I85PREP
⌘ K
VMBO KB Maatschappijkunde study materials
VMBO KB Maatschappijkunde study resources

VMBO KB Maatschappijkunde practice questions

One question at a time. Build your VMBO KB Maatschappijkunde understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Massamedia

Een krant plaatst een artikel over een nieuwe supermarkt in de wijk. Volgens de indeling van massamedia hoort een krant bij welk soort medium?

  1. Een persoonlijk medium
  2. Een audiovisueel medium
  3. Een digitaal alleen-medium
  4. Een gedrukt medium Correct answer.

Explanation

Massamedia worden ingedeeld naar de vorm waarin de boodschap wordt verspreid. Een krant verschijnt op papier en hoort daarmee bij de gedrukte media, net als tijdschriften en folders. Audiovisuele media werken met beeld en geluid, zoals televisie.

Question 2Massamedia

Waarom noemen we televisie, radio en internet massamedia?

  1. Omdat ze in één keer een groot en anoniem publiek bereiken Correct answer.
  2. Omdat ze in bijna elk huishouden aanwezig zijn
  3. Omdat ze uitsluitend entertainment bieden
  4. Omdat ze alleen door de overheid worden gemaakt

Explanation

Het kenmerk van massamedia is dat één zender een boodschap tegelijk aan veel mensen kan sturen die elkaar meestal niet kennen. Dat grote, anonieme publiek onderscheidt massamedia van persoonlijke communicatie. Of een medium in elk huis staat, is niet het beslissende kenmerk.

Question 3Massamedia

Een influencer maakt een video waarin zij vertelt over een nieuwe mascara en daarbij een kortingscode deelt. Welke functie van massamedia staat hier vooral centraal?

  1. De controlerende functie
  2. De commerciële functie Correct answer.
  3. De socialiserende functie
  4. De informatieve functie

Explanation

De commerciële functie houdt in dat media worden gebruikt om producten aan te prijzen en zo geld te verdienen. Een kortingscode bij een product wijst duidelijk op reclame en verkoop. Bij informatieve functie gaat het om nieuws en feiten, niet om verkoop.

Question 4Massamedia

Wat wordt bedoeld met de functie van media als 'waakhond'?

  1. Media waarschuwen voor gevaarlijk weer
  2. Media beveiligen persoonsgegevens van gebruikers
  3. Media bewaken auteursrechten van artiesten
  4. Media controleren machthebbers en misstanden Correct answer.

Explanation

De waakhondfunctie betekent dat journalisten kritisch kijken naar de macht, bijvoorbeeld naar politici of grote bedrijven, en misstanden naar buiten brengen. Zo kunnen ze burgers informeren en machtsmisbruik aan de kaak stellen. Weerwaarschuwingen en beveiliging zijn andere taken.

Question 5Massamedia

Een nieuwsprogramma zendt een reportage uit over hoge huren in studentensteden. Welke functie van massamedia past hierbij het best?

  1. De socialiserende functie
  2. De amuserende functie
  3. De commerciële functie
  4. De informatieve functie Correct answer.

Explanation

Bij de informatieve functie geven media burgers nieuws en achtergronden waarover ze zich een mening kunnen vormen. Een reportage over huren geeft feiten en meningen over een maatschappelijk probleem. Amusement of verkoop staat daarbij niet voorop.

Question 6Massamedia

Wat is het verschil tussen het publiek van massamedia en iemand met wie je persoonlijk praat?

  1. Het publiek van massamedia bestaat uit deskundigen
  2. Het publiek van massamedia is altijd jonger
  3. Het publiek van massamedia is groot en anoniem Correct answer.
  4. Het publiek van massamedia reageert altijd direct

Explanation

Massamedia richten zich op veel mensen die de zender meestal niet persoonlijk kent. Dat publiek is dus groot en anoniem. Bij persoonlijke communicatie ken je de ontvanger en is er vaak directe reactie mogelijk.

Question 7Massamedia

Een krant plaatst op de voorpagina een groot verhaal over een schandaal bij een grote bank. Welke rol van de media zie je hier vooral terug?

  1. Media als verkoopkanaal
  2. Media als controleur van de macht Correct answer.
  3. Media als doorgeefluik van reclame
  4. Media als bron van vermaak

Explanation

Als media misstanden bij machtige organisaties aan het licht brengen, vervullen ze de controlerende of waakhondfunctie. Een schandaal bij een bank past daarbij, omdat het publiek zo wordt geïnformeerd over machtsmisbruik. Vermaak of verkoop is hier niet het doel.

