Twintigste eeuw: wereldoorlogen, Holocaust, Koude Oorlog
Dit domein behandelt 1900–1991: beide wereldoorlogen, de Holocaust en de Koude Oorlog. Het examen test of je oorzaken, gevolgen en het onderscheid tussen deze conflicten kunt uitleggen.
Eerste Wereldoorlog
Oorzaken: nationalisme, wapenwedloop, bondgenootschappen en spanning in de Balkan. De moord op Franz Ferdinand in Sarajevo (1914) was de aanleiding. De oorlog werd een loopgravenoorlog met miljoenen doden. Het Verdrag van Versailles (1919) legde zware voorwaarden op aan Duitsland.
Tweede Wereldoorlog en Holocaust
Hitler wilde wraak, levensruimte en een racistisch rijk. Na de inval in Polen (1939) begon de oorlog. De Holocaust was de systematische vervolging en moord op Joden en andere groepen door de nazi's, met kampen als Auschwitz. Nederland werd in mei 1940 bezet.
Koude Oorlog
Na 1945 stonden de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie tegenover elkaar: kapitalisme tegenover communisme. Bondgenootschappen: NAVO (1949) en het Warschaupact (1955). Er was een wapenwedloop en dreiging met kernwapens, maar geen directe oorlog. De Berlijnse Muur (1961–1989) werd het symbool van de deling.
Uitgewerkt voorbeeld
Een foto uit 1961 toont een muur midden in Berlijn. Vraag: welk conflict? De Muur hoort bij de Koude Oorlog. Redenering: Berlijn was verdeeld tussen Oost en West; de Muur moest vluchten voorkomen. Noem daarna het einde in 1989.
Valkuilen
- WO1 en WO2 niet verwisselen: 1914–1918 en 1939–1945.
- De Holocaust is onderdeel van WO2, geen aparte oorlog.
- De Koude Oorlog werd 'koud' genoemd omdat de VS en SU niet rechtstreeks vochten.