Diversiteit en verwantschap
Dit domein toetst of je organismen kunt ordenen en of je uit kenmerken en DNA-gegevens kunt afleiden hoe nauw ze verwant zijn. Je moet een determineren of stamboom kunnen gebruiken en het begrip soort correct toepassen.
Ordenen en soorten
Organismen worden ingedeeld in rijken en verder in stammen, klassen, orden, families, geslachten en soorten. Elke soort heeft een wetenschappelijke naam van twee delen: het geslacht met een hoofdletter en de soortaanduiding met een kleine letter, bijvoorbeeld Homo sapiens. Tot dezelfde soort horen individuen die samen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen. Uiterlijke gelijkenis is daarvoor niet genoeg: hondenrassen verschillen sterk van uiterlijk maar zijn één soort.
Homologie en analogie
Verwantschap leid je af uit bouw en erfelijk materiaal. Homologe organen hebben dezelfde bouw en ontstaanswijze, ook als ze verschillende functies hebben, zoals de arm van een mens en de vleugel van een vleermuis. Analoge organen hebben dezelfde functie maar een andere bouw, zoals de vleugel van een vlieg en die van een vleermuis; ze wijzen niet op verwantschap. Hoe meer verschillen in DNA of aminozuurvolgorde, hoe minder verwant.
Uitgewerkt voorbeeld
Je vergelijkt drie soorten op één gen en vindt respectievelijk 4, 9 en 12 verschillen in baseparen ten opzichte van een referentiesoort. De soort met 4 verschillen is het nauwst verwant, die met 12 het verst. In een stamboom zie je dat terug: soorten die later aftakken vanaf een gemeenschappelijke voorouder delen meer kenmerken en staan dichter bij elkaar.
Waar punten verloren gaan
Verwar analogie niet met homologie. Noem bij determineren alleen kenmerken die in de tabel staan en die je echt kunt waarnemen. En zet bacteriën niet bij de dieren: prokaryoten hebben geen celkern en geen membraangebonden organellen, terwijl schimmels, planten en dieren eukaryoot zijn.