HAVO Geschiedenis practice questions

One question at a time. Build your HAVO Geschiedenis understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk tijdvak in de Nederlandse geschiedeniscanon wordt aangeduid met de naam 'Tijd van jagers en boeren'?

De vroege middeleeuwen van 500 tot 1000 n.Chr.
De prehistorie tot ongeveer 3000 v.Chr. Correct answer.
De late middeleeuwen van 1000 tot 1500 n.Chr.
De Romeinse tijd van 50 v.Chr. tot 500 n.Chr.

Explanation

Het eerste tijdvak heet 'Tijd van jagers en boeren' en bestrijkt de periode vóór het ontstaan van het schrift, tot ongeveer 3000 v.Chr. In deze periode ontstonden landbouw en veeteelt en vestigden mensen zich in nederzettingen.

Question 2Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling kenmerkt de 'Tijd van Grieken en Romeinen' het meest in vergelijking met eerdere tijdvakken?

De overgang van jagen naar landbouw in de Lage Landen
De introductie van het feodalisme en ridderlijke hoven
De opkomst van het christendom als staatsgodsdienst in heel Europa
Het ontstaan van stedelijke beschavingen met schrift, filosofie en burgerrecht Correct answer.

Explanation

Het tijdvak van Grieken en Romeinen wordt gekenmerkt door klassieke stedelijke beschavingen die het schrift, filosofie, recht en burgerschap ontwikkelden. Deze elementen onderscheiden de periode van de prehistorie en van latere middeleeuwse structuren.

Question 3Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Bij welk tijdvak hoort het kenmerkende verschijnsel 'het hofstelsel en de horigheid'?

Tijd van regenten en vorsten
Tijd van ontdekkers en hervormers
Tijd van monniken en ridders Correct answer.
Tijd van pruiken en revoluties

Explanation

Het hofstelsel met horige boeren en de macht van adel en geestelijkheid horen bij het tijdvak 'Tijd van monniken en ridders' (ongeveer 500-1000). In deze periode was de samenleving sterk agrarisch en lokaal georganiseerd rond heren en kloosters.

Question 4Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke gebeurtenis wordt in de Nederlandse canon gezien als het begin van de 'Tijd van ontdekkers en hervormers' in Europa?

De val van Constantinopel in 1453 Correct answer.
De dood van Karel de Grote in 814
De Vrede van Münster in 1648
De ontdekking van Amerika door Columbus in 1492

Explanation

De canon plaatst het begin van het tijdvak van ontdekkers en hervormers rond 1500, waarbij de val van Constantinopel in 1453 vaak als keerpunt wordt genoemd. Deze gebeurtenis markeerde het einde van het Byzantijnse Rijk en stimuleerde nieuwe handelsroutes en culturele uitwisseling.

Question 5Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat was een belangrijk gevolg van de Reformatie voor de Nederlanden in de zestiende eeuw?

Het ontstaan van godsdienstige spanningen die bijdroegen aan de Opstand tegen Spanje Correct answer.
De definitieve afschaffing van de standenmaatschappij in de Republiek
De invoering van godsdienstvrijheid voor alle inwoners van de Habsburgse Nederlanden
Het einde van de Europese overzeese handel

Explanation

De verspreiding van het calvinisme leidde tot vervolging door de katholieke Spaanse koning en droeg bij aan het verzet dat uitmondde in de Opstand. Godsdienst en politiek raakten zo nauw met elkaar verbonden in de Nederlandse opstand tegen Filips II.

Question 6Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk verschijnsel past bij het tijdvak 'Tijd van regenten en vorsten' (1600-1700)?

De massale emigratie van Europeanen naar Amerika
De verspreiding van het feodalisme over West-Europa
De opkomst van handelskapitalisme en wereldeconomie Correct answer.
De invoering van de industriële productie met stoommachines

Explanation

In de zeventiende eeuw groeide de wereldhandel sterk, met compagnieën zoals de VOC en WIC als voorbeelden van handelskapitalisme. Deze economische expansie is een kernkenmerk van het tijdvak van regenten en vorsten.

Question 7Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke rol speelde de VOC in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden?