Question 8Massamedia

Wat betekent het begrip 'persvrijheid'?

  1. Dat kranten gratis mogen worden verspreid
  2. Dat journalisten zonder belemmering hun werk kunnen doen Correct answer.
  3. Dat de overheid alle artikelen vooraf controleert
  4. Dat iedereen verplicht het nieuws moet volgen

Explanation

Persvrijheid houdt in dat journalisten vrij nieuws kunnen verzamelen en publiceren zonder dat de overheid hen tegenhoudt. Het is een belangrijk recht in een democratie. Voorafgaande controle door de overheid zou juist in strijd zijn met persvrijheid.

Question 9Massamedia

Een website plaatst alleen nieuwsberichten die het publiek graag leest, omdat meer klikken meer advertentie-inkomsten opleveren. Welk begrip past hierbij?

  1. Objectiviteit
  2. Persvrijheid
  3. Censuur
  4. Commerciële belangen Correct answer.

Explanation

Als media keuzes maken op basis van advertentie-inkomsten, spelen commerciële belangen een rol. Dat kan ten koste gaan van de informatieve functie, bijvoorbeeld als belangrijk maar minder populair nieuws wordt weggelaten. Objectiviteit en persvrijheid zijn andere begrippen.

Question 10Massamedia

Een kijker ziet op televisie vooral mensen met een hoge opleiding als deskundige aan het woord. Welk effect van massamedia kan dit hebben?

  1. De overheid gaat het programma verbieden
  2. Het beeld dat het publiek van de samenleving krijgt, wordt eenzijdig Correct answer.
  3. Het publiek leert automatisch alle standpunten kennen
  4. De persvrijheid wordt hierdoor beperkt

Explanation

Massamedia bepalen mede welk beeld het publiek van de werkelijkheid krijgt. Als steeds dezelfde groep in beeld komt, ontstaat een eenzijdig beeld van de samenleving. Dat wordt wel de beeldvormende functie van media genoemd.

Question 11Massamedia

Wat is het verschil tussen een publieke omroep en een commerciële omroep?

  1. Een commerciële omroep mag geen nieuws uitzenden
  2. Een publieke omroep heeft geen programma's voor jongeren
  3. Een publieke omroep zendt alleen in het buitenland uit
  4. Een publieke omroep wordt betaald uit overheidsgeld, een commerciële uit reclame Correct answer.

Explanation

Publieke omroepen krijgen geld van de overheid en moeten een breed aanbod voor alle burgers verzorgen. Commerciële omroepen verdienen hun geld met reclame en kijkcijfers. Daardoor hebben ze verschillende doelen en verantwoordelijkheden.

Question 12Massamedia

Een journalist schrijft een artikel over een politicus en gebruikt alleen anonieme bronnen die de politicus willen beschadigen. Welk journalistiek beginsel komt hier in gevaar?

  1. De privacy van de journalist
  2. De nabuurschap
  3. De hoor- en wederhoor Correct answer.
  4. De persvrijheid van de krant

Explanation

Hoor en wederhoor betekent dat een journalist ook de beschuldigde de kans geeft te reageren voordat hij publiceert. Als alleen tegenstanders aan het woord komen, is het verhaal niet evenwichtig. Zo kan onjuiste of eenzijdige beeldvorming ontstaan.

Question 13Massamedia

Wat wordt bedoeld met 'framing' in het nieuws?

  1. Het plaatsen van advertenties tussen artikelen
  2. Het controleren van feiten door een redactie
  3. Het bewust kiezen van een invalshoek waarmee een gebeurtenis wordt gepresenteerd Correct answer.
  4. Het wissen van oude berichten op een website

Explanation

Framing is het kiezen van een bepaald kader of invalshoek waarmee een gebeurtenis wordt verteld. Woordkeuze en selectie van feiten bepalen hoe lezers het nieuws interpreteren. Daardoor kan hetzelfde feit heel verschillend overkomen.

Question 14Massamedia

Twee kranten berichten over dezelfde demonstratie. Krant A schrijft over 'rellende betogers', krant B over 'bezorgde burgers'. Wat laat dit zien?

  1. Dat persvrijheid niet geldt voor demonstraties
  2. Dat demonstraties nooit nieuws zijn
  3. Dat kranten altijd onbetrouwbaar zijn
  4. Dat woordkeuze het beeld van een gebeurtenis beïnvloedt Correct answer.

