M&T VMBO BB key terms

Het geheel van kennis, vaardigheden en middelen waarmee mensen gereedschappen, machines en producten maken om een probleem op te lossen of een behoefte te vervullen.

Een korte beschrijving van wat iemand in een bepaald beroep doet: de taken, de gebruikte materialen en gereedschappen, de werkomgeving en de opleiding die ervoor nodig is.

Het bedenken en uitwerken van een product of oplossing in stappen: probleem vaststellen, eisen opstellen, ideeën bedenken, uitwerken, maken en testen en daarna verbeteren.

Een lijst met alle eisen en wensen waaraan een ontwerp moet voldoen, zoals afmetingen, sterkte, kosten, veiligheid en uiterlijk. Elke eis is meetbaar of controleerbaar opgeschreven.

Een snelle, eenvoudige tekening met potlood of pen om een idee of vorm vast te leggen. Een schets hoeft niet op schaal te zijn en is bedoeld om gedachten te verkennen.

Een nette tekening met vaste afspraken over lijnen, maatvoering en aanzichten, zodat iemand anders het werkstuk precies kan maken zonder uitleg erbij.

Eén kant van een voorwerp zoals je die recht van voren bekijkt, bijvoorbeeld vooraanzicht, bovenaanzicht of zijaanzicht. Samen laten de aanzichten de vorm van het hele voorwerp zien.

Een dunne lijn op een technische tekening met pijltjes aan de uiteinden en een getal erboven, die aangeeft hoe groot een onderdeel is. De maat staat in millimeters vermeld.

De verhouding tussen de tekening en het echte werkstuk, bijvoorbeeld 1:10 betekent dat iets op papier tien keer zo klein is getekend als in het echt.

Een eerste, werkend model van een ontwerp waarmee je kunt testen of het idee werkt en past bij het programma van eisen, voordat je het echt gaat maken.

Een kenmerk van een materiaal dat bepaalt waarvoor je het kunt gebruiken, zoals hardheid, buigbaarheid, gewicht, kleur, warmtegeleiding en of het roest of niet.

Een soort hout met eigen eigenschappen, bijvoorbeeld eiken, grenen of berkenhout. Hardhout komt van loofbomen en zachthout van naaldbomen; dat verschil beïnvloedt gebruik en prijs.

Een materiaal dat uit erts wordt gewonnen, meestal glanst, warmte en stroom goed geleidt en dat je met gereedschap kunt buigen, zagen of lassen. Staal, aluminium en koper zijn voorbeelden.

Een door mensen gemaakt materiaal dat meestal uit aardolie wordt geproduceerd. Het is licht, kan in allerlei vormen worden gegoten en is vaak goedkoop, maar niet altijd makkelijk te recyclen.

Een hulpmiddel dat je met je handen of met een machine gebruikt om een materiaal te bewerken, zoals een hamer, beitel, zaag of schroevendraaier.

Gereedschap dat zonder motor werkt en met spierkracht wordt bediend, zoals een handzaag, vijl, hamer of schroevendraaier. Je houdt er meer controle mee, maar het kost meer tijd.

Gereedschap met een elektromotor, zoals een boormachine, cirkelzaag of schuurmachine. Het werkt sneller dan handgereedschap, maar vraagt extra aandacht voor veiligheid en het netsnoer of de accu.

De manier waarop twee onderdelen aan elkaar vastzitten, bijvoorbeeld met spijkers, schroeven, lijm, een las of een pen-en-gatverbinding. De keuze hangt af van materiaal en belasting.

Een verbinding waarbij een schroef of bout twee delen tegen elkaar trekt. Je kunt haar weer losmaken, daarom wordt deze verbinding veel gebruikt bij meubels en machines.

Een blijvende verbinding maken door metaal met hitte (en vaak een toevoegmateriaal) aan elkaar te smelten. Dit werk is specialistisch en vereist beschermende kleding en een veilige werkplek.

Het samenstel van balken, staven en platen dat een bouwwerk of product zijn vorm en sterkte geeft en ervoor zorgt dat krachten veilig worden afgedragen naar de ondergrond.

De kracht die op een constructie of onderdeel werkt, bijvoorbeeld het gewicht van een dak, meubel of persoon. Bij het ontwerpen moet je controleren of de constructie die kracht aankan.

Het deel van een gebouw dat in de grond zit en het gewicht van het hele bouwwerk doorgeeft aan de bodem, zodat het niet wegzakt of scheef gaat staan.

Iets waaruit je energie kunt halen, zoals aardgas, steenkool, zonlicht, wind of water. Energiebronnen worden verdeeld in hernieuwbare (raken niet op) en niet-hernieuwbare bronnen.

Het veranderen van de ene energievorm in de andere, bijvoorbeeld elektrische energie in beweging in een motor, of elektrische energie in licht en warmte in een gloeilamp.

Een gesloten route waardoor elektrische stroom kan lopen: van de spanningsbron via draden en onderdelen weer terug. Is de kring onderbroken, dan werkt het apparaat niet.

Een situatie waarbij stroom een bijna weerstandsloze weg vindt, bijvoorbeeld als twee draden elkaar direct raken. Er kan dan heel veel stroom lopen, met brandgevaar als gevolg.

Een veiligheidsonderdeel in een elektrische installatie dat doorsmelt of uitschakelt bij te veel stroom, zodat draden niet oververhit raken en er geen brand ontstaat.

Energie uit bronnen die niet opraken en weinig schadelijke stoffen uitstoten, zoals zon, wind, waterkracht en aardwarmte. Het gebruik ervan vermindert de uitstoot van broeikasgassen.

Alle maatregelen en afspraken om te zorgen dat niemand tijdens het werk gewond raakt, zoals orde op de werkplek, veilig gereedschap en duidelijke instructies voor gevaarlijke handelingen.

Hulpmiddelen die je op of aan je lichaam draagt om letsel te voorkomen, zoals een veiligheidsbril, gehoorbescherming, handschoenen, veiligheidsschoenen en een stofmasker.

De gewoonte binnen een bedrijf of klas om veiligheid serieus te nemen: elkaar aanspreken op onveilig gedrag, bijna-ongelukken melden en regels niet alleen volgen als de baas kijkt.

Restmateriaal per soort in aparte bakken verzamelen, bijvoorbeeld hout, metaal, plastic en gevaarlijk afval, zodat het opnieuw gebruikt of verantwoord verwerkt kan worden.

Afgedankte producten of materialen zo verwerken dat er weer bruikbare grondstoffen van worden gemaakt, zoals oud papier tot nieuw papier of metaalschroot tot nieuw staal.

De omgeving waarin mensen, dieren en planten leven, met bodem, water en lucht. Bij techniek hoort dat je nadenkt over vervuiling, afval en zuinig gebruik van grondstoffen.

Alles wat je regelt voordat je gaat maken: tekening lezen, materiaallijst maken, gereedschap klaarleggen, werkvolgorde bepalen en controleren of de werkplek veilig is.

De tekening die je tijdens het maken gebruikt, met alle maten, materialen en aanwijzingen die nodig zijn om het werkstuk volgens ontwerp te produceren.

Na het maken controleren of het werkstuk aan de eisen voldoet: maten opmeten, haaksheid checken, oppervlak beoordelen en vastleggen wat wel en niet goed is gegaan.

Het bewerken van hout met gereedschap, bijvoorbeeld zagen, schaven, boren, vijlen en schuren, gevolgd door afwerken met verf of olie om het hout te beschermen.