Zij bestuurde de Republiek als een centrale overheid met wetgevende macht
Zij had een handelsmonopolie op de vaart naar Azië en mocht oorlog voeren en verdragen sluiten Correct answer.
Zij regelde de godsdienstige aangelegenheden binnen de gereformeerde kerk
Zij organiseerde de verdediging van de Republiek tegen Spanje op land

Explanation

De VOC kreeg in 1602 van de Staten-Generaal het monopolie op de Aziatische handel en bijzondere bevoegdheden, waaronder het voeren van oorlog en het sluiten van verdragen. Daarmee was zij een handelsonderneming met staatkundige taken.

Question 8Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk kenmerkend verschijnsel hoort bij de 'Tijd van pruiken en revoluties'?

Het streven naar volkssoevereiniteit en grondrechten Correct answer.
De bloei van de gotische kathedralenbouw
De verspreiding van het humanisme aan Italiaanse hoven
De opkomst van de horigheid op het platteland

Explanation

In de achttiende eeuw wonnen Verlichtingsideeën over volkssoevereiniteit en grondrechten aan invloed, wat leidde tot revoluties in Amerika en Frankrijk. Deze idealen zijn kenmerkend voor het tijdvak van pruiken en revoluties.

Question 9Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling past bij het tijdvak 'Tijd van burgers en stoommachines' (1800-1900)?

De kerstening van West-Europa door missionarissen
De oprichting van de VOC als handelsmonopolie
De opkomst van industriesteden en de eerste sociale wetgeving Correct answer.
De uitvinding van het schrift in Mesopotamië

Explanation

De industriële revolutie bracht verstedelijking en nieuwe sociale problemen, waarop overheden reageerden met eerste sociale wetten. Deze combinatie van burgerij, industrie en sociale kwesties kenmerkt het negentiende-eeuwse tijdvak.

Question 10Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat was een belangrijk kenmerk van de verzuiling in Nederland in de late negentiende en vroege twintigste eeuw?

De overheid verbood elke vorm van godsdienstige organisatie
Alle burgers waren verplicht lid van dezelfde staatspartij
Politieke partijen werden volledig gefinancierd door de koning
Maatschappelijke organisaties waren georganiseerd langs godsdienstige en politieke scheidslijnen Correct answer.

Explanation

Bij verzuiling richtten katholieken, protestanten, socialisten en liberalen elk hun eigen scholen, kranten, vakbonden en partijen op. Het maatschappelijk leven was daardoor sterk gescheiden naar levensbeschouwing.

Question 11Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke gebeurtenis wordt beschouwd als het startpunt van de Eerste Wereldoorlog in 1914?

De Russische Revolutie in Petrograd
De moordaanslag op aartshertog Franz Ferdinand in Sarajevo Correct answer.
Het sluiten van het Verdrag van Versailles
De Duitse inval in Polen

Explanation

De moordaanslag op de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand in juni 1914 leidde via het systeem van bondgenootschappen tot een Europese oorlog. Daarom geldt deze aanslag als de directe aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog.

Question 12Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk tijdvak wordt in de Nederlandse canon aangeduid als de 'Tijd van wereldoorlogen'?

1500-1600
1800-1900
1900-1950 Correct answer.
1950-2000

Explanation

Het tijdvak van wereldoorlogen bestrijkt de periode van ongeveer 1900 tot 1950, waarin beide wereldoorlogen en de crisisjaren vallen. Daarna volgt het tijdvak van televisie en computer.

Question 13Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke politiek voerde de Duitse bezetter in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog ten aanzien van de Joodse bevolking?

Gedwongen bekering tot het nationaalsocialisme
Vrijwillige emigratie met volledige eigendomsbescherming
Volledige gelijkstelling met de rest van de bevolking
Systematische vervolging met deportatie naar vernietigingskampen Correct answer.

Explanation

Vanaf 1940 werden Joodse Nederlanders stap voor stap uitgesloten en vervolgens gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskampen. Deze systematische vervolging, de Holocaust, kostte het leven aan het merendeel van de Nederlandse Joden.

Question 14Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat hield de Koude Oorlog in, die na 1945 begon?