Explanation

Dezelfde gebeurtenis kan door woordkeuze anders worden geframed. 'Rellende betogers' roept een negatiever beeld op dan 'bezorgde burgers'. Zo beïnvloeden media de mening van lezers zonder feiten te veranderen.

Question 15Massamedia

Wat is een kenmerk van sociale media dat verschilt van traditionele massamedia zoals een krant?

  1. Gebruikers kunnen zelf berichten maken en verspreiden Correct answer.
  2. Gebruikers bereiken nooit een groot publiek
  3. Gebruikers betalen altijd per bericht
  4. Gebruikers kunnen geen foto's plaatsen

Explanation

Bij sociale media zijn gebruikers niet alleen ontvanger maar ook zender: ze maken en delen zelf content. Daardoor is de scheiding tussen maker en publiek veel kleiner dan bij een krant. Een bericht kan bovendien razendsnel een groot publiek bereiken.

Question 16Massamedia

Een leerling ziet een schokkend bericht op sociale media en deelt het meteen met vrienden. Later blijkt het nepnieuws. Welk advies past het best bij mediawijsheid?

  1. Eerst controleren of het bericht van een betrouwbare bron komt Correct answer.
  2. Nooit meer iets op sociale media plaatsen
  3. Alleen berichten delen die veel likes hebben
  4. Altijd alle berichten doorsturen, zodat iedereen het weet

Explanation

Mediawijsheid betekent dat je kritisch omgaat met informatie en de bron controleert voordat je iets deelt. Een bericht van een onbekende bron of met veel likes is niet automatisch waar. Door te checken voorkom je dat je nepnieuws verspreidt.

Question 17Massamedia

Wat wordt bedoeld met de 'informatieve functie' van massamedia?

  1. Media die burgers voorzien van nieuws en achtergrondinformatie Correct answer.
  2. Media die vooral films en series uitzenden
  3. Media die producten aanprijzen bij het publiek
  4. Media die normen en waarden aan kinderen overdragen

Explanation

De informatieve functie houdt in dat media het publiek op de hoogte houden van wat er in de samenleving gebeurt. Nieuws, achtergronden en uitleg helpen burgers om een mening te vormen. Amusement, reclame en socialisatie zijn andere functies.

Question 18Massamedia

Een krant meldt dat de burgemeester privé een dure vakantie heeft geboekt. Een lezer vindt dat dit niet in de krant hoort. Welk begrip speelt hierbij een rol?

  1. De privacy van de burgemeester Correct answer.
  2. De commerciële functie van de krant
  3. De persvrijheid van de lezer
  4. De censuur van de overheid

Explanation

Privacy gaat over het recht op bescherming van het persoonlijke leven. Bij bekende mensen is dat recht niet oneindig, maar het is wel een reden om af te wegen of privé-informatie echt nieuwswaardig is. Daarom is dit een discussie over privacy en nieuwswaarde.

Question 19Massamedia

Welke uitspraak over de betrouwbaarheid van nieuws is juist?

  1. Een bericht met een foto is altijd betrouwbaar
  2. Een bericht dat vaak wordt gedeeld is altijd waar
  3. Een bericht zonder datum is betrouwbaarder dan met datum
  4. Een bericht van een erkende nieuwsorganisatie met controleerbare bronnen is meestal betrouwbaar Correct answer.

Explanation

Betrouwbaarheid hangt samen met herkomst en controleerbaarheid van informatie. Erkende nieuwsorganisaties werken met redacties en bronnen die je kunt nagaan. Foto's, likes of ontbrekende data zeggen op zichzelf niets over de juistheid.

Question 20Massamedia

Een televisieprogramma zendt een quiz uit met veel prijzen, afgewisseld met reclameblokken. Welke functies van massamedia zijn hier beide aanwezig?

  1. Amusement en commercie Correct answer.
  2. Informatie en socialisatie
  3. Persvrijheid en censuur
  4. Controle en voorlichting

Explanation

Een quiz is bedoeld om kijkers te vermaken, dus de amuserende functie is aanwezig. De reclameblokken laten zien dat het programma ook geld moet opleveren, wat de commerciële functie is. Informatie en controle staan hier niet centraal.

Question 21Massamedia

Waarom is het voor een democratie belangrijk dat er onafhankelijke massamedia bestaan?

