De folder fan Fryske Taalskoalle: 92% en in ôfbrekke y-as
Yn in reklamefolder fan it talinstituut 'Fryske Taalskoalle' stiet: '92% fan ús kursisten slagget foar it hareeksamen Frysk.' Dêrûnder in balkskemme mei fiif jier: 2019: 78%, 2020: 81%, 2021: 79%, 2022: 90%, 2023: 92%. De y-as begjint by 70%, net by 0. Fierder: 'Under 25 kursisten per jier.' In sitaat fan âld-kursist: 'Nei trije wiken koe ik it al.' De folder seit ek: 'Us dosinten binne allemaal native speakers.' Undersyk fan de Underwiisynspeksje seit: by talinstellingen mei minder as 30 kursisten per jier is it slagingspersintaazje statistysk net betrouber. De folder kostet € 3.500 per kursist en is ferspraat ûnder 1.200 âlden. Der stiet net by hoefolle kursisten úteinlik mei-ienen dien hawwe oan it eksamen. In âlder freget jo oft de 92% in goed bewiis is.
1. Wêrom is de 92% net betrouber as bewiis foar de kwaliteit fan 'e skoalle? Brûk twa redenen.
Read the worked answer
Twa redenen:
- De groep is te lyts: ûnder 25 kursisten per jier, en de ynspeksje seit sels dat ûnder 30 statistysk net betrouber is. Ien of twa kursisten meitsje dan it ferskil tusken 88% en 92%.
- Der is seleksje en útval: de folder seit net hoefolle kursisten úteinlik meidiene oan it eksamen. As swakke kursisten ôfheakje, giet it persintaazje omheech sûnder dat it ûnderwiis better is. Ek kin de skoalle kursisten selektearje. Dêrom is 92% gjin bewiis foar kwaliteit foar in nije kursist.
2. Hoe is de balkskemme misliedend? Ferklearje mei de y-as.
Read the worked answer
De y-as begjint by 70%, dat fergruttet it ferskil.
Fan 2019 (78%) oant 2023 (92%) is it ferskil 14 persintpunten. Op in as fan 0 oant 100 soe dat in lyts stuit syn. No is de hichte fan 'e balke foar 92% hast trije kear sa grut as dy foar 78%, om't de útsnijing fan 70 nei 78 mar 8 ienheden is en fan 70 nei 92 22 ienheden. Dat is fisueel misliedend: it liket as is de skoalle yn fiif jier hast fertrijefâldige, wylst it om 14 punten giet. In earlike grafyk begjint by 0 of lit de ferskillen as punten sjen.
3. Hokker twa retoaryske techniken brûkt de folder neist sifers? Neam en ferklearje.
Read the worked answer
Twa techniken:
- Testimonial: ien âld-kursist seit 'Nei trije wiken koe ik it al'. Dat is in persoanlik ferhaal, gjin bewiis foar it gemiddelde; it is krekt keazen om hoop te jaan.
- Autoriteit: 'Us dosinten binne allemaal native speakers.' It klinkt as in kwaliteitsgarânsje, mar nativeness is net itselde as goede didaktyk; der is gjin bewiis fan oplieding of resultaat by. In oar foarbyld is social proof: de folder leit by 1.200 âlden, dat suggerearret 'elkenien docht it'.