Van een ruime zaal naar een podium van 6 bij 4 meter
De eindexamenklas danst een piece van vijf minuten met acht dansers. In het speellokaal is alles ruim: diagonale lopen van hoek naar hoek, een grote kring en drie kubussen van een halve meter als decor. De voorstelling is in de aula, waar het podium 6 meter breed en 4 meter diep is, met een achterdoek en een nooduitgang links achter. Het publiek zit op stoelen op een vlakke vloer; de eerste rij staat op ongeveer een meter van de rand. De techniek bestaat uit frontlicht en één spot. De docente waarschuwt dat de kubussen niet voor de nooduitgang mogen staan en dat het grondwerk achteraan door niemand te zien is. Jij bent een van de dansers en de groep heeft jou gevraagd de aanpassing te leiden. De generale in de aula is pas op de middag van de voorstelling zelf.
1. Hoe pas je de ruimtelijke opbouw van de choreografie aan? Noem minimaal drie concrete ingrepen en leg uit waarom ze werken op een vlakke vloer.
Read the worked answer
Reken eerst na wat er echt past. Een zaal van 6 bij 4 meter betekent dat een diagonale hoek-naar-hoekloop ongeveer 7 meter is in plaats van 15: de lopen worden korter en het publiek ziet ze minder lang. Een kring van acht dansers heeft minimaal zo'n 5 meter doorsnee nodig en past dus niet.
Ingrepen:
- Diagonalen behouden, maar comprimeren. Draai de diagonaal iets en maak hem steiler, zodat de richting leesbaar blijft. Laat niet alle acht tegelijk lopen: gebruik canon of twee blokken van vier, dan oogt het drukker en groter dan het is.
- Kring vervangen door een halve kring of een arc, met het open deel naar het publiek. Dat geeft ruimte en houdt toch het idee van samenzijn.
- Diepte in plaats van breedte. Werk meer van achter naar voren; op een vlakke vloer ziet het publiek vooraan meer dan achteraan, dus houd belangrijke momenten niet achteraan.
- Niveauverschil. Grondwerk achteraan is onzichtbaar; zet het grondwerk vooraan of op de kubussen.
2. Wat doe je met de drie kubussen? Weeg veiligheid, zichtlijnen en betekenis tegen elkaar af.
Read the worked answer
Criteria: veiligheid, zichtbaarheid, betekenis. De nooduitgang links achter moet vrij blijven, dus daar komen ze sowieso niet. Verder zijn drie kubussen op 4 meter diepte al snel een muur.
Mijn keuze: terug naar twee kubussen, tegen het achterdoek, in een vast beeld. Ze worden dan een achtergrondbeeld in plaats van obstakel, en ze blokkeren geen zichtlijnen.
Extra winst: gebruik één kubus als verhoging voor een solo. Op een vlakke vloer helpt hoogte het publiek achterin enorm, en je maakt van een probleem een middel.
Wat je laat vallen: de derde kubus en het schuiven met kubussen tijdens de dans. Schuiven kost tijd, maakt geluid en levert op deze diepte alleen maar botsingen op.
Wel doen: anti-slip onder de kubussen en een streep tape op de vloer zodat ze elke keer op dezelfde plek staan. Zo blijft het beeld kloppen en is het veilig.
3. De generale in de aula is pas op de dag zelf. Hoe bereid je de groep voor zodat niemand op het laatste moment moet zoeken?
Read the worked answer
Vraag om een ruimterepeat in de aula, ook als dat maar een half uur is. Ruimte kun je niet uit een gymzaal leren.
Wat je in dat half uur doet:
- Inlopen en markeren. Laat iedereen de nieuwe afstanden lopen zonder muziek, en benoem de oriëntatiepunten: de nooduitgang, de rand van het podium, de pilaren.
- Vaste plekken afspreken met tape (overleg met de conciërge welke tape mag), zodat niemand tijdens de generale zoekt.
- Eén keer met licht en muziek, niet twee keer: de generale is om te wennen, niet om te corrigeren.
- Filmen vanaf de publiekspositie, het liefst vanaf de laatste rij. Wat daar niet te zien is, bestaat niet.
Daarna: bekijk met de groep alleen de begin- en eindbeelden en de overgangen. Als de generale op de dag zelf pas 's middags is, houd dan een korte noodafspraak: bij twijfel loopt niemand achteruit.