Tijd van de wereldoorlogen (1900 – 1950)
Dit domein gaat over de Tijd van de wereldoorlogen, 1900-1950. De examenvragen richten zich op oorzaken en gevolgen van beide wereldoorlogen, bezetting, Holocaust en de crisis van de jaren 1930.
Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) ontstond door spanningen tussen grootmachten, wapenwedloop, bondgenootschappen en nationalisme. De moord op Frans Ferdinand was de aanleiding. Nederland bleef neutraal. Gevolgen: miljoenen doden, nieuwe staten en het Verdrag van Versailles.
Crisis en dictatuur
De economische crisis van 1929 zorgde voor werkloosheid en wanhoop. In Duitsland won de NSDAP van Hitler stemmen. In 1933 kwam Hitler aan de macht. Fascisme en nationaalsocialisme benadrukten leider, volk en vijandbeelden.
Tweede Wereldoorlog
De Tweede Wereldoorlog begon in 1939 met de inval in Polen. Nederland werd in mei 1940 bezet. De bezetter voerde anti-Joodse maatregelen in; de Holocaust kostte zes miljoen Joden het leven. Er was verzet, zoals de Februaristaking (1941), maar ook collaboratie. De hongerwinter (1944-1945) en de bevrijding in 1945 volgden. In 1945 werd de Verenigde Naties opgericht.
Werkvoorbeeld
Vraag: hoe kon Hitler zo populair worden? Redenering: de crisis zorgde voor werkloosheid en wantrouwen in de democratie. Hitler beloofde werk, orde en herstel. Propaganda en geweld versterkten zijn macht. Conclusie: economische crisis was een belangrijke voorwaarde, maar racisme en politieke zwakte waren ook oorzaken.
Valkuilen
- WO I en WO II hadden niet dezelfde oorzaken.
- Niet alle Duitsers waren nazi's.
- Verzet en collaboratie bestonden naast elkaar.
- Neutraal betekent niet onbetrokken.