Een langdurige machtsstrijd tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zonder directe militaire confrontatie Correct answer.
Een gewapende strijd tussen Europese koloniën en hun moederlanden
Een handelsoorlog tussen Nederland en Groot-Brittannië over koloniën
Een godsdienstoorlog tussen katholieken en protestanten in Europa

Explanation

De Koude Oorlog was een politieke, economische en militaire wedijver tussen twee blokken onder leiding van de VS en de Sovjet-Unie. Directe oorlog tussen beide grootmachten werd vermeden, onder meer door de dreiging van kernwapens.

Question 15Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling past bij het tijdvak 'Tijd van televisie en computer' (1950-heden)?

De introductie van de boekdrukkunst in Europa
De overgang van jagen naar landbouw
De oprichting van de eerste universiteiten in Europa
De opkomst van massacommunicatie en de informatiemaatschappij Correct answer.

Explanation

Na 1950 zorgden televisie, computer en later internet voor snelle en massale verspreiding van informatie. Daardoor ontstond een informatiemaatschappij die het dagelijks leven en de economie ingrijpend veranderde.

Question 16Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke gebeurtenis in 1989 wordt gezien als een symbool voor het einde van de Koude Oorlog in Europa?

De oprichting van de NAVO
Het Marshallplan
De Cubacrisis
De val van de Berlijnse Muur Correct answer.

Explanation

De val van de Berlijnse Muur in november 1989 maakte de weg vrij voor de hereniging van Duitsland en het uiteenvallen van het Oostblok. Daarmee wordt deze gebeurtenis beschouwd als een keerpunt dat het einde van de Koude Oorlog inluidde.

Question 17Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat was een belangrijk kenmerk van de Nederlandse samenleving in de jaren zestig van de twintigste eeuw?

Het afbrokkelen van de verzuiling en het ontstaan van nieuwe protestbewegingen Correct answer.
De afschaffing van het algemeen kiesrecht
De herinvoering van de standenmaatschappij
De massale terugkeer naar het hofstelsel op het platteland

Explanation

In de jaren zestig nam de ontzuiling toe: zuilen verloren invloed en er ontstonden nieuwe bewegingen zoals Provo en de vrouwenbeweging. Daarmee veranderde de Nederlandse samenleving ingrijpend op het gebied van cultuur en politiek.

Question 18Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke Europese gebeurtenis in 1992 legde de basis voor de huidige Europese Unie?

Het Verdrag van Maastricht Correct answer.
De Conferentie van Jalta
Het Congres van Wenen
Het Verdrag van Versailles

Explanation

Met het Verdrag van Maastricht werd de Europese Unie opgericht en werden afspraken gemaakt over onder meer een gemeenschappelijke munt. Het verdrag markeert daarmee een belangrijke stap in de Europese integratie.

Question 19Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling kenmerkt de dekolonisatie na de Tweede Wereldoorlog?

De Verenigde Naties namen alle koloniën over als bestuursgebied
Europese staten breidden hun koloniale bezittingen sterk uit
De Europese bevolking emigreerde massaal naar de koloniën
Europese koloniën in Azië en Afrika werden zelfstandige staten Correct answer.

Explanation

Na 1945 werden veel koloniën in Azië en Afrika onafhankelijk, mede door verzwakte Europese mogendheden en opkomend nationalisme. Nederland verloor bijvoorbeeld Nederlands-Indië, dat in 1949 onafhankelijk werd als Indonesië.

Question 20Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke functie had het Marshallplan in de naoorlogse periode?

Het verdeelde Duitsland in vier bezettingszones
Het stichtte de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
Het richtte een gemeenschappelijk Europees leger op tegen de Sovjet-Unie
Het bood Amerikaanse economische hulp aan West-Europa om wederopbouw en stabiliteit te bevorderen Correct answer.

Explanation

Het Marshallplan (1948) verschafte Amerikaanse financiële steun aan West-Europese landen voor wederopbouw. Zo wilde de VS economische stabiliteit bevorderen en de invloed van het communisme in West-Europa beperken.

Question 21Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke verklaring wordt in de geschiedwetenschap vaak gegeven voor het ontstaan van de industriële revolutie in Groot-Brittannië?

