VMBO KB Aardrijkskunde flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Aardas en seizoenen

De aarde draait in 24 uur om haar as, die 23,5° scheef staat. Daardoor vallen zonnestralen in verschillende jaargetijden anders in, waardoor seizoenen ontstaan.

Subductie

Een oceanische plaat schuift onder een lichtere continentale plaat. Hierdoor ontstaan een diepzeetrog, vulkanen en aardbevingen langs de rand van het continent.

Erosie

Het wegvoeren van afgebroken materiaal door stromend water, wind of ijs. Erosie verplaatst materiaal en vormt landschappen zoals rivierdalen en kliffen.

Sedimentatie

Het neerleggen van zand, klei en grind op een plaats waar water of wind rustig stroomt. Zo ontstaan deltas, duinen en vlakke kustgebieden.

Waterkringloop

Het voortdurende proces van verdamping, condensatie, neerslag, infiltratie en afstroming. Water verplaatst zich van zee naar lucht, naar land en weer terug naar zee.

Temperatuur en hoogte

Hoe hoger een gebied ligt, hoe kouder het is. Per 1000 meter stijging daalt de temperatuur gemiddeld ongeveer 6 °C.

Wet van Buys Ballot

Wind waait van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied. Op het noordelijk halfrond wordt de wind daarbij naar rechts afgebogen, op het zuidelijk halfrond naar links.

Bevolkingsdichtheid berekenen

Deel het aantal inwoners van een gebied door de oppervlakte in vierkante kilometer. De uitkomst is het gemiddelde aantal inwoners per km².

Natuurlijke bevolkingsgroei

Het verschil tussen het geboortecijfer en het sterftecijfer in een gebied. Is het geboortecijfer hoger, dan groeit de bevolking op natuurlijke wijze.

Demografisch transitiemodel

Model dat de ontwikkeling van geboorte- en sterftecijfers beschrijft. Landen gaan van hoge naar lage cijfers door betere gezondheidszorg, onderwijs en welvaart.

Vergrijzing

Het stijgen van het gemiddelde leeftijd van de bevolking doordat het geboortecijfer daalt en mensen langer leven. Dit vergroot de druk op pensioenen en zorg.

Bnp per hoofd

Het bruto nationaal product van een land gedeeld door het aantal inwoners. Het is een maat voor welvaart, maar zegt niets over welzijn of inkomensverschillen.

Primaire sector

De sector van beroepen die grondstoffen direct uit de natuur haalt, zoals landbouw, visserij en mijnbouw. In perifere landen werkt een groot deel van de mensen hier.

Tertiaire sector

De dienstensector met beroepen zoals handel, onderwijs, zorg, banken en toerisme. In centrumlanden werkt het grootste deel van de beroepsbevolking in deze sector.

Push- en pullfactoren

Pushfactoren duwen mensen weg uit een gebied, zoals oorlog of werkloosheid. Pullfactoren trekken mensen aan, zoals werk, veiligheid en een hoge welvaart.

Migratie

Het verplaatsen van mensen van het ene gebied naar het andere. Vertrek heet emigratie, aankomst heet immigratie; het verschil bepaalt de sociale bevolkingsgroei.

Zeeklimaat in Nederland

Nederland heeft zachte winters en koele zomers met het hele jaar neerslag. Dit komt door de aanvoer van vochtige lucht vanaf de Noordzee en de warme Golfstroom.

Randstad

Het gebied met Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Het is dichtbevolkt, heeft veel werkgelegenheid en voorzieningen, en wijkt sterk af van de perifere regio's.

Deltawerken

Waterbouwkundige werken in Zeeland en Zuid-Holland die beschermen tegen hoogwater, waaronder dammen en de Maeslantkering. Ze volgden op de watersnoodramp van 1953.

Interne markt van de EU

Het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal tussen EU-landen. Hierdoor kunnen bedrijven en inwoners zonder handelsbelemmeringen samenwerken en handelen.

Centrum en periferie

Het centrum is het rijke, machtige gebied met veel diensten en werk; de periferie is het armere gebied dat grondstoffen en arbeid levert. Samen vormen ze een wereldwijd systeem.

Klimaatgebieden wereldwijd

Tropisch klimaat rond de evenaar, woestijnklimaat rond 30° breedte, gematigd klimaat tussen 30° en 60° en poolklimaat boven 60°. Breedteligging bepaalt het klimaat.

Alpen als jong gebergte

De Alpen zijn hoog en scherp gevormd doordat platen tegen elkaar botsten. Ze zijn belangrijk voor toerisme en als grens tussen meerdere Europese landen.

Europese Unie

Samenwerkingsverband van Europese landen met gemeenschappelijke regels, een interne markt en voor veel landen de euro als munteenheid. De EU heeft een eigen parlement.

Schaal berekenen

Afstand op de kaart gedeeld door afstand in werkelijkheid, meestal geschreven als 1 : 100.000. Bij die schaal is 1 cm op de kaart 1 km in werkelijkheid.

Overzichtskaart

Een kaart van een groot gebied met weinig details, waarop vooral landen, steden, rivieren en zeeën staan. Je gebruikt haar om de ligging van gebieden te bepalen.

Thematische kaart

Een kaart die één onderwerp toont, zoals bevolkingsdichtheid of neerslag. Kleuren en symbolen in de legenda geven de waarden van dat onderwerp weer.

Legenda

Het overzicht bij een kaart dat uitlegt welke kleur, lijn of welk symbool bij welk verschijnsel hoort. Zonder legenda is een thematische kaart niet te lezen.

Lijngrafiek

Een grafiek met een lijn die het verloop van een waarde in de tijd toont, bijvoorbeeld de bevolkingsgroei per jaar. Je leest af hoe iets stijgt of daalt.

Cirkeldiagram

Een diagram waarin een cirkel in sectoren is verdeeld. Elke sector toont een aandeel van het geheel, en alle sectoren samen vormen 100 procent.

Absolute en relatieve ligging

Absolute ligging is de positie in coördinaten of een adres. Relatieve ligging is de positie ten opzichte van andere plaatsen, zoals aan zee of bij een haven.

Bron betrouwbaarheid beoordelen

Bepaal wie de bron maakte, wanneer, met welk doel en of feiten of meningen worden gegeven. Zo beoordeel je of de informatie bruikbaar is voor je vraag.