Balustrade bij het water: roeststrepen en putjes in RVS
Je maakt met je groep een balustrade voor een vlonder aan het water in Zeeland. De leuning en de stijlen zijn van RVS-buis van 42 mm, type 304. De stijlen worden met verzinkte zelftappende schroeven vastgezet in eikenhouten paaltjes. Eén leerling heeft de buizen op maat geslepen met dezelfde slijpschijf die eerder voor gewoon staal is gebruikt en de gaten geboord met de boor die ook voor koolstofstaal dienstdoet. Na ongeveer een jaar zie je roeststrepen vanuit de schroefgaten over het eikenhout lopen. De schroefkoppen zijn aangetast en op enkele plaatsen, vooral rond de lasnaden, zitten kleine putjes in het RVS. De opdrachtgever wil weten of het aan het zout in de lucht ligt of aan de montage, en of de balustrade vervangen moet worden.
1. Verklaar de roeststrepen op het eikenhout en de putjes in het RVS. Benoem de corrosievormen.
Read the worked answer
De roeststrepen komen niet alleen van het zoute water. Eikenhout bevat looizuur, dat samen met vocht de zinklaag van verzinkte schroeven aantast; daarna gaat het staal roesten en loopt het roestwater over het hout. Er is ook galvanische corrosie: RVS en verzinkt staal zijn verschillende metalen, en in een vochtig milieu met zout werkt het paar als een klein batterijtje, waarbij het minst edele metaal, het zink en staal, wordt opgegeten.
De putjes in het RVS zijn putcorrosie. RVS type 304 is matig bestand tegen chloride, en in een kustgebied met zout zeewater is dat te weinig. De putjes ontstaan extra snel rond de lasnaden en op plaatsen waar ijzerdeeltjes van de gebruikte slijpschijf en boor op het RVS zijn achtergebleven; die deeltjes roesten en tasten het RVS eromheen aan.
2. Welke materiaal- en bevestigingskeuze adviseer je voor deze balustrade? Onderbouw je advies.
Read the worked answer
Kies voor RVS type 316 (A4), dat beter bestand is tegen chloride dan 304 en in een kustgebied de gebruikelijke keuze is. Bevestig de stijlen met RVS-schroeven of -bouten van dezelfde kwaliteit, of met een scheidingsring tussen RVS en een ander metaal, zodat er geen galvanisch koppel ontstaat.
Zet geen verzinkte schroeven in eikenhout: het looizuur en het zout tasten de zinklaag aan en de roeststrepen komen terug. Laat de lasnaden door een vakman beitsen en passiveren, zodat de beschermende chroomoxidelaag zich kan herstellen. Is vervangen te duur, dan kun je de schroeven vervangen en de putjes behandelen, maar het basismateriaal 304 blijft in dit milieu kwetsbaar.
3. Welk gereedschap en welke werkwijze gebruik je om RVS te zagen en te boren zonder dat het later gaat roesten?
Read the worked answer
Gebruik gereedschap dat alleen voor RVS dient. Boor met een scherpe HSS-Co- of VHM-boor, met lage snelheid en koeling, en niet met de boor waarmee eerder koolstofstaal is geboord: daarmee sleep je ijzerdeeltjes in het RVS en die gaan roesten. Slijp met een schijf die apart voor RVS wordt bewaard; een schijf die voor gewoon staal is gebruikt, laat ijzerdeeltjes achter die als roestplekken terugkomen.
Zaag met fijne vertanding en matige druk, zodat het materiaal niet te heet wordt. Verwijder na het bewerken alle slijp- en boorspaanders van het oppervlak, reinig met schoon water en een niet-chloorhoudend middel en laat het werkstuk drogen. Zo blijft de oxidelaag intact en houd je het risico op putcorrosie klein.