De afschaffing van de slavernij in Europa
De beschikbaarheid van steenkool, kapitaal en een ondernemende burgerij Correct answer.
De invoering van het feodalisme en de horigheid
De massale import van grondstoffen uit de Amerikaanse koloniën als enige oorzaak

Explanation

Groot-Brittannië had steenkool en ijzererts, kapitaal uit handel en koloniën, en een burgerij die investeerde in nieuwe technieken. Deze combinatie van factoren maakte het land de bakermat van de industriële revolutie.

Question 22Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke kritiek leverde de Verlichting op het ancien régime in de achttiende eeuw?

Macht en rechtvaardigheid moesten berusten op rede en volkssoevereiniteit in plaats van op goddelijk recht van de vorst Correct answer.
De samenleving moest worden georganiseerd rond het hofstelsel en de horigheid
De standenmaatschappij moest worden versterkt met extra privileges voor de adel
Het geloof moest volledig worden afgeschaft en vervangen door staatsgodsdienst

Explanation

Verlichtingsdenkers bekritiseerden de absolute monarchie en de standsprivileges en bepleitten rede, gelijkheid en volkssoevereiniteit. Deze ideeën vormden de intellectuele basis voor de democratische revoluties van de late achttiende eeuw.

Question 23Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat was de rol van de Staten-Generaal in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden?

Zij was het overkoepelende orgaan waarin de gewesten samenwerkten op het gebied van buitenlandse zaken en defensie Correct answer.
Zij bestond uitsluitend uit geestelijken die de kerk bestuurden
Zij was een door de koning benoemde adviesraad zonder eigen bevoegdheden
Zij was verantwoordelijk voor de rechtspraak in alle gewesten

Explanation

De Staten-Generaal was het vergaderingorgaan van de zeven gewesten en regelde gemeenschappelijke zaken zoals oorlog, vrede en buitenlandse betrekkingen. De gewesten behielden echter veel eigen bevoegdheden, wat de Republiek tot een bijzonder bestel maakte.

Question 24Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk kenmerkend verschijnsel hoort bij het tijdvak 'Tijd van steden en staten' (1000-1500)?

De opkomst van stedelijke zelfstandigheid en het begin van centrale vorstenmacht Correct answer.
De oprichting van de Europese Unie
De invoering van het algemeen kiesrecht
De massale industrialisatie van West-Europa

Explanation

Tussen 1000 en 1500 groeiden steden met eigen privileges en bestuur, terwijl vorsten hun macht probeerden te centraliseren. Deze twee ontwikkelingen zijn kenmerkend voor het tijdvak van steden en staten.

Question 25Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling maakte de snelle groei van het christendom in het Romeinse Rijk mogelijk vanaf de vierde eeuw?

De erkenning en bevoorrechting van het christendom door keizers Correct answer.
De invoering van het feodalisme door Karel de Grote
De opkomst van de islam in het Midden-Oosten
De val van het West-Romeinse Rijk in 476

Explanation

Keizer Constantijn erkende het christendom in 313 en keizer Theodosius verhief het tot staatsgodsdienst. Door deze keizerlijke steun kon de kerk zich snel over het rijk verspreiden.

Question 26Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk kenmerkend verschijnsel hoort bij het tijdvak 'Tijd van jagers en boeren' (tot circa 3000 v.Chr.)?

De invoering van het christendom als staatsgodsdienst in het Romeinse Rijk
De bouw van kastelen door ridders in West-Europa
De overgang van een bestaan als jager-verzamelaar naar landbouw en veeteelt Correct answer.
Het ontstaan van de eerste steden en het schrift in Mesopotamië

Explanation

De 'Tijd van jagers en boeren' draait om de neolithische revolutie: mensen gingen zelf voedsel verbouwen en vee houden in plaats van rond te trekken als jager-verzamelaar. Deze overgang vond op verschillende plaatsen op aarde op verschillende momenten plaats en legde de basis voor vaste nederzettingen.

Question 27Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk verschijnsel is kenmerkend voor het tijdvak 'Tijd van Grieken en Romeinen'?

De opkomst van de islam in het Midden-Oosten
De verspreiding van het christendom over heel Europa door missionarissen
De bloei van de Italiaanse renaissance in de vijftiende eeuw
De ontwikkeling van het Griekse denken en de uitbreiding van het Romeinse Rijk Correct answer.

