 'n teks geskryf is, byvoorbeeld om in te lig, te oortuig, te vermaak, te waarsku of 'n handeling te ontlok. Dit bepaal die toon, struktuur en taalgebruik.

Visuele teks met 'n getekende toneel wat deur oordrywing, karikatuur en byskrifte 'n aktuele saak of openbare persoon op 'n satiriese wyse kommenteer.

Tegnieke soos herhaling, emosionele taal, bekende mense, statistiek en vrae wat 'n leser of kyker moet oorreed om 'n standpunt, produk of optrede te aanvaar.

Kort weergawe van 'n langer teks wat slegs die kernpunte in eie woorde weergee, sonder voorbeelde, herhaling of die skrywer se persoonlike kommentaar.

Die sentrale gedagte oor die lewe of menslike ervaring wat 'n literêre teks deurgaans ondersoek, soos verlies, mag of identiteit. Dit verskil van die onderwerp, wat meer konkreet is.

'n Herhaalde beeld, voorwerp of gedagte in 'n teks wat die tema versterk en spanning opbou, byvoorbeeld herhaalde verwysings na water of na 'n geslote deur.

Die maniere waarop 'n skrywer 'n karakter vir die leser lewendig maak, naamlik deur beskrywing, dialoog, optrede, gedagtes en die reaksies van ander karakters.

Die oogpunt van waaruit 'n verhaal vertel word, byvoorbeeld 'n eerstepersoonverteller wat self aan die gebeure deelneem, of 'n alwetende derdepersoonverteller.

Die opeenvolging van gebeure in 'n verhaal, vanaf die bekendstelling van die konflik tot die klimaks en die ontknoping, met 'n duidelike verband van oorsaak en gevolg.

Spanning tussen wat gesê of verwag word en wat werklik bedoel of wat inderdaad gebeur. Dit kan komies of tragies wees en vra dat die leser self die teenstelling raaksien.

Figuurlike taal waarin een ding met 'n ander vergelyk word om 'n indruk te versterk, soos 'n metafoor, vergelyking of personifikasie. Dit moet nie letterlik gelees word nie.

Die patroon van rymwoorde aan die einde van versreëls, gewoonlik met letters aangedui soos abab of aabb, wat die musikaliteit en die struktuur van 'n gedig bepaal.

Kort note in 'n drama wat aan die regisseur en akteurs sê hoe 'n toneel moet lyk, waar karakters beweeg en hoe hulle praat, dikwels in kursief tussen die dialoog.

Formele brief aan 'n instansie of maatskappy oor 'n saak soos 'n klagte, versoek of aansoek, met 'n beleefde toon, duidelike opskrifte en die skrywer se adres.

Amptelike verslag van wat by 'n vergadering bespreek en besluit is, in die verlede tyd en in 'n vaste formaat met punte, besluite en aksiestappe vir die toekoms.

Oorsig van 'n persoon se opleiding, werkservaring en vaardighede wat by 'n werksaansoek ingesluit word. Dit word in 'n vaste volgorde en sonder lang paragrawe aangebied.

Kort interne boodskap binne 'n organisasie wat 'n saak, opdrag of inligting aan kollegas oordra, met 'n vaste kop met AAN, VAN, DATUM en ONDERWERP.

Gestruktureerde dokument wat feite oor 'n ondersoek, gebeurtenis of projek aan 'n leser voorlê, met 'n inleiding, bevindinge en aanbevelings in duidelik gemerkte afdelings.

Opstel waarin die skrywer 'n standpunt oor 'n stelling inneem en dit met redes, bewyse en voorbeelde verdedig, teenargumente weerle en die standpunt in die slot bevestig.

Die manier waarop sinne en paragrawe logies aan mekaar verbind word deur voegwoorde, herhaling en verwysings, sodat die teks as een geheel gelees kan word.

Die stappe wat 'n skrywer volg om 'n teks te produseer: beplan, navors, skryf 'n konsep, hersien die inhoud, redigeer die taal en proeflees vir foute.

Groep sinne wat een gedagte of aspek van 'n onderwerp ontwikkel. Dit begin gewoonlik met 'n kernsin en word deur 'n wit lyn of inspringing van die volgende groep geskei.

Vraag wat nie 'n antwoord verwag nie, maar gestel word om die leser te laat nadink of om 'n standpunt sterker te laat klink; dit word dikwels in oortuigende tekste gebruik.

Sinsoevering waarin die onderwerp nie die handeling doen nie, maar dit ondergaan, byvoorbeeld 'Die brief word deur die leerder geskryf' in plaas van die bedrywende vorm.

Die verskil tussen iemand se presiese woorde in aanhalingstekens en die weergawe daarvan in 'n bysin, waar voornaamwoorde, tydsaanduidings en werkwoordvorme aangepas word.

Die vorme van 'n byvoeglike naamwoord wat 'n mate van vergelyking uitdruk, soos hoog, hoër, hoogste. Onreëlmatige gevalle soos goed, beter, beste moet afsonderlik geleer word.

Die keuse van taal wat by 'n bepaalde situasie, leser en doel pas, byvoorbeeld formeel in 'n sakebrief en informeel in 'n boodskap aan 'n vriend.

Woord wat sinne of bysinne aan mekaar verbind en die verhouding aandui, soos want, omdat, maar, en, of. Die keuse bepaal dikwels die plek van die werkwoord in die bysin.

Vaste uitdrukking waarvan die betekenis nie uit die afsonderlike woorde afgelei kan word nie, byvoorbeeld 'om 'n appeltjie te skil' vir 'n moeilike saak wat baie sorg verg.