  1. Omdat burgers via media gecontroleerde informatie krijgen om hun stem te bepalen Correct answer.
  2. Omdat de regering dan geen beslissingen meer hoeft te nemen
  3. Omdat media dan zelf de wetten kunnen maken
  4. Omdat media dan alle meningsverschillen oplossen

Explanation

In een democratie hebben burgers betrouwbare informatie nodig om een goede stemkeuze te maken. Onafhankelijke media controleren de macht en brengen verschillende standpunten in beeld. Ze nemen echter geen politieke beslissingen over.

Question 22Massamedia

Een omroep maakt een documentaire over klimaatverandering en nodigt daarbij zowel wetenschappers als critici uit. Welk journalistiek uitgangspunt past hierbij?

  1. Censuur
  2. Commerciële sponsoring
  3. Hoor en wederhoor Correct answer.
  4. Sensatiezucht

Explanation

Door meerdere kanten van een onderwerp aan het woord te laten, past de omroep hoor en wederhoor toe. Daarmee wordt het publiek in staat gesteld zelf een afgewogen oordeel te vormen. Sensatie of sponsoring zijn hier niet aan de orde.

Question 23Massamedia

Een platform toont gebruikers vooral berichten die passen bij wat ze al leuk vinden. Welk gevolg heeft dit voor de informatievoorziening?

  1. Gebruikers worden verplicht alle standpunten te lezen
  2. Gebruikers krijgen een breder beeld van de samenleving
  3. Gebruikers komen in een filterbubbel met eenzijdige informatie terecht Correct answer.
  4. Gebruikers zien automatisch alleen betrouwbare bronnen

Explanation

Als een algoritme vooral laat zien wat bij eerdere keuzes past, ontstaat een filterbubbel: gebruikers zien vooral meningen die ze al delen. Daardoor kan het beeld van de samenleving eenzijdig worden. Het platform selecteert niet automatisch op betrouwbaarheid.

Question 24Massamedia

Een krant publiceert een artikel met de kop 'Politicus liegt over uitgaven'. De politicus ontkent en wil reageren, maar de krant weigert dat. Welk beginsel is hier geschonden?

  1. Hoor en wederhoor Correct answer.
  2. Persvrijheid
  3. Amusementsfunctie
  4. Privacy

Explanation

Hoor en wederhoor vereist dat de beschuldigde de kans krijgt om te reageren voordat een beschuldiging wordt gepubliceerd. Door de reactie te weigeren, is het artikel eenzijdig. Persvrijheid geeft het recht om te publiceren, maar ontslaat de krant niet van zorgvuldigheid.

Question 25Massamedia

Welke ontwikkeling maakt het voor kranten moeilijker om hun informatieve functie te vervullen?

  1. Steeds meer lezers nemen een digitaal abonnement
  2. Redacties werken samen met onderzoeksjournalisten
  3. Adverteerders besteden hun geld liever aan sociale media Correct answer.
  4. Kranten plaatsen vaker achtergrondartikelen

Explanation

Kranten verdienen een groot deel van hun geld met advertenties. Als adverteerders naar sociale media vertrekken, dalen de inkomsten en kan er minder geld naar onderzoeksjournalistiek en nieuwsgaring gaan. Dat kan de informatieve functie onder druk zetten.

Question 26Massamedia

Een nieuwslezer op televisie vertelt dat er een grote brand is in een fabriek. Welke functie van massamedia vervult hij op dat moment vooral?

  1. De informatiefunctie, omdat hij feiten over een gebeurtenis doorgeeft aan een groot publiek. Correct answer.
  2. De recreatieve functie, omdat kijkers televisie kijken voor hun plezier.
  3. De controlerende functie, omdat hij de brandweer controleert.
  4. De opinievormende functie, omdat hij zijn eigen mening over de brand geeft.

Explanation

Bij de informatiefunctie gaat het om het doorgeven van nieuws en feiten waar het publiek van op de hoogte moet zijn. De nieuwslezer brengt hier een feitelijke boodschap over een brand. Pas als hij er een oordeel aan toevoegt, is er sprake van opinievorming.

Question 27Massamedia

Wat wordt bedoeld met 'agenda-setting' door massamedia?

  1. Dat media een vergaderagenda maken voor politieke partijen.
  2. Dat media bepalen welke onderwerpen het publiek belangrijk vindt door er veel aandacht aan te besteden. Correct answer.
  3. Dat media hun uitzendingen op een vast tijdstip laten beginnen.
  4. Dat media alleen nieuws brengen dat op een vooraf gemaakte lijst staat.

