I85PREP
⌘ K
VMBO KB Geschiedenis study materials
VMBO KB Geschiedenis study resources

VMBO KB Geschiedenis practice questions

One question at a time. Build your VMBO KB Geschiedenis understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Op een tijdlijn staan vier gebeurtenissen. Welke gebeurtenis vond als eerste plaats?

  1. De Tweede Wereldoorlog eindigt in Europa.
  2. De Eerste Wereldoorlog begint.
  3. De Beurskrach in New York vindt plaats.
  4. Napoleon kroont zichzelf tot keizer. Correct answer.

Explanation

Napoleon kroonde zich in 1804 tot keizer. De Eerste Wereldoorlog begon in 1914, de Beurskrach was in 1929 en de Tweede Wereldoorlog eindigde in Europa in 1945. Door de jaartallen te vergelijken zie je welke gebeurtenis het eerst kwam.

Question 2Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Je doet onderzoek naar het leven van soldaten in de Eerste Wereldoorlog. Welke bron is een primaire bron?

  1. Een artikel op Wikipedia over het leven in de loopgraven.
  2. Een brief die een soldaat in 1916 aan zijn familie schreef. Correct answer.
  3. Een televisiedocumentaire uit 2014 over de oorlog.
  4. Een geschiedenisboek dat in 2020 over de oorlog is verschenen.

Explanation

Een primaire bron komt uit de tijd zelf en is gemaakt door iemand die de gebeurtenis meemaakte of er direct bij betrokken was. De brief uit 1916 voldoet daaraan. Boeken, documentaires en websites die later zijn gemaakt, zijn secundaire bronnen.

Question 3Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

De uitvinding van de stoommachine had grote gevolgen voor de samenleving. Wat is een gevolg van deze uitvinding in de negentiende eeuw?

  1. Mensen gingen massaal terug naar een leven van jagen en verzamelen.
  2. De VOC werd opgericht om handel te drijven met Azië.
  3. De Romeinen veroverden een groot deel van Europa.
  4. Er kwamen meer fabrieken waarin met machines werd gewerkt. Correct answer.

Explanation

De stoommachine maakte het mogelijk om machines in fabrieken aan te drijven. Daardoor groeide de industrie en veranderde het werk van veel mensen. De andere gebeurtenissen horen bij heel andere periodes.

Question 4Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een Nederlandse koopman en een Indonesische boer beschrijven allebei de komst van Nederlanders naar hun gebied rond 1900. Waardoor verschillen hun beschrijvingen het meest?

  1. Omdat hun positie en belang bij de gebeurtenis verschillen. Correct answer.
  2. Omdat de een veel beter kan schrijven dan de ander en daardoor meer details noemt.
  3. Omdat zij allebei precies dezelfde bronnen hebben gebruikt voor hun verslag.
  4. Omdat de een in een andere taal schrijft dan de ander.

Explanation

Standplaatsgebondenheid betekent dat je kijk op het verleden wordt beïnvloed door je tijd, achtergrond en belangen. De koopman had baat bij de Nederlandse aanwezigheid, terwijl de boer daar juist nadelen van kon ondervinden. Daardoor geven zij een verschillend beeld van dezelfde gebeurtenis.

Question 5Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In 1940 verspreidt de Duitse bezetter een pamflet dat de bezetting als een verbetering voor Nederland afschildert. Waarom is dit pamflet een minder betrouwbare bron voor een objectief beeld van de bezetting?

  1. Omdat het pamflet in het Nederlands is geschreven en daardoor eenzijdig is.
  2. Omdat de maker mensen wil overtuigen en niet neutraal wil informeren. Correct answer.
  3. Omdat pamfletten altijd minder waardevol zijn dan kranten uit dezelfde tijd.
  4. Omdat het pamflet uit 1940 komt en dus te oud is om nog te gebruiken.

Explanation

Bij betrouwbaarheid let je op het doel en de maker van een bron. Dit pamflet is propaganda: het wil de lezer laten geloven dat de bezetting goed is. Daardoor geeft het geen neutraal beeld, al kun je het wel gebruiken om te onderzoeken hoe de bezetter probeerde te overtuigen.

Question 6Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Welke volgorde van periodes is van vroeger naar later?

  1. Middeleeuwen – oudheid – renaissance – industriële revolutie
  2. Renaissance – oudheid – middeleeuwen – industriële revolutie
  3. Oudheid – renaissance – middeleeuwen – industriële revolutie
  4. Oudheid – middeleeuwen – renaissance – industriële revolutie Correct answer.

