Lees en kyk: begrip van nie-literêre en visuele tekste
Hierdie domein toets leesbegrip van nie-literêre en visuele tekste: artikels, advertensies, spotprente, strokiesprente, grafieke en ander inligtingstekste.Jy moet hoofgedagtes, details, inferensies, doel, teikengehoor en visuele boodskappe saamlees.
Kernvaardighede
- Oorsiglees vir die hoofgedagte; soeklees vir name, syfers en datums.
- Vraagsoorte onderskei: feitelik, inferensieel en evaluerend; let op 'Watter gevolgtrekking ...' en 'Waarom ...'.
- Visuele tekste: spotprent (karikatuur, byskrif, simbool), advertensie (logo, slagspreuk, beroep op emosie), grafiek (asse, eenhede, tendens), strokiesprent (raam, spraakballon).
- Skrywer se doel, teikengehoor, register en moontlike vooroordeel.
- Antwoord met eie woorde en verwys na bewyse in die teks of beeld.
Voorbeeld
'n Advertensie wys 'n moeë ouer en 'n vrolike kind by 'n bord pap; die slagspreuk is 'Klaar in 60 sekondes. Vandag alleen.' Redenering: die beeld skep verligting; '60 sekondes' belowe spoed; 'vandag alleen' skep dringendheid. Teikengehoor: besige ouers. Doel: verkoop deur gemak en tydsdruk. Die antwoord moet beeld én woorde verbind, nie net die slagspreuk aanhaal nie.
Lokvalle
- Slegs aanhaal sonder verduideliking.
- 'n Mening as feit aanbied.
- Die grafiek se eenhede of asse ignoreer.
- Die byskrif in 'n spotprent mislees.
- Verder aflei as wat die teks ondersteun.