Explanation

In dit tijdvak (circa 3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.) ontwikkelden Griekse stadstaten filosofie, wetenschap en democratie, en groeide Rome uit tot een groot imperium rond de Middellandse Zee. Kenmerkend is de wisselwerking tussen Griekse en Romeinse cultuur.

Question 28Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Een middeleeuwse boer woont op het domein van een heer en moet herendiensten verrichten. Bij welk kenmerkend verschijnsel van de 'Tijd van monniken en ridders' past deze situatie?

Het humanisme van de renaissance
De opkomst van de geldeconomie in de late middeleeuwen
Het hofstelsel met horige boeren op het domein van een heer Correct answer.
De kruistochten naar het Heilige Land

Explanation

Het hofstelsel was een economisch en sociaal systeem waarbij horige boeren grond van een heer bewerkten en in ruil daarvoor herendiensten en een deel van de oogst afstonden. Dit past bij de vroege middeleeuwen, toen handel en geldverkeer grotendeels waren weggevallen.

Question 29Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling past bij het tijdvak 'Tijd van ontdekkers en hervormers' (1500-1600)?

De industriële revolutie en de opkomst van fabrieken
De stichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
De Europese ontdekkingsreizen over zee en de splitsing van de katholieke kerk tijdens de Reformatie Correct answer.
De verovering van Engeland door de Noormannen in 1066

Explanation

Dit tijdvak wordt gekenmerkt door Europese zeevaarders die nieuwe zeeroutes en werelddelen bereikten, en door de Reformatie die de westerse christenheid verdeelde in katholieken en protestanten. Beide ontwikkelingen veranderden de wereldkaart en het religieuze landschap ingrijpend.

Question 30Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Waarom wordt de Vrede van Münster in 1648 vaak gezien als een mijlpaal in de Europese geschiedenis?

Omdat zij de slavernij in alle Europese koloniën afschafte
Omdat zij de Spaanse successieoorlog beëindigde en de Bourbons op de Spaanse troon bracht
Omdat zij de zelfstandigheid van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden erkende en de Dertigjarige Oorlog afsloot Correct answer.
Omdat zij de Franse Revolutie beëindigde en de monarchie herstelde

Explanation

Met de Vrede van Münster, onderdeel van de Vrede van Westfalen, erkende Spanje de Republiek als onafhankelijke staat en kwam een einde aan de Dertigjarige Oorlog. Daarmee werd het beginsel van soevereine staten in Europa versterkt.

Question 31Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

In de zeventiende eeuw ontstond in de Republiek een bloeiende schilderkunst met veel portretten, stillevens en genrestukken voor de vrije markt. Welk kenmerkend verschijnsel van de 'Tijd van regenten en vorsten' verklaart deze bloei het beste?

De rijkdom van een brede burgerij en regentenklasse in een verstedelijkte handelseconomie Correct answer.
De opkomst van de boekdrukkunst in de vijftiende eeuw
De contrareformatie die kunstenaars verplichtte alleen religieuze taferelen te schilderen
De invoering van het absolutisme door de Oranjes in de Republiek

Explanation

In de Republiek ontbrak een hof dat als belangrijkste opdrachtgever optrad; in plaats daarvan kochten welvarende burgers, regenten en kooplieden kunst. Die brede afzetmarkt maakte de Hollandse schilderkunst van de Gouden Eeuw mogelijk.

Question 32Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke gebeurtenis wordt beschouwd als het begin van de Franse Revolutie in 1789?

De bijeenkomst van het Congres van Wenen in 1815
De slag bij Waterloo in 1815
De bestorming van de Bastille op 14 juli Correct answer.
De kroning van Napoleon tot keizer in 1804

Explanation

De bestorming van de Bastille, een koninklijke gevangenis in Parijs, op 14 juli 1789 geldt als symbolisch startpunt van de Franse Revolutie. Het volk kwam in opstand tegen het ancien régime en de absolute macht van de koning.

Question 33Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Een negentiende-eeuwse ondernemer opent een textielfabriek met stoommachines en laat arbeiders twaalf uur per dag werken. Bij welk kenmerkend verschijnsel van de 'Tijd van burgers en stoommachines' past dit?

