VMBO GL/TL Dans key terms

Beweging van het lichaam in de ruimte, vaak op muziek, met een bedoeling: kunst, ontspanning, ritueel of sport. Bij het vak Dans leer je kijken naar en zelf maken van beweging.

Het geheel van manieren waarop een danser beweegt: welke lichaamsdelen, in welke richting, met welke kracht, snelheid en spanning. Hiermee bouwt een danser zijn bewegingstaal op.

De bouwstenen van dans: lichaam, ruimte, tijd en kracht. Elke dans kun je analyseren door te kijken hoe deze vier elementen worden gebruikt en gecombineerd.

Manier om beweging te beschrijven met tegenstellingen: sterk of licht, snel of langzaam, direct of indirect, gebonden of vrij. Hierdoor kun je dans preciezer benoemen en vergelijken.

De wisseling in kracht, spanning en tempo in een dans. Dynamiek maakt beweging levendig: denk aan plotselinge uithalen tegenover vloeiende, zachte bewegingen.

De snelheid waarmee bewegingen worden uitgevoerd, uitgedrukt in bijvoorbeeld langzaam, matig of snel. Tempo bepaalt mede de sfeer en spanning van een dansstuk.

Een groep tellen in de muziek, bijvoorbeeld drie of vier tellen, die zich steeds herhaalt. Dansers gebruiken de maat om bewegingen op de muziek af te stemmen.

Het patroon van lange en korte, sterke en zwakke klanken of bewegingen in de tijd. Ritme geeft structuur en herkenbaarheid aan muziek en dans.

Hoe een danser de ruimte benut: hoog of laag, groot of klein, dichtbij of ver weg, in patronen zoals cirkels of diagonalen. Ruimtegebruik beïnvloedt hoe een dans wordt ervaren.

De denkbeeldige lijnen die een danser op de vloer volgt, zoals een rechte lijn, cirkel, diagonaal of zigzag. Het vloerpatroon bepaalt voor een groot deel de ruimtelijke indruk.

De opstelling van meerdere dansers ten opzichte van elkaar, bijvoorbeeld in een rij, een blok of een driehoek. Formatieveranderingen zorgen voor afwisseling in een groepsdans.

Het ontwerpen en samenstellen van een dans: kiezen van bewegingen, volgorde, muziek, ruimte en groepering. De choreograaf is de maker van het dansstuk.

Het bewust opbouwen van een dansstuk uit onderdelen, met aandacht voor begin, verloop en slot. Herhaling, contrast en climax zijn middelen om de compositie vorm te geven.

Dans die ter plekke wordt bedacht en uitgevoerd, zonder van tevoren vastgelegde bewegingen. Improvisatie is een bron van nieuwe bewegingen en kan ook onderdeel van een voorstelling zijn.

Het herhaald oefenen van dansmateriaal totdat het goed en gezamenlijk wordt uitgevoerd. Tijdens de repetitie werkt een groep aan timing, uitstraling en samenwerking.

De manier waarop een dans daadwerkelijk wordt gedanst, met aandacht voor techniek, expressie en presentatie. Een goede uitvoering maakt de bedoeling van de choreografie zichtbaar.

Het tonen van een dans aan publiek, met aandacht voor houding, focus en contact met de toeschouwer. Presentatie bepaalt hoe overtuigend een dans overkomt.

De plek waar een dans wordt opgevoerd, vaak verhoogd en met verlichting. De indeling van het podium beïnvloedt waar dansers staan en hoe het publiek hen ziet.

De aankleding van het toneel, zoals achtergronden, meubels of attributen. Decor ondersteunt de sfeer en het verhaal van een dansvoorstelling.

De kleding die dansers tijdens een voorstelling dragen. Een kostuum kan de beweging ondersteunen, een personage neerzetten of de stijl van de dans benadrukken.

Een groep dansers die samen optreedt. In een ensemble is samenwerking essentieel: timing, afstand en gezamenlijke uitstraling moeten kloppen.

Een dans gemaakt voor meerdere dansers, waarbij onderlinge verhoudingen belangrijk zijn. Naast de bewegingen spelen formaties, wisselingen en gezamenlijke timing een grote rol.

Een dans voor twee personen. In een duet draait het vaak om contact, samenspel en de wisselwerking tussen beide dansers.

Een dans die door één persoon wordt uitgevoerd. Een solo vraagt om sterke expressie en laat vaak het persoonlijke bewegingsmateriaal van de danser zien.

Een herkenbare manier van dansen met eigen kenmerken, zoals klassiek ballet, moderne dans, streetdance of volksdans. Stijl bepaalt de techniek, houding en sfeer van een dans.

De vaardigheid om bewegingen correct en veilig uit te voeren, zoals houding, balans, sprongkracht en draaien. Goede techniek helpt blessures voorkomen en maakt dans zuiverder.

Het voorbereiden van het lichaam op dansen door beweging, rekken en opwarmen van spieren. Een warming-up verkleint de kans op blessures en verbetert de prestatie.

Het rustig afbouwen van de inspanning na het dansen, met lichte beweging en rekken. Dit helpt het lichaam herstellen en voorkomt stijfheid na een training of voorstelling.

De ontwikkeling van dans door de tijd heen, van hofdansen en volksdansen tot moderne en hedendaagse dans. Kennis hiervan helpt dansstukken in hun tijd te plaatsen.

Een sierlijke dans die vroeger aan vorstenhoven werd gedanst, zoals de menuet. Hofdansen hadden vaste vormen en regels en droegen bij aan de ontwikkeling van ballet.

Een traditionele dans die bij een volk of streek hoort, vaak in groepsverband gedanst op eigen muziek. Volksdansen worden van generatie op generatie doorgegeven.

Een academische dansstijl met strakke houding, naar buiten gedraaide benen en sprongen op spitzen. Kenmerkend zijn vaste posities en een verfijnde, zwevende uitstraling.

Een dansstijl die rond 1900 ontstond als reactie op het klassieke ballet, met meer vrijheid in beweging en expressie. De nadruk ligt op persoonlijke bewegingstaal en aardse kracht.

Verzamelnaam voor dansstijlen die op straat en in dansbattles zijn ontstaan, zoals breakdance en hiphop. Kenmerkend zijn snelle ritmes, improvisatie en een sterke eigen identiteit.

De ondergrond waarop wordt gedanst, bijvoorbeeld een houten of verende vloer. Een geschikte dansvloer geeft grip en demping en verkleint de kans op blessures.

Een systeem om dansbewegingen op papier of digitaal vast te leggen, zodat een dans later opnieuw kan worden uitgevoerd. Voorbeelden zijn bewegingsschrift en video-opnames.

Het systematisch kijken naar een dans om te beschrijven hoe beweging, ruimte, tijd en kracht worden gebruikt. Dansanalyse helpt om een dansstuk te begrijpen en te beoordelen.

Het geheel van keuzes rond aankleding en presentatie van een dans, zoals licht, decor, kostuum en muziek. Vormgeving versterkt de sfeer en de bedoeling van het dansstuk.