Explanation

De oudheid komt voor de middeleeuwen, daarna volgt de renaissance en pas veel later de industriële revolutie. Deze volgorde helpt om gebeurtenissen op de tijdlijn te plaatsen. De andere opties zetten minstens twee periodes in de verkeerde volgorde.

Question 7Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

De moord op Franz Ferdinand in 1914 wordt vaak de aanleiding voor de Eerste Wereldoorlog genoemd. Wat is het verschil tussen een aanleiding en een oorzaak?

  1. Een aanleiding en een oorzaak betekenen in de geschiedenis precies hetzelfde.
  2. Een aanleiding is altijd onbelangrijk; een oorzaak is altijd de enige echte reden voor een gebeurtenis.
  3. Een aanleiding is de directe gebeurtenis die het conflict laat beginnen; een oorzaak is een bredere spanning die al langer bestaat. Correct answer.
  4. Een aanleiding speelt zich altijd later af dan het gevolg, terwijl een oorzaak zich uitsluitend in de prehistorie kan afspelen.

Explanation

Historici maken onderscheid tussen een aanleiding en een oorzaak. De moord was de directe vonk, maar spanningen tussen landen, wapenwedloop en bondgenootschappen waren bredere oorzaken. Zo voorkom je dat je één gebeurtenis als enige verklaring ziet.

Question 8Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Je ziet een spotprent uit 1930 waarop een dikke man met een geldzak tegenover een magere arbeider staat. Wat moet je eerst doen om de prent goed te kunnen begrijpen?

  1. De maker, de datum en de gebeurtenis in die tijd opzoeken. Correct answer.
  2. De prent vergelijken met een spotprent uit 2020.
  3. De prent meteen als onbetrouwbaar verwerpen, alleen omdat het een spotprent is.
  4. Alleen kijken welke kleuren de maker heeft gebruikt.

Explanation

Een spotprent kun je alleen goed begrijpen als je hem in zijn tijd plaatst. Je onderzoekt dan de maker, de datum, het publiek en de gebeurtenis waar de prent op reageert. Zonder die context weet je niet waarom de tekenaar bepaalde figuren en symbolen gebruikt.

Question 9Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een leerling schrijft: 'De industrialisatie kwam door de uitvinding van de stoommachine.' Hoe kun je deze uitspraak als historicus het beste beoordelen?

  1. De uitspraak is onbruikbaar, want historici praten nooit over oorzaken.
  2. De uitspraak klopt helemaal, want één uitvinding verklaart altijd een grote verandering.
  3. De uitspraak is onjuist, want er was maar één oorzaak nodig.
  4. De uitspraak noemt een belangrijke oorzaak, maar er waren ook andere oorzaken. Correct answer.

Explanation

Historici letten op meerdere oorzaken die samen een ontwikkeling mogelijk maken. De stoommachine was belangrijk, maar zonder geld, grondstoffen, arbeiders en afzetmarkten was industrialisatie niet mogelijk geweest. Eén oorzaak alleen geeft dus een te simpel beeld.

Question 10Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een vrouw schrijft in 1945 direct na de bevrijding in haar dagboek. Veertig jaar later schrijft ze haar herinneringen op. Welke bewering over deze twee bronnen is het meest juist?

  1. Het dagboek staat dichter bij de gebeurtenis, maar blijft subjectief; latere herinneringen kunnen veranderen. Correct answer.
  2. De herinneringen uit 1985 zijn betrouwbaarder, want de vrouw heeft na veertig jaar meer afstand en overzicht gekregen.
  3. Het dagboek uit 1945 is volledig objectief, omdat het op dezelfde dag als de gebeurtenis is geschreven.
  4. Beide bronnen zijn precies even betrouwbaar, omdat ze allebei door dezelfde persoon zijn gemaakt.

Explanation

Een bron die direct bij de gebeurtenis is gemaakt, staat er vaak dichterbij, maar is niet automatisch objectief. Herinneringen van later kunnen veranderen door nieuwe ervaringen en ideeën. Daarom moet je bij beide bronnen letten op de maker, het moment en het doel.

Question 11Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een gebeurtenis wordt beschreven als 'in het jaar 1789'. In welke eeuw vond deze gebeurtenis plaats?

  1. In de 17e eeuw
  2. In de 18e eeuw Correct answer.
  3. In de 19e eeuw
  4. In de 20e eeuw

Explanation

De 18e eeuw loopt van 1701 tot en met 1800. Het jaar 1789 valt binnen die periode, omdat de eeuw pas bij 1701 begint en niet bij 1700. Wie alleen naar het eerste cijfer van het jaartal kijkt, zit er dus soms naast.

Question 12Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een fotograaf maakt in 1953 tijdens de Watersnoodramp foto's van ondergelopen straten. Wat is deze foto?

