Reproductie en ontwikkeling
Dit domein gaat over de hormonen en organen die de voortplanting regelen, en over de ontwikkeling van bevruchting tot geboorte. Je moet de cyclus in de tijd kunnen uitleggen, niet alleen de namen van de hormonen kennen.
De menstruele cyclus
De hypothalamus geeft GnRH af, waardoor de hypofyse FSH en LH produceert. FSH stimuleert in de eierstok de rijping van een follikel; die follikel maakt oestrogeen, waardoor het baarmoederslijmvlies groeit. Rond het midden van de cyclus leidt een hoge oestrogeenconcentratie tot een LH-piek, en die veroorzaakt de ovulatie. Na de ovulatie maakt het gele lichaam progesteron, dat het slijmvlies in stand houdt en de afgifte van FSH en LH remt. Zonder bevruchting vergaat het gele lichaam, progesteron daalt en de menstruatie begint.
Bevruchting tot geboorte
Bevruchting vindt plaats in de eileider; de bevruchte eicel deelt zich en bereikt als embryo de baarmoeder, waar hij innestelt in het slijmvlies. Via de placenta worden zuurstof en voedingsstoffen uit het bloed van de moeder opgenomen en worden afvalstoffen afgegeven; moederlijk en foetaal bloed komen niet direct met elkaar in contact. De navelstreng bevat de bloedvaten tussen embryo en placenta.
Uitgewerkt voorbeeld
Een vrouw heeft een cyclus van 28 dagen en de ovulatie valt op dag 14. Vraagt het examen waarom het baarmoederslijmvlies op dag 21 dik is, dan redeneer je: de eisprong is geweest, het gele lichaam maakt progesteron, en progesteron houdt het slijmvlies in stand. Blijft bevruchting uit, dan daalt progesteron rond dag 28 en komt de menstruatie op gang.
Waar punten verloren gaan
Haal FSH en LH niet door elkaar: FSH laat de follikel rijpen, LH veroorzaakt de ovulatie. Verwar bevruchting (in de eileider) niet met innesteling (in de baarmoederwand). En onthoud dat oestrogeen vlak voor de ovulatie juist een positieve terugkoppeling geeft, terwijl progesteron daarna remt.