Fries - lêsfeardigens
Oer it domein
It domein lêsfeardigens toetst oftst koarte, deistige teksten begripe kinst: e-mails, berjochten, oankundigings, formulieren, nijsberjochten en ferhalen. De fragen geane oer haadsaak, details, doel, publyk en miening. Do moatst ek sjen hoe't in tekst yninoar sit en wat signaalwurden dwaan.
Regels
- Oriïntearje earst: lês titel, kopkes, byld en earste en lêste sin. Bepaal tekstsoarte en doel.
- Skimerje by haadsaakfragen; sykje by detailfragen: scan nei nammen, sifers en tiidwurden.
- Understreekje bewiis: freegje by elke fraach: hokker sin bewiist dit?
- By mearkarfragen: streepje ôf wat wier is mar de fraach net beantwettet.
- Let op ûntkenning, ferwizing (dit, dat, hy) en ferbânwurden (mar, dêrom, dochs).
Foarbyld
Tekst: "De skoalle is moandei ticht fanwege in staking. De lessen fan tiisdei geane wol troch." Fraach: Wat moatst witte oer moandei? A. De lessen geane troch. B. De skoalle is ticht. C. De staking is ôfblaasd. Redenearring: sin 1 seit "ticht", dus B. C liket goed omdat "staking" neamd wurdt, mar der stiet net dat de staking ôfblaasd is; dat is misliedend. A giet oer tiisdei.
Fallen
- In antwurd kieze dat wier is, mar net by de fraach past.
- "Mar" of "dochs" oersjen en dêrtroch in ferkeard ferbân lizze.
- By in Frysk wurd de Nederlânske betsjutting oannimme.
- By ien fraach te lang hingje; markearje en gean troch.