  1. een mening
  2. een mondelinge bron
  3. een primaire bron Correct answer.
  4. een secundaire bron

Explanation

Een primaire bron is gemaakt door iemand die de gebeurtenis zelf meemaakte of er direct bij aanwezig was. De fotograaf legt de ramp vast op het moment zelf, waardoor de foto voor onderzoek naar de Watersnoodramp een primaire bron is.

Question 13Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Rond 1900 verhuizen veel boeren naar de stad om in een fabriek te werken. Wat is een economische oorzaak voor deze verhuizing?

  1. Er was weinig werk en laag loon. Correct answer.
  2. Zij vonden het stadsleven gezelliger.
  3. Zij wilden dichter bij hun familie wonen.
  4. Zij hoopten lid te worden van een vakbond.

Explanation

Een economische oorzaak gaat over werk, inkomen en bestaanszekerheid. Weinig werk en een laag loon op het platteland duwden boeren naar de stad, waar fabrieken arbeiders zochten. Familie, gezelligheid of een vakbond zijn vooral sociale of politieke motieven.

Question 14Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Twee geschiedenisboeken beschrijven de Slag om Arnhem in 1944. Een Brits boek noemt de operatie 'een moedige poging'; een Duits boek noemt haar 'een zinloze aanval'. Wat verklaart dit verschil het beste?

  1. Een van de boeken is een primaire bron.
  2. Een auteur gebruikte geen bronnen.
  3. Verschillend standpunt van de auteurs. Correct answer.
  4. Zij beschrijven verschillende gebeurtenissen.

Explanation

Het verschil komt vooral door standplaatsgebondenheid: de Britse en Duitse auteurs kijken vanuit hun eigen nationale achtergrond en oorlogservaring naar dezelfde gebeurtenis. Daardoor kiezen ze andere woorden en leggen ze andere accenten. Dat betekent niet automatisch dat een van hen liegt.

Question 15Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een reclameposter uit 1930 voor een radio zegt: 'Iedereen luistert nu naar de radio!' Waarom is deze poster minder betrouwbaar voor onderzoek naar het werkelijke radioluisteren in 1930?

  1. De poster wil verkopen en overdrijft. Correct answer.
  2. Omdat de poster een secundaire bron is.
  3. Omdat de poster niet over geschiedenis gaat.
  4. Omdat de poster te oud is voor onderzoek.

Explanation

Een reclameposter is gemaakt om een product te verkopen. De maker zal het luisteren naar de radio mooier en algemener voorstellen dan het in werkelijkheid was. Voor een betrouwbaar beeld heb je daarom ook cijfers of neutrale bronnen nodig.

Question 16Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Welke rij jaartallen staat in de juiste volgorde van vroeger naar later?

  1. 2000 v.Chr. – 500 v.Chr. – 100 n.Chr. – 1500 n.Chr. Correct answer.
  2. 500 v.Chr. – 100 n.Chr. – 2000 v.Chr. – 1500 n.Chr.
  3. 100 n.Chr. – 500 v.Chr. – 1500 n.Chr. – 2000 v.Chr.
  4. 500 v.Chr. – 2000 v.Chr. – 100 n.Chr. – 1500 n.Chr.

Explanation

Bij jaartallen voor Christus telt de tijd terug: 2000 v.Chr. is eerder dan 500 v.Chr. Daarna volgen de jaartallen na Christus van klein naar groot. Alleen de rij die bij 2000 v.Chr. begint en bij 1500 n.Chr. eindigt, is dus goed.

Question 17Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In een geschiedenisboek staat: 'De Spaanse overheersing was verschrikkelijk voor de Nederlandse bevolking.' Wat is dit vooral?

  1. een mening, want 'verschrikkelijk' is een oordeel Correct answer.
  2. een oorzaak, omdat het de Opstand verklaart
  3. een feit, omdat het in een geschiedenisboek staat
  4. een jaartal, omdat het over 1500 gaat

Explanation

'Verschrikkelijk' is een waardeoordeel: de schrijver geeft aan dat hij iets erg vindt. Dat maakt de uitspraak tot een mening, ook al staat zij in een geschiedenisboek. Een feit kun je controleren met bronnen.

Question 18Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Je wilt onderzoeken hoeveel mensen in 1900 in Rotterdam in fabrieken werkten. Welke bron is het meest geschikt?

  1. een interview met een scholier
  2. een museumfolder van nu
  3. een roman over Rotterdam uit 1900
  4. fabrieksregisters uit 1900 Correct answer.

