VMBO GL/TL Frans common mistakes
VMBO GL/TL Frans · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een meerkeuzevraag over de hoofdgedachte kiest de kandidaat het antwoord met een woord dat letterlijk in de eerste zin van de tekst staat, zonder de rest van de tekst te lezen.
De kandidaat scant alleen op woordherkenning en verwart een los genoemd detail met het onderwerp van de hele tekst; VMBO-teksten openen vaak met een voorbeeld of anekdote die niet de kern is.
What to do instead
Laat de kandidaat eerst de titel, tussenkopjes en de laatste alinea lezen en pas daarna de vraag beantwoorden; oefen met teksten waar het letterlijke woord uit zin 1 juist in een afleider zit, zodat hij leert het verschil tussen detail en hoofdzaak te benoemen.
De kandidaat beantwoordt een vraag met 'niet in de tekst' of 'onjuist' terwijl het antwoord wel afleidbaar is, omdat hij alleen letterlijke zinnen zoekt en geen verband legt tussen twee zinnen.
VMBO-leesvragen vragen vaak om een conclusie die niet met dezelfde woorden in de tekst staat; de kandidaat heeft niet geleerd dat parafrase en synoniemen tellen als bewijs.
What to do instead
Leer de kandidaat bij elke vraag de vindplaats te markeren en die in eigen woorden na te vertellen; oefen met synoniemenparen (bijvoorbeeld 'goedkoop' versus 'voordelig') en laat hem bij 'niet in de tekst' altijd twee zinnen aanwijzen die samen het antwoord dragen.
De kandidaat laat open vragen met een Nederlands antwoord in plaats van in het Frans, of antwoordt in het Frans met een volledige zelfbedachte zin die niet aansluit op de vraag.
Onder tijdsdruk kiest de kandidaat de taal waarin hij zeker is van de inhoud; hij weet niet dat het examen bij leesvaardigheid een Nederlands antwoord verwacht tenzij er 'in het Frans' staat.
What to do instead
Laat de kandidaat de opdrachtzin onderstrepen en het woord 'Frans' of 'Nederlands' omcirkelen voordat hij schrijft; oefen met een vaste routine: taal van het antwoord bepalen, kernwoord uit de vraag herhalen, antwoord in één zin afmaken.
De kandidaat beantwoordt een gatentekst of signaalwoordenvraag door het eerste antwoord te kiezen dat grammaticaal past, zonder naar de betekenis van de zin ervoor en erna te kijken.
Signaalwoorden als 'maar', 'daarom' en 'toch' bepalen de logische relatie; de kandidaat leest alleen de zin met het gat en mist de tegenstelling of het gevolg in de context.
What to do instead
Laat de kandidaat bij elke gatentekst eerst de relatie benoemen (tegenstelling, oorzaak, opsomming) en daarna pas de opties bekijken; maak een oefenlijst met de tien meest voorkomende connectieven en laat hem steeds de zin ervoor en erna hardop lezen.
De kandidaat schrijft een e-mail of bericht van één lange, onsamenhangende zin zonder aanhef, afsluiting of alinea's, en vergeet de opgegeven punten deels.
De kandidaat plant niet en schrijft direct in het Frans weg; hij kent de vaste structuur van een informeel bericht niet en raakt de punten uit de opdracht kwijt.
What to do instead
Leer een vaste blauwdruk aan: aanhef, korte inleidingszin, één alinea per bulletpunt, afsluitende wens en naam; laat de kandidaat eerst de bulletpunten in de kantlijn nummeren en na het schrijven elk punt afvinken.
De kandidaat vertaalt letterlijk uit het Nederlands ('Ik heb honger' wordt 'Ik heb honger' in het Frans als 'J'ai faim' verkeerd vervoegd, of 'Ik ben het eens' wordt 'Je suis eens'), met Nederlandse woordvolgorde en verkeerde werkwoordsvormen.
De kandidaat denkt in het Nederlands en zoekt per woord een Frans equivalent; hij beheerst vaste uitdrukkingen en de plaats van het persoonlijk voornaamwoord onvoldoende.
What to do instead
Laat de kandidaat een lijst met twintig vaste uitdrukkingen uitentreuren oefenen (avoir faim, avoir besoin de, être d'accord) en bij elke schrijfopdracht eerst drie zinnen in het Frans hardop zeggen voordat hij schrijft; corrigeer daarna specifiek op woordvolgorde.
De kandidaat gebruikt alleen de tegenwoordige tijd en de passé composé met avoir, ook waar een toekomst of een verhaal in de verleden tijd nodig is, en maakt deelwoordfouten bij werkwoorden met être.
Het werkwoordensysteem is op VMBO-niveau nog niet geautomatiseerd; de kandidaat kiest de vorm die hij het beste kent en vermijdt risico, waardoor de tekst inhoudelijk niet klopt met de opdracht.
What to do instead
Oefen per schrijfopdracht met een minimale eis: één zin in de futur proche ('je vais + infinitief') en één in de passé composé; laat de kandidaat een persoonlijke verhaaltje schrijven over gisteren en morgen en dat herschrijven met een checklist voor avoir/être en deelwoorden.
De kandidaat besteedt bij luisteren al zijn aandacht aan het eerste fragment en raakt de draad kwijt, waarna hij bij de volgende vragen gokt en de vraag niet meer leest voordat het fragment start.
Er is geen luisterstrategie: de kandidaat probeert elk woord te verstaan in plaats van op kernwoorden en de vraag te letten, en de fragmenten worden maar beperkt herhaald.
What to do instead
Leer een vaste cyclus: lees de vraag en onderstreep het vraagwoord, luister naar cijfers, namen en signaalwoorden, noteer steekwoorden en antwoord pas daarna; oefen met korte fragmenten die twee keer klinken en laat de kandidaat de eerste keer alleen de context noteren.
De kandidaat hoort een getal, tijd of prijs en noteert dat direct, maar mist de ontkenning of correctie die er direct na komt ('niet om drie uur, maar om half vier').
Getallen en eigennamen vallen op en worden als eerste verwerkt; de kandidaat stopt met luisteren zodra hij iets herkent en mist de herziening die in het Frans vaak met 'maar' of 'eigenlijk' volgt.
What to do instead
Oefen met fragmenten waarin een gegeven eerst genoemd en daarna gecorrigeerd wordt; leer de kandidaat bij elk getal de hele zin af te wachten en pas na het fragment te noteren, met aandacht voor woorden als 'pas', 'plutôt' en 'en fait'.
De kandidaat kiest bij een luistervraag het antwoord dat een woord bevat dat hij in het fragment heeft gehoord, ook als de strekking tegengesteld is.
Woordherkenning voelt als bewijs van begrip; afleiders in luistertoetsen hergebruiken juist letterlijke woorden uit het fragment terwijl het juiste antwoord geparafraseerd is.
What to do instead
Laat de kandidaat na het luisteren eerst in eigen woorden zeggen wat de spreker bedoelt en pas daarna de opties lezen; oefen met meerkeuzevragen waarin het letterlijke woord in een fout antwoord zit, zodat hij leert de strekking boven de klank te stellen.