Explanation

Agenda-setting betekent dat media invloed hebben op wat het publiek als belangrijke problemen of thema's ziet. Door veel over een onderwerp te berichten, komt dat onderwerp hoog op de publieke agenda. Het gaat dus niet om een letterlijke agenda of om zendtijden.

Question 28Massamedia

Een actualiteitenprogramma zendt een kritische reportage uit over fraude bij een gemeente. De wethouder moet daarna in de gemeenteraad uitleg geven. Welke functie van massamedia is hier vooral zichtbaar?

  1. De sociale functie, omdat kijkers samen naar het programma kijken.
  2. De commerciële functie, omdat het programma geld verdient met kijkcijfers.
  3. De educatieve functie, omdat kijkers leren hoe een gemeente werkt.
  4. De controlerende functie, omdat de media misstanden aan het licht brengen en bestuurders ter verantwoording roepen. Correct answer.

Explanation

De controlerende functie houdt in dat media de macht kritisch volgen en misstanden openbaar maken. Doordat de reportage fraude aan het licht brengt, moet de wethouder zich verantwoorden. Dat is precies de rol van de media als waakhond.

Question 29Massamedia

Een influencer plaatst een filmpje over een nieuw schoonmaakmiddel en zegt daarbij eerlijk dat ze betaald krijgt door het merk. Wat is hier aan de hand?

  1. Er is sprake van nepnieuws, omdat het filmpje niet door een journalist is gemaakt.
  2. Er is sprake van censuur, omdat het merk bepaalt wat de influencer zegt.
  3. Er is sprake van reclame, maar de kijker kan de commerciële boodschap herkennen doordat de samenwerking wordt vermeld. Correct answer.
  4. Er is sprake van persvrijheid, omdat de influencer mag zeggen wat ze wil.

Explanation

Bij reclame probeert een adverteerder het publiek tot een aankoop te verleiden. Als duidelijk wordt gemeld dat er betaald is, blijft de boodschap herkenbaar als reclame. Daardoor kan de kijker er kritisch naar kijken.

Question 30Massamedia

Wat is een kenmerk van een publieke omroep dat verschilt van een commerciële omroep?

  1. De publieke omroep heeft als taak een breed en gevarieerd aanbod te bieden voor alle bevolkingsgroepen. Correct answer.
  2. De publieke omroep hoeft zich niet aan journalistieke regels te houden.
  3. De publieke omroep zendt alleen amusement uit om zoveel mogelijk kijkers te trekken.
  4. De publieke omroep wordt volledig betaald door adverteerders.

Explanation

Publieke omroepen hebben een maatschappelijke taak: informatie, cultuur en educatie voor iedereen. Commerciële omroepen richten zich sterker op winst en kijkcijfers. Daarom is het brede, gevarieerde aanbod kenmerkend voor de publieke omroep.

Question 31Massamedia

Een krant plaatst een artikel met de kop 'Gemeente verspilt miljoenen aan nutteloos onderzoek'. De feiten kloppen, maar de kop is veel stelliger dan het artikel. Welk begrip past het best bij deze kop?

  1. Persvrijheid, omdat de krant mag schrijven wat ze wil.
  2. Objectiviteit, omdat de kop de feiten precies weergeeft.
  3. Sensationalisme, omdat de kop vooral bedoeld is om aandacht te trekken en de feiten zwaarder maakt. Correct answer.
  4. Censuur, omdat de gemeente het artikel tegenhoudt.

Explanation

Sensationalisme betekent dat nieuws opvallender en spannender wordt gebracht dan nodig is om lezers te trekken. Een stellige kop die de lading niet dekt, is daar een voorbeeld van. De feiten kloppen wel, maar de presentatie is overdreven.

Question 32Massamedia

Een leerling leest een bericht op een nieuwssite. Welke vraag is het meest geschikt om de betrouwbaarheid van dat bericht te beoordelen?

  1. Hoeveel reacties heeft het bericht gekregen op sociale media?
  2. Is de titel van het bericht spannend genoeg om te lezen?
  3. Hoe lang is het bericht en hoeveel foto's bevat het?
  4. Wie is de auteur en welke bronnen worden in het bericht genoemd? Correct answer.

Explanation

Betrouwbaarheid beoordeel je door te kijken naar de herkomst: wie schrijft het en waarop baseert de auteur zich? Duidelijke bronnen en een bekende auteur maken een bericht geloofwaardiger. Uiterlijk en populariteit zeggen weinig over juistheid.

