Bakkerij Van Dijk: loonkosten per brood en een kneedmachine van € 145.000
Bakkerij Van Dijk bakt per week 1.440 broden. Vier medewerkers werken samen 120 uur per week; de loonkosten zijn € 22 per uur inclusief werkgeverslasten. De eigenaar overweegt een computergestuurde kneed- en vormmachine van € 145.000. Die machine neemt 60 van de 120 uur over, terwijl de productie gelijk blijft. Aan onderhoud en energie kost de machine € 230 per week. Voor de aanschaf leent de bakkerij € 145.000 bij de bank tegen 6% rente per jaar (52 weken). De machine gaat naar verwachting 8 jaar mee. De twee medewerkers die zouden overblijven, gaan de vrijgekomen tijd gebruiken voor een nieuw broodje-assortiment waar de bakkerij veel van verwacht. De twee andere medewerkers zijn al 15 en 22 jaar in dienst; de eigenaar schat de ontslagkosten op € 25.000 per persoon. De bakkerij draait op dit moment net quitte.
1. Bereken de arbeidsproductiviteit per uur en de kosten per brood vóór en ná de aanschaf van de machine. Neem bij 'ná' ook de machinekosten per week mee.
Read the worked answer
Vóór de machine
- Arbeidsproductiviteit: 1.440 broden / 120 uur = 12 broden per uur
- Loonkosten per week: 120 × € 22 = € 2.640
- Kosten per brood: € 2.640 / 1.440 = € 1,83
Ná de machine
- Arbeidsproductiviteit: 1.440 / 60 = 24 broden per uur (verdubbeld)
- Loonkosten per week: 60 × € 22 = € 1.320
- Machinekosten per week: onderhoud en energie € 230 + rente € 145.000 × 0,06 = € 8.700 per jaar → € 8.700 / 52 = € 167,31
- Totale kosten per week: € 1.320 + € 230 + € 167,31 = € 1.717,31
- Kosten per brood: € 1.717,31 / 1.440 = € 1,19
Verschil: € 1,83 − € 1,19 = € 0,64 per brood. De productiviteit verdubbelt, maar de kosten per brood dalen met ongeveer een derde, omdat de machine zelf ook geld kost.
2. Bereken de jaarlijkse netto besparing en de terugverdientijd van de machine. Is de investering verantwoord als de machine 8 jaar meegaat? Betrek ook de ontslagkosten.
Read the worked answer
Jaarlijkse besparing
- Besparing per week: € 2.640 − € 1.717,31 = € 922,69
- Per jaar: € 922,69 × 52 = € 47.980 (de rente is hier al van afgetrokken)
Terugverdientijd
- € 145.000 / € 47.980 = 3,0 jaar
Met ontslagkosten
- 2 × € 25.000 = € 50.000 extra investering
- (€ 145.000 + € 50.000) / € 47.980 = 4,1 jaar
Beoordeling: de machine gaat 8 jaar mee en is in ongeveer 4 jaar terugverdiend, dus er blijven ruim 3,5 jaar voordeel over. Dat pleit vóór. Maar de marge is niet groot: stijgen de energiekosten of valt de rente hoger uit, dan schuift de terugverdientijd op richting de levensduur. De bakkerij draait net quitte, dus er is geen buffer om tegenvallers op te vangen. De eigenaar moet de investering daarom koppelen aan de verwachte omzet uit het nieuwe broodje-assortiment, anders leunt het hele plan op één berekening.
3. De eigenaar wil de machine kopen en twee ervaren medewerkers ontslaan. Geef een beargumenteerd advies. Betrek naast de cijfers ook de positie van de medewerkers en de kwaliteit van het werk.
Read the worked answer
Argumenten vóór ontslag
- De loonkosten per uur (€ 22) zijn de grootste kostenpost; 60 uur per week minder loon is structureel voordeel.
- De vrijgekomen uren van de blijvers gaan naar het nieuwe assortiment, dat omzet kan opleveren die de bakkerij nu mist.
Argumenten tegen ontslag
- De twee oudste medewerkers hebben 15 en 22 jaar ervaring: kennis van deeg, recepten en klanten verdwijnt en is niet terug te halen.
- De ontslagkosten van € 50.000 verdubbelen bijna de terugverdientijd (van 3,0 naar 4,1 jaar) en moeten direct worden betaald, terwijl de besparing pas later binnenkomt.
- De bakkerij draait net quitte: een eenmalige uitgave van € 50.000 plus € 145.000 lening is een groot risico.
- Bij een plotselinge piek (feestdagen, extra bestellingen) is een flexibele ploeg meer waard dan een starre machineplanning.
Advies: koop de machine, maar laat de twee medewerkers niet meteen gaan. Gebruik natuurlijk verloop en het nieuwe assortiment om de vrijgekomen capaciteit in te zetten. Zo blijven de vakkennis en het imago behouden en loopt de eigenaar niet vast op de ontslagkosten. Als na een jaar blijkt dat het nieuwe assortiment niet aanslaat, kan alsnog worden gekrompen.