De industrialisatie met fabrieksarbeid en de sociale kwestie Correct answer.
De ontdekkingsreizen naar Indië
De opkomst van het communisme als staatsideologie in Rusland
De verzuiling van de Nederlandse samenleving in zuilen

Explanation

Industrialisatie bracht fabrieken met gemechaniseerde productie en een nieuwe klasse van loonarbeiders, wat leidde tot de sociale kwestie: de discussie over slechte arbeids- en leefomstandigheden. Dit is een kernverschijnsel van de negentiende eeuw.

Question 34Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk beginsel van de Verlichting is terug te vinden in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 1776?

De gedachte dat alle mensen gelijke natuurlijke rechten hebben en dat de macht van het volk uitgaat Correct answer.
Het droit divin, waarbij de koning regeert bij de gratie Gods
Het mercantilisme, waarbij koloniën alleen voor het moederland produceren
De censuur van boeken door de kerk

Explanation

Verlichtingsdenkers zoals Locke stelden dat mensen van nature gelijke rechten hebben en dat een regering haar gezag ontleent aan de instemming van de burgers. De Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring vertaalt dit idee naar de praktijk.

Question 35Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk verschijnsel is kenmerkend voor het tijdvak 'Tijd van wereldoorlogen' (1914-1945)?

De opkomst van totalitaire regimes en het gebruik van massaproductie in oorlogsvoering Correct answer.
De oprichting van de Verenigde Naties in 1945 als vredesorganisatie
De val van de Berlijnse Muur in 1989
De invoering van de euro als gemeenschappelijke munt

Explanation

In dit tijdvak domineerden totalitaire ideologieën zoals het fascisme, nationaalsocialisme en communisme, en werden twee wereldoorlogen met industriële massavernietiging uitgevochten. Massaproductie en propaganda maakten oorlogsvoering en samenleving ingrijpend anders dan voorheen.

Question 36Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Waarom mislukte de Volkenbond in de jaren dertig grotendeels als middel om vrede te bewaren?

Omdat de Verenigde Staten nooit toetraden en de bond geen eigen leger had om besluiten af te dwingen Correct answer.
Omdat de Volkenbond geen enkel Europees land als lid had
Omdat de Sovjet-Unie de Volkenbond in 1920 oprichtte en direct weer opende
Omdat de Volkenbond alleen over koloniale kwesties mocht beslissen

Explanation

De Volkenbond kon staten niet dwingen en beschikte niet over een eigen militaire macht, terwijl de Verenigde Staten buiten de organisatie bleven. Daardoor kon de bond agressie door Japan, Italië en Duitsland in de jaren dertig niet effectief tegengaan.

Question 37Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat hield de Duitse Blitzkrieg in bij de aanval op West-Europa in 1940?

Een zeeblokkade van Groot-Brittannië met onderzeeboten
Een snelle gecombineerde aanval met tanks, vliegtuigen en infanterie om de vijand te verrassen Correct answer.
Een langdurige belegering van steden om de bevolking uit te hongeren
Een diplomatiek offensief om bondgenoten te winnen zonder militaire middelen

Explanation

Blitzkrieg was een tactiek waarbij pantserdivisies en luchtmacht samen snel door de vijandelijke linies braken om verwarring en omsingeling te veroorzaken. Dit leidde in 1940 tot de snelle val van Nederland, België en Frankrijk.

Question 38Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke rol speelde de Verenigde Naties in de periode na 1945 bij internationale conflicten?

Zij trad op als een militair bondgenootschap dat automatisch alle lidstaten in oorlog bracht
Zij bestuurde alle koloniën totdat deze onafhankelijk werden
Zij probeerde via vredesmissies en resoluties conflicten te beheersen, maar was afhankelijk van de medewerking van de grootmachten Correct answer.
Zij verving de Europese Unie als economische organisatie

Explanation

De VN werden in 1945 opgericht om vrede en veiligheid te bewaren en stuurde vredesmissies naar conflictgebieden. Door het vetorecht in de Veiligheidsraad konden de grootmachten echter besluiten blokkeren, waardoor de organisatie beperkt was in haar optreden.

Question 39Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling past bij de 'Tijd van televisie en computer' (1950-heden)?

