Allergie bij het avondeten
Je bent met een schoolreis in Fès en eet elke avond bij een gastgezin. Je hebt coeliakie: je mag geen tarwe, gerst of rogge. De gastmoeder zet een grote schotel couscous op tafel en zegt: «كل، كل، هذا كسكس بالخضر». Bij de couscous staan brood en een bord met zoetigheden met bloem. Je kent de woorden «قمح» (tarwe), «دقيق» (meel), «خبز» (brood) en «أرز» (rijst), maar het woord «غلوتين» ken je niet. Je hebt een kaartje in je portemonnee met de tekst in het Arabisch: «أنا لا آكل القمح ولا الشعير ولا الدقيق». Je gastmoeder kijkt bezorgd als je aarzelt. Je wilt niet ondankbaar lijken, maar je wilt ook niet ziek worden. Er is ook een schaal met rijst en groenten zonder saus. Je moet binnen een minuut iets zeggen.
1. Formuleer in het Arabisch een beleefde weigering van de couscous en een verzoek om rijst. Gebruik minimaal twee van de woorden die je kent.
Read the worked answer
Voorbeeld: «شكرا بزاف، أنا ما ناكلش القمح ولا الدقيق. واش يمكن ناكل الأرز والخضر؟»
Reasoning:
- «شكرا بزاف» erkent de gastvrijheid; je begint niet met ‘nee’.
- «ما ناكلش» is Marokkaans-Arabisch voor ‘ik eet niet’; het klinkt als een vaste regel, niet als een tijdelijke gril.
- «القمح» (tarwe) en «الدقيق» (meel) zijn woorden die je kent en die direct de couscous en het brood raken.
- «واش يمكن» = ‘is het mogelijk / mag ik’; een verzoek, geen eis.
- «الأرز والخضر» = rijst en groenten; je noemt concreet wat je wél kunt eten.
- Je hoeft «غلوتين» niet te gebruiken; de gastmoeder begrijpt ‘geen tarwe/meel’ beter dan een onbekend leenwoord.
2. Leg uit waarom het kaartje met «أنا لا آكل القمح...» nuttiger is dan alleen ‘ik ben ziek’ zeggen.
Read the worked answer
‘Ik ben ziek’ («أنا مريض») is vaag: de gastmoeder kan denken dat je rust nodig hebt, hoofdpijn hebt of gewoon niet lekker bent. Ze weet dan niet welk eten gevaarlijk is. Het kaartje noemt de ingrediënten die je niet mag: tarwe («القمح»), gerst («الشعير») en meel («الدقيق»). Daarmee kan zij zelf checken of de couscous, het brood en de zoetigheden veilig zijn. Ook voorkomt het dat ze je iets geeft met een ‘onschuldig’ sausje waarin toch meel zit. De formulering «لا آكل» (‘ik eet niet’) is een duidelijke regel; «مريض» klinkt tijdelijk en vraagt om medelijden in plaats van om aanpassing. Ten slotte kun je het kaartje laten zien als je moeite hebt met uitspraak of als je zenuwachtig bent.
3. De gastmoeder wijst naar de rijst en zegt: «هذا بلا دقيق». Wat betekent dat en waarom is dat een bruikbare bevestiging?
Read the worked answer
«بلا» betekent ‘zonder’; «هذا بلا دقيق» = ‘dit is zonder meel’. Dat is bruikbaar omdat het direct ingaat op een van de ingrediënten die je noemt. Het is een bevestiging dat de rijst niet met meel is bereid. Toch is het niet genoeg: vraag ook of er in de saus of de groenten meel zit en of het brood niet in dezelfde schaal heeft gelegen (kruisbesmetting). «بلا» is heel gewoon in het Marokkaans-Arabisch; je hoeft het niet te vertalen als ‘zonder gluten’, want dat woord ken je niet. De gastmoeder gebruikt jouw woordenschat, dus je kunt haar antwoord begrijpen.