Tijd van pruiken en revoluties (1700 – 1800)
Dit domein gaat over de Tijd van pruiken en revoluties, 1700-1800. De examenvragen draaien om Verlichting, revoluties en Napoleon.
Verlichting
Verlichte denkers gebruikten de rede en kritiek op traditie. Belangrijke ideeën: natuurrechten (leven, vrijheid, bezit), volkssoevereiniteit, scheiding der machten (Montesquieu) en het sociaal contract (Rousseau). Deze ideeën werden verspreid via boeken, salons en pamfletten.
Revoluties
De Amerikaanse Revolutie leidde in 1776 tot de Declaration of Independence en in 1783 tot onafhankelijkheid. De Franse Revolutie begon in 1789 met de Bastille en de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger. Daarna volgden radicale fase en Terreur (1793-1794).
Napoleon
Napoleon greep in 1799 de macht, kroonde zich in 1804 keizer en veroverde veel Europa. Hij verspreidde verlichte hervormingen, zoals de Code Napoléon, maar beperkte vrijheden. In Nederland ontstond in 1795 de Bataafse Republiek na de Patriotse beweging.
Werkvoorbeeld
Vraag: hoe zie je Verlichting terug in de Verklaring van 1789? Redenering: de tekst noemt gelijkheid voor de wet, vrijheid en volkssoevereiniteit. Mensen hebben rechten die niet door de koning zijn gegeven. Conclusie: de Verklaring vertaalt verlichte ideeën naar politiek, al werden vrouwen en slaven uitgesloten.
Valkuilen
- Revoluties kwamen niet alleen door armoede; ideeën en crises werkten samen.
- Napoleon verspreidde én beperkte revolutionaire ideeën.
- De Terreur was een fase, niet de hele revolutie.
- De Amerikaanse Revolutie ging niet over slavernij-afschaffing.