De opkomst van massacommunicatie via televisie en de digitalisering van de samenleving Correct answer.
De uitvinding van de boekdrukkunst door Gutenberg
De oprichting van de VOC in 1602
De grote ontdekkingsreizen van Portugese en Spaanse zeevaarders

Explanation

Vanaf de jaren vijftig kreeg vrijwel elk huishouden in de westerse wereld een televisie, wat de publieke opinie en cultuur ingrijpend veranderde. Vanaf de jaren tachtig en negentig volgde de computer en later het internet, met digitalisering als gevolg.

Question 40Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk verschijnsel verklaart het ontstaan van de jeugdcultuur in Nederland in de jaren zestig?

De terugkeer van de verzuiling als bindend systeem voor alle jongeren
Het verbod op televisie in Nederlandse huishoudens
De verplichte militaire dienst voor alle jongeren vanaf zestien jaar
De toenemende welvaart en de langere schoolperiode, waardoor jongeren een eigen levensfase met eigen muziek en kleding ontwikkelden Correct answer.

Explanation

Door de stijgende welvaart en het langer doorleren ontstond een aparte jongerenfase met eigen besteding en cultuur, zichtbaar in muziek zoals rock-'n-roll en in mode. Dit doorbrak de traditionele zuilen en droeg bij aan de ontzuiling.

Question 41Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling kenmerkt de dekolonisatie van Nederlands-Indië na de Tweede Wereldoorlog?

Nederland bleef tot 1975 het volledige gezag over de archipel uitoefenen zonder verzet
Nederland droeg de soevereiniteit in 1949 over aan de Verenigde Staten van Indonesië na een militaire strijd tegen de Indonesische nationalisten Correct answer.
De dekolonisatie verliep zonder enige militaire confrontatie tussen Nederlandse en Indonesische troepen
De Indonesische nationalisten vroegen zelf om een blijvende Nederlandse koloniale overheersing

Explanation

Na de Indonesische onafhankelijkheidsverklaring in 1945 probeerde Nederland met militaire acties het gezag te herstellen, maar onder internationale druk werd in 1949 de soevereiniteit overgedragen. Zo ontstond de Verenigde Staten van Indonesië, die in 1950 overging in de Republiek Indonesië.

Question 42Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke verklaring wordt vaak gegeven voor het ontstaan van de industriële revolutie in Groot-Brittannië rond 1750?

De verplichte emigratie van boeren naar de koloniën
De ontdekking van grote olievoorraden in de Noordzee
De aanwezigheid van steenkool, kapitaal uit handel en een agrarische sector die arbeiders vrijmaakte voor de industrie Correct answer.
De invoering van het communisme door de Britse regering

Explanation

Groot-Brittannië beschikte over steenkool en ijzererts, over kapitaal uit overzeese handel en over een landbouwsector die productiever werd, waardoor arbeiders naar de steden trokken. Deze combinatie van grondstoffen, kapitaal en arbeid maakte snelle industrialisatie mogelijk.

Question 43Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke gebeurtenis in 1989 geldt als symbool voor het einde van de Koude Oorlog in Europa?

De val van de Berlijnse Muur Correct answer.
De start van de Vietnamoorlog
De oprichting van de NAVO
De Cubacrisis

Explanation

De val van de Berlijnse Muur op 9 november 1989 maakte de deling van Europa zichtbaar ongedaan en luidde het einde van de Oost-Westtegenstelling in. Kort daarna viel het Oostblok uiteen en in 1991 werd de Sovjet-Unie opgeheven.

Question 44Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Wat was het doel van het Marshallplan na de Tweede Wereldoorlog?

Het afschaffen van alle handelsbarrières wereldwijd
Het herverdelen van Duitse grondgebied onder de buurlanden
Het opzetten van een gezamenlijk Europees leger tegen de Sovjet-Unie
Het economisch herstel van West-Europa bevorderen om politieke stabiliteit en weerbaarheid tegen het communisme te versterken Correct answer.

Explanation

Met Amerikaanse financiële hulp wilde de VS West-Europese economieën weer opbouwen, handel stimuleren en zo de aantrekkingskracht van het communisme in verarmde landen beperken. Het plan paste bij de containment-politiek van de Koude Oorlog.

Question 45Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Na de Tweede Wereldoorlog groeide de welvaart in Nederland sterk en breidde de verzorgingsstaat zich uit. Bij welk kenmerkend verschijnsel van de 'Tijd van televisie en computer' past deze ontwikkeling?