Explanation

Fabrieksregisters uit 1900 geven per fabriek informatie over werknemers en arbeid. Een roman, folder of interview uit een andere tijd zegt weinig over het aantal fabrieksarbeiders in Rotterdam in 1900. Bij bronnenkeuze let je op de vraag, de tijd en de herkomst van de gegevens.

Question 19Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een koning schrijft in 1650 in zijn dagboek dat het volk tevreden is. Waarom is dit geen betrouwbaar bewijs dat alle inwoners tevreden waren?

  1. Het is een secundaire bron over de samenleving.
  2. Hij kent de elite, niet het gewone volk. Correct answer.
  3. Dagboeken zijn altijd onbetrouwbaar als bron.
  4. Hij leefde te lang geleden om iets te weten.

Explanation

De koning behoort tot de elite en heeft vooral contact met bestuurders en rijke mensen. Hij kan daardoor niet weten of alle boeren en arbeiders tevreden waren. Bovendien wil een vorst zijn eigen bewind vaak gunstig voorstellen.

Question 20Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In 1917 brak in Rusland een revolutie uit. Welke uitspraak laat het beste zien dat er meerdere oorzaken waren?

  1. De tsaar werd afgezet; dat noemen we de revolutie.
  2. De revolutie was het gevolg van de Eerste Wereldoorlog.
  3. Honger, oorlog en zwak bestuur samen. Correct answer.
  4. De revolutie kwam door één oorzaak: honger.

Explanation

Een goede verklaring noemt meer factoren die samenwerken. Honger, de ellende van de oorlog en een zwak bestuur versterkten elkaar en leidden tot de revolutie. De andere uitspraken noemen maar één oorzaak of beschrijven alleen het verloop.

Question 21Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Jagers en verzamelaars in de prehistorie trokken steeds rond. Waarom bleven zij niet op één plek wonen?

  1. Zij hadden nog geen huizen van steen leren bouwen.
  2. Zij werden verdreven door volken uit het Midden-Oosten.
  3. Hun voedsel was steeds ergens anders te vinden. Correct answer.
  4. Zij konden nog geen vuur maken om zich te warmen.

Explanation

Jagers en verzamelaars haalden hun eten uit de natuur: wilde dieren, vruchten, noten en vis. Raakte een gebied uitgeput of trok het wild verder, dan verhuisde de hele groep mee. Daardoor woonden zij niet blijvend op één plek.

Question 22Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Waarvoor dienden de hunebedden die prehistorische boeren in Nederland bouwden?

  1. Als grafkamer voor de doden van de gemeenschap. Correct answer.
  2. Als waterput die in droge zomers water vasthield.
  3. Als woonhuis voor één familie van boeren.
  4. Als opslagplaats voor het overschot aan geoogst graan.

Explanation

Hunebedden zijn graven van grote zwerfkeien, gebouwd door boeren van de trechterbekercultuur rond 3400 v.C. In de grafkamer werden de doden van een gemeenschap bijgezet, soms met aardewerk of bijlen als grafgift. Het waren dus geen huizen, putten of opslagschuren.

Question 23Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Waar ontstond de landbouw het eerst, rond 9000 v.C.?

  1. In de Lage Landen langs de kust van de Noordzee.
  2. In Noord-Amerika rond de Grote Meren.
  3. In het Midden-Oosten, in de Vruchtbare Halve Maan. Correct answer.
  4. In Scandinavië aan de oevers van de Oostzee.

Explanation

Rond 9000 v.C. begonnen mensen in de Vruchtbare Halve Maan in het Midden-Oosten wilde granen te verbouwen en dieren te houden. Van daaruit verspreidde de landbouw zich langzaam naar Europa. Nederland kreeg de eerste boeren pas rond 5300 v.C.

Question 24Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Archeologen vinden bij een nederzetting uit de steentijd resten van tarwe, botten van geiten en scherven aardewerk. Wat concluderen zij op basis van deze vondsten?

  1. De bewoners leefden vooral van jacht op wilde dieren.
  2. De bewoners gebruikten nog geen aardewerk bij het koken.
  3. De bewoners trokken als nomaden achter hun vee aan.
  4. De bewoners verbouwden gewassen en hielden tamme dieren. Correct answer.

Explanation

Tarwe wijst op akkerbouw en tamme geiten wijzen op veeteelt; samen laten die vondsten zien dat de bewoners boeren waren. Jagers en verzamelaars laten geen verbouwde gewassen of tamme veestapel achter. De aardewerkscherven passen bij een vaste nederzetting van boeren.

Question 25Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Boeren verbouwden soms meer graan dan zij zelf nodig hadden. Wat maakte dit overschot mogelijk?

