Een cesuur kiezen in de geschiedenis van de verzorgingsstaat
Voor een presentatie over de Nederlandse verzorgingsstaat moet een havo-leerling vijf wetten op een tijdlijn plaatsen: Armenwet (1854), Ongevallenwet (1901), Noodwet (1931), Algemene Ouderdomswet (1957) en Algemene Bijstandswet (1965). De opdracht is de tijdlijn in twee periodes te splitsen en de cesuur te beargumenteren. De docent noemt twee mogelijke breuken. Volgens medeleerling A ligt de breuk in 1945: na de oorlog zou de overheid pas echt verantwoordelijkheid nemen. Volgens medeleerling B ligt de breuk in 1965: dan ontstaat een algemeen vangnet. De leerling mag geen extra wetten toevoegen en moet minstens drie van de vijf wetten als bewijs gebruiken. Ook moet hij één wet noemen die zijn gekozen cesuur tegenspreekt en uitleggen waarom die tegenspraak zijn keuze niet direct onderuithaalt.
1. Kies een cesuur en beargumenteer haar met minstens drie van de vijf wetten. Ga in op de tegensprekende wet.
Read the worked answer
Een verdedigbare keuze is 1957, niet 1945 of 1965. Kies je als criterium 'de overheid maakt van sociale zekerheid een recht voor brede groepen', dan is de AOW (1957) de breuk: ouderen krijgen een uitkering zonder middelentoets, gefinancierd uit premies. De Ongevallenwet (1901) en Noodwet (1931) blijven beperkt tot arbeidsongevallen of noodhulp; de Armenwet (1854) legt de zorg nog bij kerk en particulier initiatief. De Bijstandswet (1965) bouwt voort op het idee van een algemeen vangnet en is dus eerder een vervolg dan een begin. De Noodwet (1931) spreekt de cesuur tegen: al voor 1945 grijpt de overheid in bij werkloosheid. Dat ondermijnt de keuze niet, mits je zegt dat 1931 een crisismaatregel is en 1957 een structureel recht. De cesuur is dus afhankelijk van het criterium.
2. Leg uit waarom de keuze voor 1945 ook verdedigbaar is, zonder je eigen cesuur ongeldig te verklaren.
Read the worked answer
1945 kan verdedigd worden met een ander criterium: de mate waarin sociale zekerheid onderdeel wordt van de naoorlogse wederopbouw en de verzorgingsstaat. De Noodwet (1931) was een tijdelijke crisismaatregel; na 1945 worden uitkeringen en voorzieningen onderdeel van een breder overheidsbeleid. De AOW (1957) en Bijstandswet (1965) passen in dat verhaal. Je eigen cesuur bij 1957 blijft geldig zolang je aangeeft dat je een ander criterium hanteert: 'breed recht' versus 'overheidsverantwoordelijkheid als geheel'. Historische periodisering is een constructie; twee cesuren kunnen naast elkaar bestaan als de criteria verschillen.