De invoering van een standensamenleving met vaste privileges
De terugkeer naar een agrarische samenleving zonder industrie
De afschaffing van het kiesrecht voor vrouwen
De opbouw van een sociale zekerheid met uitkeringen en collectieve voorzieningen Correct answer.

Explanation

Vanaf de jaren vijftig breidde de Nederlandse overheid de sociale zekerheid uit met wetten voor werkloosheid, ziekte en pensioen, gefinancierd uit de groeiende welvaart. Zo ontstond een verzorgingsstaat die burgers beschermde tegen inkomensverlies.

Question 46Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk kenmerkend verschijnsel hoort bij de 'Tijd van steden en staten' (1000-1500)?

De invoering van de stoommachine in de textielindustrie
De stichting van de Europese Unie
De opkomst van de VOC en de wereldhandel over zee
De opkomst van steden met eigen privileges en het ontstaan van centrale vorstendommen Correct answer.

Explanation

In de hoge en late middeleeuwen groeiden handel en nijverheid, waardoor steden ontstonden die via stadsrechten en privileges zelfbestuur kregen. Tegelijk breidden vorsten hun gezag uit en legden zo de basis voor centrale staten.

Question 47Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Een historicus onderzoekt hoe de Nederlandse samenleving tussen 1870 en 1920 veranderde. Welke combinatie van verschijnselen past het beste bij deze periode?

De renaissance, het humanisme en de ontdekkingsreizen
Verzuiling, opkomst van massapolitieke partijen en uitbreiding van het kiesrecht Correct answer.
Feodalisering, horigheid en het hofstelsel
De invoering van de euro en de digitalisering van de samenleving

Explanation

Tussen 1870 en 1920 ontstonden confessionele en socialistische zuilen met eigen scholen, kranten en verenigingen, en kwamen massapartijen op. Tegelijk werd het kiesrecht stapsgewijs uitgebreid, met algemeen mannenkiesrecht in 1917 en vrouwenkiesrecht in 1919.

Question 48Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welke ontwikkeling past bij de Europese integratie na 1945, zoals het Verdrag van Rome in 1957?

De stichting van de NAVO als economische unie
De oprichting van de Europese Economische Gemeenschap om handel en samenwerking tussen lidstaten te bevorderen Correct answer.
De invoering van een gemeenschappelijke munteenheid in 1957
De oprichting van de Volkenbond in Brussel

Explanation

Met het Verdrag van Rome richtten zes landen de Europese Economische Gemeenschap op, gericht op een gemeenschappelijke markt en economische samenwerking. Dit legde de basis voor de latere Europese Unie.

Question 49Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Welk kenmerk beschrijft de overgang in de voedselvoorziening tijdens het tijdvak 'Tijd van jagers en boeren' (tot 3000 v.Chr.)?

Mensen leven vooral van handel op lange afstand over zee
Mensen bouwen de eerste steden met schrift en belastingheffing
Mensen gebruiken ijzeren werktuigen en wonen in grote nederzettingen
Mensen leven van jacht en verzamelen en gaan later over op landbouw en veeteelt Correct answer.

Explanation

In dit tijdvak ligt de overgang van een samenleving van jagers en verzamelaars naar een agrarische samenleving met akkerbouw en veeteelt. Dit beschrijft de gevraagde verandering in de voedselvoorziening. Ook de eerste stedelijke gemeenschappen horen bij dit tijdvak.

Question 50Oriëntatiekennis (historische tijdvakken en thema's)

Het Egyptische rijk langs de Nijl ontwikkelde zich vanaf ongeveer 3000 v.Chr. tot een staat met farao en ambtenaren. Welk kenmerk van dit tijdvak past hierbij?

Het ontstaan van de eerste democratische volksvergaderingen
Het ontstaan van het schrift en van georganiseerde staatsvorming Correct answer.
De invoering van stoommachines in de landbouw
De opkomst van het christendom als staatsgodsdienst

Explanation

In de 'Tijd van Grieken en Romeinen' en de vroegste beschavingen ontstaan schrift, bureaucratie en gecentraliseerde staatsmacht, zoals in Egypte. Democratie en christendom ontstaan later, en stoommachines horen bij de industrialisatie.