Tijd van burgers en stoommachines (1800 – 1900)
Dit domein behandelt de Tijd van burgers en stoommachines, 1800-1900. Je moet industrialisatie, grondwet, sociale kwestie en imperialisme kunnen uitleggen.
Industriële revolutie
De industriële revolutie begon in Groot-Brittannië met stoommachines, fabrieken en spoorwegen. In Nederland kwam de industrialisatie later en langzamer. Gevolgen: urbanisatie, fabrieksarbeid, kinderarbeid en een groeiend proletariaat.
Politiek
De Grondwet van 1848 (Thorbecke) legde ministeriële verantwoordelijkheid en een parlementair stelsel vast. Het kiesrecht bleef censuskiesrecht: alleen rijke mannen mochten stemmen. Confessionele en liberale groepen streden over school en geloof.
Sociale kwestie
Arbeiders werkten lang, woonden slecht en hadden weinig zekerheid. Vakbonden en socialisten, zoals Marx, wilden betere rechten. Kinderarbeid werd in 1874 beperkt met het Kinderwetje van Van Houten. In 1863 werd de slavernij in de koloniën afgeschaft.
Imperialisme
Europese landen veroverden koloniën in Afrika en Azië. Ze wilden grondstoffen, markten en aanzien. Nederlands-Indië werd intensiever bestuurd, met dwangarbeid en geweld.
Werkvoorbeeld
Vraag: waarom groeiden steden zo snel in de 19e eeuw? Redenering: fabrieken vestigden zich in steden en trokken arbeiders. Meer werk leidde tot migratie van het platteland. Woningbouw bleef achter, waardoor slechte wijken ontstonden. Conclusie: industrialisatie was de motor, maar stadsbesturen konden de groei niet bijhouden.
Valkuilen
- Industrialisatie verliep niet overal gelijk.
- Niet alle arbeiders gingen erop vooruit.
- De grondwet van 1848 gaf geen algemeen kiesrecht.
- Afschaffing van slavernij in 1863 was geen einde van koloniale uitbuiting.