Question 33Massamedia

Wat is het verschil tussen 'informatie' en 'vermaak' als functie van massamedia?

  1. Informatie is altijd waar, vermaak is altijd onwaar.
  2. Informatie wordt alleen door kranten gegeven, vermaak alleen door televisie.
  3. Informatie gaat om het overdragen van feiten en nieuws, vermaak om ontspanning en plezier. Correct answer.
  4. Informatie is alleen voor volwassenen, vermaak is alleen voor kinderen.

Explanation

De informatiefunctie draait om het publiek op de hoogte brengen van feiten en ontwikkelingen. De recreatieve functie draait om ontspanning en vermaak. Beide functies kunnen in hetzelfde medium voorkomen, maar het doel verschilt.

Question 34Massamedia

Een kijker zapt langs meerdere nieuwszenders en ziet overal dezelfde beelden van een overstroming. Welk verschijnsel beschrijft dit?

  1. Persvrijheid, omdat elke zender zelf mag kiezen wat hij uitzendt.
  2. De nadruk op één gebeurtenis doordat veel media dezelfde bronnen en beelden gebruiken. Correct answer.
  3. Censuur, omdat de overheid de beelden heeft goedgekeurd.
  4. Reclame, omdat de beelden door een verzekeraar zijn betaald.

Explanation

Als veel media dezelfde beelden en bronnen overnemen, lijkt één gebeurtenis belangrijker dan andere. Dat kan de publieke aandacht eenzijdig richten. Het is geen censuur of reclame, maar een gevolg van nieuwsproductie en bronnengebruik.

Question 35Massamedia

Waarom kunnen sociale media bijdragen aan de verspreiding van nepnieuws?

  1. Omdat sociale media verplicht zijn alle berichten te controleren.
  2. Omdat sociale media alleen betrouwbare journalisten toelaten.
  3. Omdat berichten op sociale media altijd anoniem zijn.
  4. Omdat gebruikers berichten snel kunnen delen zonder dat een redactie de inhoud controleert. Correct answer.

Explanation

Op sociale media kan iedereen publiceren en delen, vaak zonder redactionele controle vooraf. Daardoor kan onjuiste informatie zich snel verspreiden. Traditionele media hebben meestal een redactie die controleert voordat iets wordt gepubliceerd.

Question 36Massamedia

Een gemeente plaatst een filmpje waarin ze uitlegt hoe inwoners afval moeten scheiden. Welke functie van massamedia vervult de gemeente hiermee vooral?

  1. De commerciële functie, omdat ze geld wil verdienen.
  2. De opinievormende functie, omdat ze een politieke mening geeft.
  3. De controlerende functie, omdat ze inwoners controleert.
  4. De educatieve functie, omdat ze inwoners kennis en vaardigheden bijbrengt. Correct answer.

Explanation

Bij de educatieve functie draait het om het overdragen van kennis en vaardigheden. Het filmpje leert inwoners hoe ze afval moeten scheiden. Er is geen sprake van controle, winst of een politieke mening.

Question 37Massamedia

Een krant plaatst een ingezonden brief van een lezer die boos is over het beleid van de regering. Wat is dit voor bijdrage aan de krant?

  1. Een mening van een lezer, die past bij de opinievormende functie van de krant. Correct answer.
  2. Een reportage, omdat de lezer verslag doet van een gebeurtenis.
  3. Een advertentie, omdat de lezer ervoor betaalt.
  4. Een nieuwsbericht, omdat het in de krant staat.

Explanation

Een ingezonden brief is een mening van een lezer, geen verslag van feiten. Door zulke meningen te plaatsen, draagt een krant bij aan meningsvorming. Dat hoort bij de opinievormende functie.

Question 38Massamedia

Wat betekent het begrip 'mediawijsheid'?

  1. Het vermogen om media bewust, kritisch en veilig te gebruiken. Correct answer.
  2. De verplichting om alle nieuwsberichten te geloven.
  3. Het vermogen om zelf een televisieprogramma te maken.
  4. Het recht om zonder beperkingen alles te publiceren.

Explanation

Mediawijsheid is de vaardigheid om media bewust en kritisch te gebruiken. Daarbij hoort bijvoorbeeld het beoordelen van betrouwbaarheid en het nadenken over eigen mediagebruik. Het is geen recht om alles te publiceren.

Question 39Massamedia

Een nieuwswebsite plaatst een bericht over een politicus met als kop 'Politicus liegt over zijn opleiding'. Later blijkt dat de politicus zich alleen had vergist. Wat is hier vooral misgegaan?

