VMBO GL/TL Frans key terms

De kernboodschap die de schrijver van een tekst wil overbrengen. Je vindt haar vaak in de inleiding of het slot en kunt haar in één zin samenvatten; alle andere zinnen ondersteunen die boodschap.

Datgene waar een tekst in het algemeen over gaat, meestal in enkele woorden uitgedrukt. Het onderwerp is breder dan de hoofdgedachte en staat vaak boven de tekst of in de eerste alinea.

De naam boven een tekst die vaak kort en pakkend het onderwerp aanduidt. Een titel kan ook een vraag stellen of nieuwsgierig maken, waardoor je als lezer verwachtingen krijgt over de inhoud.

Een korte kop boven een deel van een langere tekst. Tussenkoppen geven de structuur aan, helpen je snel de weg te vinden en wijzen vaak op een nieuwe deelonderwerp binnen het geheel.

Een groep zinnen die bij elkaar horen en meestal met een inspringing of witregel begint. Elke alinea behandelt één deelonderwerp en bevat vaak een kernzin die de belangrijkste informatie samenvat.

De zin in een alinea die de belangrijkste informatie bevat. Die staat meestal vooraan of achteraan in de alinea; de overige zinnen geven uitleg, voorbeelden of een toelichting bij die kernzin.

Een woord of uitdrukking die het verband tussen zinnen of alinea's aangeeft, zoals 'maar', 'daarom', 'ten eerste' of 'echter'. Signaalwoorden helpen je de structuur en de bedoeling van een tekst te begrijpen.

De logische relatie tussen twee stukken tekst, bijvoorbeeld een oorzaak-gevolg, tegenstelling, opsomming of voorbeeld. Het herkennen van verbanden is nodig om vragen over tekststructuur en functie van zinnen goed te beantwoorden.

De rol die een bepaalde zin in de tekst vervult, zoals een voorbeeld geven, een conclusie trekken, een tegenargument noemen of een samenvatting maken. Je herkent die rol aan de formulering en de plaats in de tekst.

Wat de auteur met de tekst wil bereiken, bijvoorbeeld informeren, overtuigen, amuseren of activeren. Het doel bepaalt de toon en de opbouw; vragen hierover beginnen vaak met 'Wat is het doel van de schrijver?'

De categorie waartoe een tekst behoort, zoals nieuwsbericht, advertentie, recensie, brief of instructie. Elke tekstsoort heeft eigen kenmerken in opbouw, lay-out en taalgebruik die je helpen de tekst snel te herkennen.

De sfeer of houding die uit een tekst spreekt, bijvoorbeeld neutraal, ironisch, bezorgd of enthousiast. De toon blijkt uit woordkeuze, uitroeptekens en formuleringen; je moet hem vaak in één woord benoemen.

Een persoonlijke opvatting van de schrijver of van een persoon in de tekst, die niet bewezen hoeft te worden. Een mening herken je aan woorden als 'ik vind', 'volgens mij' of 'helaas', tegenover feiten die controleerbaar zijn.

Een controleerbare uitspraak die waar of onwaar kan zijn en niet afhangt van iemands persoonlijke voorkeur. Het onderscheiden van feiten en meningen is een veelgevraagd leesvaardigheidsdoel in het eindexamen.

Een reden of bewijs dat een mening ondersteunt. Een argument begint vaak met 'omdat', 'want' of 'aangezien'; het kan feitelijk zijn of gebaseerd op een persoonlijke overtuiging.

De slotsom die de schrijver na zijn redenering trekt, vaak aan het einde van de tekst. Een conclusie volgt logisch uit de aangevoerde argumenten en wordt dikwijls ingeleid met 'dus' of 'daarom'.

Een korte weergave van de belangrijkste punten van een tekst in eigen woorden. Een goede samenvatting bevat de hoofdgedachte en de kernpunten, maar laat voorbeelden en details weg.

Een manier om de betekenis van een onbekend woord te achterhalen zonder woordenboek, bijvoorbeeld door te letten op de context, woorddelen, een tegenstelling of verwantschap met een Engels of Nederlands woord.

De omringende woorden en zinnen waarin een onbekend woord staat. Door de context te gebruiken kun je vaak de betekenis van een woord afleiden, ook als je het niet eerder hebt gezien.

Een Frans woord dat sterk lijkt op een Engels of Nederlands woord met dezelfde betekenis, zoals 'nation' en 'natie'. Cognaten helpen bij het raden van betekenissen, maar let op valse vrienden die er hetzelfde uitzien maar iets anders betekenen.

Een woord dat in het Frans op een woord uit een andere taal lijkt maar een andere betekenis heeft, zoals 'actuellement' (momenteel, niet 'actually'). Valse vrienden leiden tot begripsfouten en moet je apart leren.

Getallen, data, prijzen en percentages die in een Franse tekst voorkomen. Je moet ze kunnen koppelen aan de juiste persoon of gebeurtenis, want examenvragen vragen vaak naar een bedrag, een datum of een aantal.

Een examenvraag die naar één specifiek gegeven in de tekst vraagt, zoals een naam, tijd of plaats. Het antwoord staat letterlijk of bijna letterlijk in de tekst en vraagt nauwkeurig lezen van de juiste alinea.

