Een tweede distributiecentrum: Venlo of Łódź?
Het familiebedrijf Van Doorn verkoopt huishoudelijke apparaten aan winkels in Duitsland, Polen en Tsjechië. Alle goederen liggen nu in één distributiecentrum (dc) in Venlo; per jaar rijden 24.000 vrachtwagens van en naar dit dc. De directie overweegt een tweede dc in de buurt van Łódź (Polen). Gegevens: een magazijnmedewerker kost in Venlo €2.400 per maand, in Łódź €1.050. Transportkosten per vrachtwagen: Venlo–Ruhrgebied €450, Łódź–Ruhrgebied €1.150, Venlo–Warschau €1.450, Łódź–Warschau €250. Klanten eisen levering binnen 48 uur. Van de omzet gaat 60% naar Duitsland, 25% naar Polen en Tsjechië en 15% naar de rest van de EU. In Venlo werken 180 mensen; in Łódź zouden 120 mensen nodig zijn, onder wie 15 Nederlanders die daar tijdelijk worden geplaatst. De containers komen met zeevracht via de haven van Rotterdam binnen.
1. Beredeneer met de gegevens of een tweede dc in Łódź economisch verstandig is. Betrek loonkosten, transportkosten en de eis van levering binnen 48 uur in je antwoord.
Read the worked answer
Reken eerst de loonkosten uit: €2.400 − €1.050 = €1.350 verschil per maand. Voor 120 medewerkers is dat 120 × €1.350 × 12 = bijna €1,94 miljoen per jaar.
Kijk dan naar transport. De Duitse markt (60% van de omzet) kun je het goedkoopst vanuit Venlo blijven bedienen: Łódź–Ruhrgebied kost €700 meer per vrachtwagen, en vanuit Polen haal je de 48-uurseis moeilijker. Voor Polen en Tsjechië (25% van de omzet) is Łódź juist veel gunstiger: €250 tegen €1.450, een verschil van €1.200 per rit. Daar staat tegenover dat de zeecontainers eerst van Rotterdam naar Łódź moeten, wat extra aanvoerkosten geeft.
Conclusie: splitsen loont, omdat de besparing op lonen groot is en de Poolse en Tsjechische stromen flink goedkoper worden, terwijl de Duitse stroom in Venlo blijft. Voorwaarde is wel dat de aanvoer naar Polen efficiënt wordt geregeld en dat de Poolse lonen niet te snel stijgen.
2. Leg uit welke rol de Europese Unie speelt bij deze keuze.
Read the worked answer
Door de interne markt zijn er geen invoerrechten en geen douanecontroles tussen Nederland en Polen. Daardoor kan een vrachtwagen zonder wachttijd bij de grens binnen 48 uur in Warschau zijn; met grenscontroles zou dat niet lukken. Door het vrije verkeer van personen mogen Poolse medewerkers in Nederland werken en mogen Nederlandse medewerkers tijdelijk in Polen worden geplaatst. Wel zit Polen niet in de eurozone: het bedrijf moet in zloty's afrekenen en loopt wisselkoersrisico. Zonder de EU zouden vergunningen, invoerrechten en grenscontroles de kosten en de levertijd flink verhogen, en was een tweede dc in Polen veel minder aantrekkelijk geweest.
3. De wethouder van Venlo stelt voor het dc te behouden door het bedrijf €500.000 subsidie per jaar te geven. Beoordeel dit voorstel.
Read the worked answer
€500.000 per jaar is veel geld voor 180 banen, maar het is minder dan de loonkostenbesparing die het bedrijf in Polen kan halen (bijna €2 miljoen per jaar). Het bedrijf kan het aanbod dus makkelijk naast zich neerleggen, tenzij de subsidie jarenlang wordt gegarandeerd. Bovendien mag een overheid volgens de Europese staatssteunregels een bedrijf niet zomaar bevoordelen, en went een bedrijf aan steun. Beter is investeren in de echte sterke punten van Venlo: snelle weg- en spoorverbindingen, een goede haven en voldoende opgeleide medewerkers. Conclusie: het voorstel is zwak, want het bestrijdt het symptoom en niet de oorzaak.