Mens en maatschappij: bevolking, economie en welvaart
Mens en maatschappij onderzoekt hoe bevolking en economie samenhangen: bevolkingsgroei, migratie, verstedelijking, werkgelegenheid en welvaart. Je leert cijfers interpreteren en verklaren waarom regio's verschillen.
Bevolking
Bevolkingsgroei hangt af van natuurlijke groei en migratie. Het geboortecijfer en sterftecijfer worden vaak per 1.000 inwoners gegeven (promille). Natuurlijke groei = geboortecijfer − sterftecijfer. Het migratiesaldo = immigratie − emigratie. De totale groei per 1.000 is de som van beide. In de demografische transitie daalt eerst het sterftecijfer door betere gezondheidszorg en daarna het geboortecijfer. Een bevolkingspiramide met een brede basis wijst op veel jonge kinderen; een urnvorm wijst op vergrijzing.
Economie en welvaart
Economische activiteiten worden verdeeld in primaire sector (landbouw, visserij, mijnbouw), secundaire sector (industrie en bouw) en tertiaire sector (diensten). In arme landen werkt vaak een groot deel van de beroepsbevolking in de primaire sector en in de informele sector. Welvaart meet je met het bnp per hoofd van de bevolking; welzijn meet je met levensverwachting, alfabetiseringsgraad en koopkracht. Een hoog gemiddeld inkomen zegt niets over de verdeling.
Uitgewerkt voorbeeld
Een land heeft 30 geboorten en 10 sterfgevallen per 1.000 inwoners per jaar. Het migratiesaldo is −5 per 1.000. Natuurlijke groei = 30 − 10 = 20 per 1.000 = 2,0%. Totale groei = 20 − 5 = 15 per 1.000 = 1,5%. Redenering: eerst natuurlijke groei berekenen, daarna migratie erbij optellen of aftrekken; promille omrekenen naar procent door te delen door 10.
Valkuilen
- Natuurlijke groei en totale groei verwisselen.
- Promille en procent door elkaar halen.
- Conclusies trekken over welvaart zonder naar de verdeling te kijken.
- Alle arme landen als hetzelfde zien; er zijn grote regionale verschillen.