Tijd van regenten en vorsten (1600 – 1700)
Dit domein behandelt de Tijd van regenten en vorsten, 1600-1700. Je moet de Republiek, de VOC, slavernij en het absolutisme kunnen uitleggen.
Republiek
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden had een Staten-Generaal en gewestelijke staten. De raadpensionaris was een belangrijke ambtenaar; de stadhouder was vaak militair leider. Regenten bestuurden de steden. De Republiek was geen democratie: alleen een kleine groep rijke mannen had macht.
Handel en kolonialisme
De VOC (1602) kreeg een monopolie op de handel in Azië en mocht oorlog voeren. De WIC (1621) richtte zich op West-Afrika en Amerika. Nederlanders dreven slavenhandel en hadden plantages, onder meer in Suriname. De driehoekshandel verbond Europa, Afrika en Amerika.
Cultuur en wetenschap
De 17e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd: schilders als Rembrandt en Vermeer, wetenschappers als Huygens en Leeuwenhoek. Er was relatieve tolerantie, maar katholieken en joden hadden beperkte rechten.
Absolutisme
In Frankrijk bouwde Lodewijk XIV een absolute monarchie: alle macht bij de koning, ondersteund door het leger en ambtenaren. De Glorious Revolution (1688) beperkte in Engeland de koninklijke macht via het parlement.
Werkvoorbeeld
Vraag: waarom kreeg de VOC een monopolie? Redenering: de Staten-Generaal wilden de lucratieve Aziatische handel bundelen. Eén compagnie kon oorlogsschepen en forten betalen en concurrentie tegengaan. Aandeelhouders deelden winst en risico. Conclusie: het monopolie was een politiek-economische deal, geen vrije markt.
Valkuilen
- De Republiek was geen democratie.
- Tolerantie was beperkt.
- De Gouden Eeuw gold niet voor iedereen.
- Absolutisme betekent niet dat de koning alles alleen deed.