  1. Dat sommige mensen andere taken konden gaan doen. Correct answer.
  2. Dat alle groepen weer gingen rondtrekken.
  3. Dat er geen ruilhandel meer nodig was.
  4. Dat mensen geen vlees meer hoefden te eten.

Explanation

Een overschot aan graan betekende dat niet iedereen de hele dag bezig hoefde te zijn met voedsel verzamelen. Daardoor konden mensen andere taken gaan doen, zoals pottenbakken, weven of werktuigen maken. Zo ontstond specialisatie en werden samenlevingen ingewikkelder.

Question 26Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Wat betekent het dat een dier in de prehistorie gedomesticeerd werd?

  1. Dat het dier door mensen wordt gefokt en van hen afhangt. Correct answer.
  2. Dat het dier in het wild wordt gevangen voor de jacht.
  3. Dat het dier alleen in de zomer bij mensen leeft.
  4. Dat het dier als grafgift in een grafkamer ligt.

Explanation

Domesticeren betekent dat mensen wilde dieren temmen en daarna selectief fokken, zodat de dieren tam worden en van de mens afhankelijk blijven. Dat gebeurde bijvoorbeeld met geiten, schapen, varkens en runderen. De dieren leverden vlees, melk, wol en hulp bij het werk.

Question 27Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In de laatste ijstijd was Nederland vaak koud en kaal. Waarvan leefden de jagers die hier toen kwamen?

  1. Van de visvangst in de grote meren en rivieren.
  2. Van het verbouwen van tarwe en gerst.
  3. Van de jacht op rendieren en andere grote dieren. Correct answer.
  4. Van het verzamelen van eikels in het bos.

Explanation

In de laatste ijstijd was Nederland een koude, open vlakte met weinig bomen. Jagers trokken in kleine groepen rond en leefden vooral van de jacht op rendieren, paarden en mammoeten. Landbouw en akkers bestonden in deze periode nog niet.

Question 28Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In grotten zijn schilderingen gevonden van herten, paarden en jagers met speren. Wat kunnen historici hieruit opmaken?

  1. Dat wilde dieren een grote rol speelden in hun leven. Correct answer.
  2. Dat de mensen in de grotten graan bewaarden.
  3. Dat de mensen daar al aardewerk maakten.
  4. Dat de mensen in die tijd al konden schrijven.

Explanation

Grotschilderingen tonen dieren die de jagers kenden en soms ook jachttaferelen. Ze geven dus informatie over de dieren in de omgeving en over de betekenis van de jacht voor deze mensen. Geschreven bronnen bestonden in deze periode nog niet.

Question 29Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

De overgang van jagen en verzamelen naar landbouw duurde duizenden jaren. Toch spreken historici van de neolithische revolutie. Waarom?

  1. Omdat de overgang binnen één generatie plaatsvond.
  2. Omdat de samenleving daarna blijvend heel anders was ingericht. Correct answer.
  3. Omdat mensen vanaf toen vuur gebruikten bij de jacht.
  4. Omdat alleen in Egypte aan landbouw werd gedaan.

Explanation

Met revolutie bedoelen historici geen snelle gebeurtenis, maar een ingrijpende en blijvende verandering. Na de overgang naar landbouw woonden mensen vast, ontstonden er overschotten en groeiden dorpen uit tot grotere gemeenschappen. De hele manier van leven veranderde dus voorgoed.

Question 30Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde van vroeger naar later.

  1. Eerste landbouw in het Midden-Oosten – hunebedden – eerste boeren in Zuid-Nederland.
  2. Eerste boeren in Zuid-Nederland – hunebedden – eerste landbouw in het Midden-Oosten.
  3. Hunebedden – eerste landbouw in het Midden-Oosten – eerste boeren in Zuid-Nederland.
  4. Eerste landbouw in het Midden-Oosten – eerste boeren in Zuid-Nederland – hunebedden. Correct answer.

Explanation

De landbouw begon rond 9000 v.C. in het Midden-Oosten en bereikte via Europa rond 5300 v.C. het zuiden van Nederland. De hunebedden in Drenthe werden pas rond 3400 v.C. gebouwd, dus ruim daarna.

Question 31Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In de steentijd maakten mensen bijlen, schrapers en pijlpunten. Van welk materiaal maakten zij die werktuigen vooral?

  1. Brons
  2. Vuursteen Correct answer.
  3. Klei
  4. IJzer

Explanation

Vuursteen is hard en kan door bewerken scherpe randen krijgen, daarom was het geschikt voor bijlen, schrapers en pijlpunten. Brons en ijzer werden pas in latere perioden gebruikt. Klei gebruikte men vooral om potten van te maken.

Question 32Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Wat betekent het begrip prehistorie?