  1. De website heeft een vergissing als leugen gebracht, waardoor het bericht misleidend is. Correct answer.
  2. De website heeft geen advertenties bij het bericht geplaatst.
  3. De website heeft het bericht te laat gepubliceerd.
  4. De website heeft de politicus niet om toestemming gevraagd.

Explanation

Een vergissing is iets anders dan bewust liegen. Door toch 'liegt' in de kop te zetten, wordt de politicus onterecht beschuldigd. Het bericht is daardoor misleidend en niet zorgvuldig.

Question 40Massamedia

Waarom is het voor een democratie belangrijk dat massamedia onafhankelijk zijn?

  1. Omdat burgers dan informatie krijgen die niet door de overheid of één belangengroep wordt bepaald. Correct answer.
  2. Omdat media dan alleen nog amusement hoeven te brengen.
  3. Omdat de overheid dan zelf het nieuws kan bepalen.
  4. Omdat kranten dan geen winst meer hoeven te maken.

Explanation

In een democratie moeten burgers zelfstandig kunnen oordelen. Onafhankelijke media geven informatie die niet door de overheid of één belangengroep wordt gestuurd. Zo kunnen ze ook kritisch blijven en machthebbers controleren.

Question 41Massamedia

Een kijker kijkt graag naar een programma waarin alleen mensen met een uitkering als 'profiteurs' worden neergezet. Na veel afleveringen denkt hij dat alle mensen met een uitkering niet willen werken. Welk effect van massamedia is dit?

  1. Persvrijheid, omdat de kijker mag kijken wat hij wil.
  2. Beïnvloeding van het beeld dat mensen van een groep hebben, ook wel stereotypering genoemd. Correct answer.
  3. Censuur, omdat het programma informatie achterhoudt.
  4. Reclame, omdat het programma door een bedrijf wordt gesponsord.

Explanation

Massamedia kunnen het beeld dat mensen van een groep hebben beïnvloeden. Als een groep steeds eenzijdig wordt neergezet, ontstaat een stereotype. Dat kan leiden tot vooroordelen bij het publiek.

Question 42Massamedia

Een krant ontvangt een brief van de rechter die eist dat een artikel over een rechtszaak niet wordt gepubliceerd. De krant vindt dat het publiek recht heeft op informatie over de zaak. Welk recht botst hier met elkaar?

  1. Persvrijheid tegenover het recht op een eerlijk proces en privacy. Correct answer.
  2. Mediawijsheid tegenover persvrijheid.
  3. Censuur tegenover het recht op vrije meningsuiting.
  4. Reclamevrijheid tegenover auteursrecht.

Explanation

Persvrijheid geeft de krant het recht om te publiceren over maatschappelijke kwesties. Daar staat tegenover dat verdachten recht hebben op een eerlijk proces en op privacy. De rechter kan daarom grenzen stellen aan publicatie.

Question 43Massamedia

Een platform toont gebruikers vooral berichten die passen bij hun eerdere klikgedrag. Welk gevolg heeft dit voor de informatie die gebruikers krijgen?

  1. Ze krijgen alleen nog advertenties te zien en geen nieuws meer.
  2. Ze worden verplicht om ook tegengestelde meningen te lezen.
  3. Ze komen in een filterbubbel terecht en zien vooral meningen die ze al kennen. Correct answer.
  4. Ze krijgen automatisch een vollediger en objectiever beeld van het nieuws.

Explanation

Als een platform vooral berichten toont die bij eerdere keuzes passen, wordt het aanbod eenzijdig. Dat noemen we een filterbubbel. Gebruikers zien dan minder tegengestelde informatie en kunnen in hun eigen beeld blijven hangen.

Question 44Massamedia

Wat is een belangrijk gevolg van de opkomst van internet voor traditionele kranten?

  1. Kranten zijn verplicht om alleen nog reclame te publiceren.
  2. Kranten mogen van de overheid geen nieuws meer brengen.
  3. Lezers kunnen nieuws gratis online vinden, waardoor de verkoop van papieren kranten onder druk staat. Correct answer.
  4. Kranten hoeven geen journalisten meer in dienst te hebben.

Explanation

Via internet is veel nieuws gratis en snel beschikbaar. Daardoor kopen minder mensen een papieren krant, wat inkomsten kost. Kranten moeten daarom zoeken naar nieuwe verdienmodellen.