Een vraag waarbij je uit drie of vier antwoordopties het juiste antwoord kiest. Bij Frans leesvaardigheid staan de opties vaak in het Nederlands; je moet ze vergelijken met wat de tekst precies zegt en afleiders herkennen.

Een examenvraag waarbij je zelf het antwoord formuleert, meestal in het Nederlands en in een volledige zin. Let op het aantal woorden dat gevraagd wordt en citeer alleen als dat expliciet gevraagd wordt.

Een vraag waarbij je een zin of woorddeel letterlijk uit de tekst moet overnemen als bewijs. Neem de eerste twee en de laatste twee woorden over met puntjes ertussen en citeer nooit een hele alinea.

De opening van een brief of e-mail, zoals 'Cher Monsieur' of 'Bonjour Marie'. De keuze hangt af van de relatie met de ontvanger: formeel bij onbekenden, informeel bij vrienden of familie.

Het slot van een brief of e-mail, bijvoorbeeld 'Cordialement' bij een formele brief of 'À bientôt' bij een informele. De afsluiting moet passen bij de toon en de relatie met de lezer.

Het gebruik van 'tu' en 'toi' tegen iemand met wie je een informele band hebt, zoals een vriend of leeftijdgenoot. In een formele brief gebruik je juist 'vous'; een verkeerde keuze kost punten bij schrijfvaardigheid.

Het gebruik van 'vous' tegen iemand die je niet goed kent of tegen wie je beleefd moet zijn, zoals een docent of een bedrijf. Werkwoorden en bezittelijke voornaamwoorden moeten dan in de vous-vorm staan.

De vorm van een werkwoord die aangeeft wanneer iets gebeurt, zoals présent, passé composé of futur. Bij schrijven moet je consequent dezelfde tijd gebruiken en de juiste vervoeging van het werkwoord kennen.

De tegenwoordige tijd in het Frans, gebruikt voor wat nu gebeurt of voor een gewoonte. Regelmatige werkwoorden op -er krijgen uitgangen als -e, -es, -e, -ons, -ez, -ent; onregelmatige werkwoorden moet je uit je hoofd leren.

De verleden tijd die een afgeronde gebeurtenis beschrijft, gevormd met een vorm van 'avoir' of 'être' plus een voltooid deelwoord. Bij werkwoorden met 'être' moet het voltooid deelwoord soms in geslacht en getal mee veranderen.

Een verbindingswoord dat zinnen en alinea's in een geschreven tekst aan elkaar koppelt, zoals 'd'abord', 'ensuite', 'pourtant' en 'enfin'. Met connecteurs krijgt je tekst een duidelijke structuur en een betere beoordeling.

De volgorde van zinsdelen in een Franse zin, die afwijkt van het Nederlands. Bijvoeglijke naamwoorden staan meestal achter het zelfstandig naamwoord, voornaamwoorden staan voor het werkwoord en vraagzinnen hebben eigen patronen.

Een zin die een vraag stelt, in het Frans op drie manieren: met intonatie ('Tu viens?'), met 'est-ce que' of met inversie ('Viens-tu?'). In een schrijfopdracht moet je de gekozen vorm correct en consequent gebruiken.

Twee Franse klinkertekens die de uitspraak en soms de betekenis van een woord bepalen, zoals 'é' in 'école' en 'è' in 'père'. Verkeerd of ontbrekend gebruik van accenten leidt tot spelfouten en kan punten kosten.

Het teken onder de 'c' (ç) dat ervoor zorgt dat de c als een s wordt uitgesproken, zoals in 'français' en 'leçon'. De cedille gebruik je voor a, o en u, maar nooit voor e of i.

Een aanpak om een gesproken Franse tekst te begrijpen, zoals eerst naar de hoofdlijn luisteren en daarna naar details. Je gebruikt voorkennis, let op intonatie en sleutelwoorden en laat je niet blokkeren door één onbekend woord.

Een belangrijk woord in een gesproken tekst dat de betekenis draagt, zoals een naam, plaats, tijd of werkwoord. Door op kernwoorden te letten kun je ook bij een snel spreektempo de hoofdlijn van het fragment volgen.

De melodie van de stem waarmee een spreker bijvoorbeeld een vraag, verbazing of irritatie uitdrukt. Intonatie geeft informatie die niet in de woorden zelf zit en helpt je de bedoeling van de spreker te begrijpen.

De snelheid waarmee iemand spreekt in een luisterfragment. Bij een hoog tempo moet je steekwoorden noteren en niet proberen elk woord te verstaan; het examen laat fragmenten soms twee keer horen.

Tijdens het luisteren kort opschrijven van namen, getallen en kernwoorden, zodat je later de vragen kunt beantwoorden. Gebruik afkortingen en symbolen en schrijf in het Nederlands of Frans, zolang je het zelf maar terugleest.

Een kort stukje gesproken tekst, bijvoorbeeld een dialoog in een winkel of een radiobericht, dat bij een luistervraag hoort. Elk fragment heeft een eigen situatie en sprekers, dus lees eerst de vraag voordat je luistert.

Getallen, kloktijden, prijzen en datums die je in een Frans luisterfragment hoort. Ze worden vaak snel uitgesproken en lijken op elkaar, zoals 'deux' en 'douze', dus oefen het herkennen van deze getallen apart.