  1. De periode voordat mensen in Nederland woonden.
  2. De periode voordat mensen vuur konden maken.
  3. De periode voordat mensen het schrift uitvonden. Correct answer.
  4. De periode voordat de landbouw ontstond.

Explanation

Prehistorie is de tijd waaruit geen geschreven bronnen bestaan; historici kennen die periode vooral uit bodemvondsten en ander archeologisch materiaal. Het schrift ontstond rond 3000 v.C. in het Midden-Oosten en pas veel later in Nederland. Daarom valt de periode daarvoor onder de prehistorie.

Question 33Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Rond 10.000 v.C. werd het klimaat in Nederland warmer. Wat veranderde er voor de jagers-verzamelaars?

  1. Zij bouwden hunebedden om hun doden te begraven.
  2. Zij jaagden op kleinere dieren en verzamelden planten. Correct answer.
  3. Zij bleven vooral op mammoeten en rendieren jagen.
  4. Zij gingen meteen akkers aanleggen en graan verbouwen.

Explanation

Door de opwarming verdwenen de koude toendra's en kwamen er bossen. Grote dieren zoals mammoeten en rendieren verdwenen of trokken weg, waardoor jagers overstapten op kleinere dieren, vis en planten. Landbouw en hunebedden kwamen pas duizenden jaren later.

Question 34Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

De eerste boeren in Nederland vestigden zich rond 5300 v.C. in Zuid-Limburg. Waarom kozen zij juist deze plek?

  1. Daar lag vruchtbare lössgrond. Correct answer.
  2. Daar lag een zee met veel vis.
  3. Daar stonden al hunebedden.
  4. Daar leefden veel wilde paarden.

Explanation

Löss is een fijne, vruchtbare grond die met eenvoudige werktuigen bewerkt kan worden. In Zuid-Limburg lag veel löss, terwijl de rest van Nederland nog te nat of te koud was voor akkerbouw. Daardoor ontstonden daar de eerste akkers van Nederland.

Question 35Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Welke verandering hoorde bij de eerste boeren in de nieuwe steentijd?

  1. Zij trokken het hele jaar door achter wilde dieren aan.
  2. Zij leefden alleen van vruchten en noten.
  3. Zij woonden vast bij hun akkers en hielden vee. Correct answer.
  4. Zij maakten geen werktuigen meer van steen.

Explanation

Boeren legden akkers aan en moesten hun gewassen verzorgen en oogsten; daarom bouwden zij vaste huizen en dorpen. Zij hielden ook vee voor melk, vlees en wol. Jagen en verzamelen bleven bestaan, maar werden minder belangrijk.

Question 36Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

De landbouw ontstond rond 9000 v.C. in het Midden-Oosten, maar bereikte Nederland pas rond 5300 v.C. Wat is de beste verklaring voor dat grote tijdsverschil?

  1. In Nederland waren nog geen stenen werktuigen uitgevonden om akkers te bewerken.
  2. De kennis kwam langzaam via migratie en het klimaat werd hier later geschikt. Correct answer.
  3. De mensen in Nederland wilden liever blijven jagen en weigerden daarom graan te verbouwen.
  4. De grond in Nederland was zo vruchtbaar dat akkerbouw niet nodig was.

Explanation

De landbouw verspreidde zich over duizenden jaren doordat groepen boeren zich verplaatsten en hun kennis doorgaven. Na het einde van de laatste ijstijd werd het klimaat in Nederland warm genoeg voor akkers. Daarom bereikten de eerste boeren Nederland pas rond 5300 v.C.

Question 37Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

De Griekse term polis verwijst naar welk soort staatkundig verband?

  1. een kolonie aan de Middellandse Zee
  2. een bondgenootschap van Griekse steden
  3. een zelfstandige stadstaat Correct answer.
  4. een tempelcomplex op de akropolis

Explanation

Een polis was in het oude Griekenland een zelfstandige stadstaat, meestal bestaand uit een stad met het omliggende land. Elke polis had eigen wetten, bestuur en vaak eigen goden. Grieken voelden zich verbonden door taal en cultuur, maar de poleis vormden geen één staat.

Question 38Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In de Romeinse Republiek werden jaarlijks twee ambtenaren gekozen die het leger aanvoerden en de vergaderingen leidden. Hoe heetten zij?

  1. consuls Correct answer.
  2. senatoren
  3. praetoren
  4. tribunen

Explanation

In de Romeinse Republiek werden elk jaar twee consuls gekozen. Zij leidden de senaat en vergaderingen, voerden het leger aan en konden elkaar controleren. Het ambt duurde één jaar, zodat één persoon niet te veel macht kreeg.