Question 45Massamedia

Een televisieprogramma laat in een documentaire alleen voorstanders van een nieuwe snelweg aan het woord. De maker zegt dat hij 'een eerlijk beeld' geeft. Wat is hier het probleem?

  1. Er is sprake van censuur, omdat de overheid de tegenstanders verbiedt.
  2. Er is sprake van eenzijdige berichtgeving, omdat tegenstanders niet aan het woord komen. Correct answer.
  3. Er is sprake van persvrijheid, omdat de maker zelf mag kiezen wie hij interviewt.
  4. Er is sprake van reclame, omdat de snelweg door een bedrijf wordt gebouwd.

Explanation

Eenzijdige berichtgeving betekent dat maar één kant van een verhaal wordt belicht. Als alleen voorstanders aan het woord komen, krijgt het publiek geen volledig beeld. Een documentaire hoort daarom ook tegenstanders de kans te geven.

Question 46Massamedia

Een omroep zendt een programma uit waarin bekende Nederlanders een quiz spelen. Tussen de rondes door worden producten getoond die kijkers kunnen kopen. Welke twee functies van massamedia zijn hier vooral aanwezig?

  1. Educatie en opinievorming.
  2. Vermaak en reclame. Correct answer.
  3. Controle en reclame.
  4. Informatie en controle.

Explanation

Een quiz met bekende Nederlanders is bedoeld om kijkers te vermaken. Het tonen van producten die kijkers kunnen kopen, is reclame. Informatie, controle, educatie en opinievorming staan hier niet centraal.

Question 47Massamedia

Een journalist schrijft een artikel over een politicus en gebruikt alleen anonieme bronnen die de politicus willen beschadigen. Wat is het belangrijkste probleem van deze werkwijze?

  1. De bronnen zijn niet controleerbaar en het artikel kan daardoor onbetrouwbaar zijn. Correct answer.
  2. De journalist heeft te veel bronnen gebruikt.
  3. De politicus heeft geen recht op privacy.
  4. Anonieme bronnen zijn altijd verboden in de journalistiek.

Explanation

Bij anonieme bronnen kan de lezer niet controleren wie het zegt en of het klopt. Als de bronnen ook nog eens een belang hebben bij beschadiging, wordt het risico op onbetrouwbaarheid groter. Zorgvuldige journalistiek vereist daarom extra controle.

Question 48Massamedia

Wat wordt bedoeld met de 'recreatieve functie' van massamedia?

  1. Media geven alleen informatie over politiek en economie.
  2. Media bieden ontspanning en vermaak aan het publiek. Correct answer.
  3. Media leren mensen een vak of vaardigheid.
  4. Media controleren de overheid en het bedrijfsleven.

Explanation

Recreatie betekent ontspanning en vermaak. Massamedia bieden dat bijvoorbeeld via films, series, sport en spelprogramma's. Het gaat dus niet om controle, informatie of educatie.

Question 49Massamedia

Een kijker ziet op televisie vooral mensen met een hoge opleiding als deskundige aan het woord. Welk effect kan dit hebben op het publiek?

  1. Het publiek krijgt een vollediger beeld van alle bevolkingsgroepen.
  2. Het publiek gaat automatisch zelf een hogere opleiding volgen.
  3. Het publiek gaat minder televisie kijken.
  4. Het publiek kan gaan denken dat alleen hoogopgeleiden verstandige meningen hebben. Correct answer.

Explanation

Als één groep steeds als deskundige verschijnt, kan het publiek die groep vanzelf belangrijker gaan vinden. Daardoor kunnen vooroordelen ontstaan over andere groepen. De media beïnvloeden zo het beeld dat mensen van de samenleving hebben.

Question 50Massamedia

Een nieuwsbericht op een website heeft geen datum, geen auteur en geen bronnen. Een lezer wil toch weten of het betrouwbaar is. Wat kan hij het beste doen?

  1. Zoeken of hetzelfde nieuws ook door een bekende nieuwsorganisatie wordt gemeld. Correct answer.
  2. Het bericht meteen delen met vrienden.
  3. Aannemen dat het waar is omdat het op internet staat.
  4. Het bericht beoordelen op de kleur van de website.

Explanation

Als een bericht geen bronnen of auteur noemt, is controle via een andere betrouwbare nieuwsorganisatie verstandig. Als meerdere onafhankelijke media hetzelfde melden, wordt het geloofwaardiger. Delen zonder controle kan juist bijdragen aan verspreiding van onjuiste informatie.