Ramadan, 26 graden en een circuit met sprintjes
Het is woensdag 15:10 uur en het is 26 °C in de zaal. Klas 3 kb (24 leerlingen) krijgt een circuit van zes onderdelen: sprintjes, burpees, touwtje springen, squats, plank en een estafette. Veertien leerlingen geven aan dat ze vasten; de ramadan duurt dit jaar nog negen dagen en het vasten breekt pas om 21:40 uur. Twee van hen, Imane en Bilal, hebben vorige week in dezelfde les tien minuten aan de kant gezeten en zijn toen door een klasgenoot uitgelachen. In het schoolprotocol staat dat deelname aan zware inspanning tijdens het vasten niet verplicht is, maar dat iedere leerling wel een passende onderwijsactiviteit moet krijgen. De docent wil de les niet afblazen, want over twee weken staat de beoordeling van de estafette-opdracht gepland. Er is één watertappunt in de zaal en de lessen daarna worden in dezelfde zaal gegeven.
1. Maak een afweging en beschrijf welke activiteit je deze groep aanbiedt. Betrek veiligheid, respect en het schoolprotocol in je antwoord.
Read the worked answer
Afweging: veiligheid (uitdroging, duizeligheid, flauwvallen bij warmte en inspanning zonder drinken), respect voor de overtuiging, de autonomie van de leerling en het schoolprotocol. Die vier wijzen dezelfde kant op: de les gaat door, maar niet iedereen doet hetzelfde.
Concreet:
- Zelfde leerdoel, twee varianten. Het circuit blijft, maar met een zware en een lichte uitvoering: sprintjes worden rustig dribbelen, burpees worden opstaan-zitten, en er komt 1 minuut actief / 1 minuut rust in plaats van doorwerken.
- Volwaardige alternatieve rollen voor wie niet wil bewegen: scheidsrechter, tijdwaarnemer, observator met een kijkvraag, materiaalbeheer. Dat is onderwijs, geen straf.
- Vraag het de leerling zelf, individueel en niet klassikaal: 'wil je de lichte variant of liever de observatieopdracht?' Vasten betekent niet automatisch niet bewegen.
- Omstandigheden aanpassen: ramen en deuren open, water beschikbaar voor wie niet vast, zwaarste onderdelen naar het begin van de les, extra rust ertussen.
- Signaleren: bleekheid, duizeligheid of zweten zonder inspanning betekent direct stoppen en laten zitten; drinken niet forceren als de leerling weigert.
Waarom: de les afblazen kost alle 24 leerlingen een les; iedereen hetzelfde laten doen levert een gezondheidsrisico en botst met het protocol. Twee varianten met hetzelfde leerdoel lossen beide problemen op.
2. Over twee weken wordt de estafette-opdracht beoordeeld. Hoe neem je die beoordeling af zonder leerlingen die vasten te benadelen?
Read the worked answer
Beoordeel het leerdoel, niet de lichamelijke belasting. Als de opdracht wordt beoordeeld op samenwerking, taakverdeling, regelnaleving en inzet, kun je diezelfde criteria in een lichtere vorm zien:
- Parallelle opdracht: dezelfde estafette in wandel- of rustig looptempo, of als techniekestafette (rustig overspelen, nauwkeurig mikken). Zelfde criteria, lagere fysieke last.
- Andere rol, zelfde bewijslast: wie niet wil springen, levert het bewijs als scheidsrechter of coach: briefing vooraf, observatieformulier invullen, korte reflectie achteraf. Zet die criteria van tevoren op papier.
- Timing en duur: neem de beoordeling vroeg in de ochtend af als dat kan, en houd de inspanning kort (bijvoorbeeld 30 seconden in plaats van 4 minuten).
- Vastleggen welke variant is gebruikt en waarom, zodat een tweede beoordelaar hetzelfde beeld krijgt.
Waarom: een cijfer geven op een prestatie die iemand letterlijk niet kan leveren, is niet valide. Met dezelfde criteria in een lichtere vorm meet je nog steeds wat je wilt meten, en houd je de beoordeling eerlijk voor de hele klas.
3. De leerling die vorige week lachte, begint weer. Wat zeg je, en wat doe je daarna?
Read the worked answer
Direct, kort en duidelijk:
- Stop het gedrag, niet de les: 'We lachen hier niemand uit. Imane doet mee op haar manier, net als jij.'
- Geen uitleg over geloof of over eten. Houd het bij de regel: respect en veiligheid.
- Degene die lacht apart aanspreken, één op één: wat gebeurde er, wat doe je de volgende keer anders?
- De norm met de klas vastleggen: een korte afspraak, bijvoorbeeld 'wat doen we als iemand een andere keuze maakt dan jij?'
Daarna:
- Mentor informeren en de twee leerlingen die het betrof een follow-up geven.
- Bij herhaling escaleren via het pestprotocol; dit is de tweede keer in twee weken.
Waarom: de grap is niet het probleem van Imane en Bilal maar van de groep. Als je alleen 'sorry' laat zeggen, verandert de norm niet. Als je de norm hardop neerzet en de klas erbij betrekt, wordt de volgende les voor iedereen makkelijker.