Question 39Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Welke god was volgens de Grieken de oppergod en heerste over donder en bliksem?

  1. Zeus Correct answer.
  2. Poseidon
  3. Apollo
  4. Hades

Explanation

Zeus was de oppergod van de Griekse godenwereld en werd geassocieerd met donder en bliksem. Hij zetelde volgens de mythen op de Olympus. Poseidon heerste over de zee, Hades over de onderwereld en Apollo over onder meer muziek en genezing.

Question 40Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In Athene mochten in de 5e eeuw v.C. alleen vrije Atheense mannen met burgerrecht stemmen in de volksvergadering. Welke groep was daardoor uitgesloten?

  1. vrouwen, slaven en vreemdelingen Correct answer.
  2. arme burgers zonder landbezit
  3. mannen die in het leger dienden
  4. kooplieden met burgerrecht

Explanation

Het Atheense burgerrecht was beperkt: alleen vrije Atheense mannen met burgerrecht mochten stemmen. Vrouwen, slaven en vreemdelingen waren uitgesloten, ook al woonden en werkten zij vaak in Athene. Arme burgers en kooplieden met burgerrecht mochten wel deelnemen.

Question 41Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Na de veroveringen van Alexander de Grote verspreidde de Griekse cultuur zich over het Midden-Oosten. Welk begrip past bij de vermenging van Griekse en oosterse cultuur?

  1. romanisering
  2. renaissance
  3. hellenisme Correct answer.
  4. feodalisme

Explanation

Hellenisme is de vermenging van Griekse cultuur met oosterse invloeden die ontstond na de veroveringen van Alexander de Grote. In steden als Alexandrië werden Griekse taal, kunst en wetenschap gecombineerd met Egyptische en Perzische tradities. Romanisering gaat over Romeinse invloed, renaissance over een veel latere periode en feodalisme over middeleeuwse macht.

Question 42Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Rome en Carthago vochten in de 3e eeuw v.C. drie oorlogen. Wat was een belangrijk gevolg van de Romeinse overwinning op Carthago in 146 v.C.?

  1. De hoofdstad van het Romeinse Rijk werd verplaatst naar Carthago.
  2. Carthago bleef een gelijkwaardige bondgenoot van Rome.
  3. Rome gaf alle veroverde gebieden aan Carthago terug.
  4. Rome werd de dominante macht in het westen. Correct answer.

Explanation

Na de Derde Punische Oorlog werd Carthago in 146 v.C. verwoest. Rome controleerde daarna het westelijke Middellandse Zeegebied en werd daar de belangrijkste macht. Carthago werd geen gelijkwaardige bondgenoot en Rome verplaatste zijn hoofdstad niet.

Question 43Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Welk voorbeeld laat het beste zien dat veroverde volkeren in het Romeinse Rijk werden geromaniseerd?

  1. De inwoners van Gallië mochten van de Romeinen geen eigen taal meer spreken.
  2. Romeinse soldaten namen alle lokale goden over en vergaten hun eigen cultuur.
  3. In Gallië bleven Romeinse gebruiken volledig onbekend bij de bevolking.
  4. In Gallië werden Romeinse badhuizen en wegen aangelegd. Correct answer.

Explanation

Romanisering betekent dat veroverde gebieden geleidelijk Romeinse invloeden overnamen, zoals wegen, badhuizen, stadsmuren, taal en bestuursvormen. Dat gebeurde vaak in combinatie met lokale tradities; de bevolking werd niet in één keer volledig Romeins. Het aanleggen van Romeinse badhuizen en wegen in Gallië is daarom een duidelijk voorbeeld.

Question 44Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Keizer Constantijn vaardigde in 313 het Edict van Milaan uit. Wat betekende dit voor christenen?

  1. Ze verloren al hun bezittingen en mochten geen handel meer drijven.
  2. Ze werden verplicht om de Romeinse keizer als god te aanbidden.
  3. Ze kregen godsdienstvrijheid en mochten hun geloof openlijk belijden. Correct answer.
  4. Ze moesten voortaan in het geheim samenkomen om vervolging te voorkomen.

Explanation

Met het Edict van Milaan gaf Constantijn in 313 godsdienstvrijheid aan christenen en andere gelovigen. Christenen mochten hun geloof openlijk belijden en kregen eerder afgenomen bezittingen terug. Het edict maakte het christendom niet meteen de enige staatsgodsdienst.

Question 45Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Veel historici noemen niet één oorzaak maar een combinatie van factoren voor de val van het West-Romeinse Rijk in 476. Welke combinatie is het meest gangbaar?

  1. Een godsdienstoorlog tussen christenen en joden die het hele rijk verwoestte.
  2. Een plotselinge grote vulkaanuitbarsting en een langdurige hongersnood in Italië.
  3. Invallen van Germaanse volken, interne politieke instabiliteit en economische problemen. Correct answer.
  4. De ontdekking van Amerika en het verlies van alle overzeese koloniën.

Explanation

De val van het West-Romeinse Rijk in 476 wordt meestal verklaard uit een combinatie van factoren. Germaanse volken vielen het rijk binnen, terwijl interne machtsstrijden en economische problemen het bestuur verzwakten. Eén plotselinge gebeurtenis zoals een vulkaanuitbarsting of een godsdienstoorlog is geen gangbare verklaring.

Question 46Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In 212 gaf keizer Caracalla bijna alle vrije inwoners van het Romeinse Rijk het burgerrecht. Waarom was dit een belangrijke verandering?

  1. Het Romeinse leger mocht voortaan alleen nog uit Italianen bestaan.
  2. Alle slaven in het rijk werden onmiddellijk vrijgelaten.
  3. Veel meer vrije inwoners kregen het Romeinse burgerrecht. Correct answer.
  4. De hoofdstad van het rijk werd verplaatst van Rome naar Constantinopel.

Explanation

Met het Edict van Caracalla uit 212 kregen bijna alle vrije inwoners van het Romeinse Rijk het burgerrecht. Daardoor ging het burgerrecht veel minder alleen om inwoners van Rome en Italië. Het edict maakte niet alle slaven vrij en verplaatste de hoofdstad niet.

Question 47Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In de Griekse mythologie had elke god een eigen taak en domein. Welke godin was de beschermvrouwe van Athene en gold als godin van wijsheid, strategie en handwerk?

  1. Athena Correct answer.
  2. Aphrodite
  3. Hera
  4. Demeter

Explanation

Athena was de godin van wijsheid, strategie en handwerk en werd in Athene als beschermgodin vereerd; de Parthenon op de akropolis was aan haar gewijd. Hera was de godin van het huwelijk, Aphrodite van de liefde en Demeter van de landbouw. Elk van hen had dus een ander domein, waardoor er maar één juist antwoord is.

Question 48Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

Een Romeinse stad als Nemausus (Nîmes) werd via een kilometerslang stenen bouwwerk met een flauw verval vanuit de heuvels van water voorzien. Waarvoor diende dit bouwwerk, dat wij een aquaduct noemen?

  1. Om regenwater op te vangen voor de irrigatie van akkers
  2. Om afvalwater uit de stad naar zee af te voeren
  3. Om het waterpeil van de rivier voor de scheepvaart te regelen
  4. Om de stad van drinkwater uit bronnen in de heuvels te voorzien Correct answer.

Explanation

Een aquaduct bracht via een licht hellend kanaal water van bronnen in de heuvels naar de stad, waar het terechtkwam in fonteinen, badhuizen en woonhuizen. De zwaartekracht zorgde voor de stroming, waardoor er geen pompen nodig waren. Vuil water verliet de stad via het riool, niet via het aquaduct.

Question 49Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In Sparta bestond de bevolking uit meerdere lagen. Welke grote groep was onvrij, bewerkte het land voor de Spartaanse burgers en kon door hen worden gedood?

  1. De metoiken
  2. De patriciërs
  3. De heloten Correct answer.
  4. De plebejers

Explanation

De heloten waren de onderworpen oorspronkelijke bevolking van Lakonië en Messenië; zij waren eigendom van de staat en werkten het land, zodat de Spartaanse mannen zich volledig op de oorlog konden richten. Metoiken waren vrije buitenlanders in Athene, terwijl plebejers en patriciërs standen uit Rome zijn. Daarmee is alleen de eerste groep de juiste onvrije onderlaag van Sparta.

Question 50Oriëntatie op geschiedenis (historische vaardigheden: bronnen, chronologie, standplaatsgebondenheid, oorzaak en gevolg)

In Athene kon de volksvergadering een politicus die te veel macht dreigde te krijgen, voor tien jaar uit de stad verbannen. Hoe heette deze stemming, waarbij burgers de naam van hun tegenstander op een potscherf krasten?

  1. De monarchie
  2. De censuur
  3. Het ostracisme Correct answer.
  4. De liturgie

Explanation

Bij het ostracisme, ook wel schervengericht genoemd, schreven burgers de naam van een politicus op een potscherf. Wie de meeste stemmen kreeg, moest tien jaar in ballingschap, maar behield zijn bezit; zo wilde Athene tirannie voorkomen. Het was dus geen straf voor een misdrijf, maar een politiek middel van de democratie.