M&T VMBO BB common mistakes
M&T VMBO BB · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een werktekening de drie aanzichten (voor-, boven- en zijaanzicht) door elkaar halen en bijvoorbeeld het bovenaanzicht tekenen waar het vooraanzicht gevraagd wordt, waardoor de rechthoek de verkeerde verhoudingen krijgt.
Leerlingen kijken vooral naar de vorm van het voorwerp en niet naar de kijkrichting; het verband tussen de plaats van het aanzicht in het tekeningblad en de projectierichting is niet geoefend.
What to do instead
Laat bij elk voorwerp eerst met pijlen de kijkrichting aangeven en oefen de vaste indeling: vooraanzicht linksonder, bovenaanzicht erboven, zijaanzicht ernaast. Controleer daarna per aanzicht of breedte, hoogte en diepte kloppen met de maten op de tekening.
Maatlijnen zonder pijlen, met dubbele pijlen of met de maatgetallen op de verkeerde plek tekenen, of maten in millimeters en centimeters door elkaar gebruiken.
Leerlingen weten de tekenregels wel ongeveer maar hebben ze nooit als vaste routine ingeslepen; bij haast slaan ze stappen over en schrijven ze het getal over zoals het op een liniaal staat.
What to do instead
Werk met een vaste checklist voordat een tekening wordt ingeleverd: maatlijnen met pijlen aan beide uiteinden, maatgetal boven de lijn, alle maten in millimeters tenzij anders vermeld. Laat een medeleerling de tekening nalopen met dezelfde checklist.
Bij een ontwerp meteen een definitief ontwerp tekenen zonder eerst eisen en wensen op een rij te zetten, waardoor het werkstuk later niet past of niet aan de opdracht voldoet.
Leerlingen slaan de ontwerpfase over omdat ze snel willen gaan maken; ze verwarren een eis (moet) met een wens (mag) en denken dat een mooi idee automatisch een goed ontwerp is.
What to do instead
Maak vooraf een kort programma van eisen met twee kolommen: eisen en wensen. Toets elk schetsidee daarna punt voor punt aan de eisen en noteer welke eis niet gehaald wordt voordat je verder ontwerpt.
Bij materiaalkeuze alleen op uiterlijk of prijs letten en eigenschappen zoals hardheid, buigbaarheid, roestgevoeligheid of bewerkbaarheid negeren, bijvoorbeeld een spijker in hardhout slaan of een buitentoepassing in ongecoat staal maken.
Leerlingen kennen de materiaalsoorten wel van naam maar koppelen eigenschappen niet aan de functie van het onderdeel; ze hebben weinig ervaring met wat er in de praktijk misgaat.
What to do instead
Oefen per materiaal (hout, metaal, kunststof) drie kernwoorden voor eigenschappen en toepassing. Maak bij elk werkstuk een tabelletje: onderdeel, functie, gekozen materiaal, waarom dit materiaal past bij die functie.
Verkeerd gereedschap kiezen of verkeerd gebruiken, bijvoorbeeld een schroevendraaier als beitel gebruiken, met een houtzaag metaal zagen of een boormachine zonder juiste boor en toerental inzetten.
Leerlingen pakken wat het dichtst bij ligt en kennen het onderscheid tussen soorten gereedschap en bijbehorende materialen onvoldoende; ook het juiste gebruik van een bankschroef of lijmklem is niet ingeslepen.
What to do instead
Koppel in een oefening elk stuk gereedschap aan één materiaal en één handeling, en laat leerlingen vóór het maken hardop benoemen welk gereedschap ze pakken en waarom. Oefen het vastzetten van werkstukken apart voordat er gezaagd of geboord wordt.
Een constructie maken die wel lijkt te kloppen maar niet stevig is: geen driehoeksverband, verkeerde plaatsing van schoren, of een verbinding die alleen op lijm rust zonder mechanische verbinding.
Leerlingen beoordelen stevigheid op gevoel en niet op krachten; ze weten niet dat een driehoek vormvast is en een vierhoek niet, en vergeten dat lijm alleen niet tegen trek en schokken kan.
What to do instead
Laat leerlingen bij elke constructie de krachten tekenen (trek, druk, buiging) en aanwijzen welk deel welke kracht opneemt. Pas daarna de regel toe: driehoeken toevoegen waar vormvastheid nodig is en lijm altijd combineren met een schroef, spijker of penverbinding.
Bij een schakeling plus en min verwisselen, een serieschakeling maken waar een parallelschakeling bedoeld is, of vergeten dat een schakelaar in de plusleiding hoort.
Leerlingen kennen de symbolen wel maar denken in termen van 'stroom gaat rond' zonder de functie van elk onderdeel te beredeneren; ze verwarren de gevolgen van serie en parallel voor spanning en stroomsterkte.
What to do instead
Laat eerst het schema op papier maken met een legenda van symbolen en de stroomkring met pijlen intekenen. Beredeneer daarna per onderdeel wat er gebeurt als het stuk is: bij serie gaat alles uit, bij parallel blijft de rest werken. Pas dan bouwen en meten.
Onveilig werken: geen of verkeerde persoonlijke beschermingsmiddelen, veiligheidsbril pas opzetten nadat er al geboord is, losse kleding of sieraden bij draaiende machines, of de noodstop niet kunnen aanwijzen.
Leerlingen onderschatten risico's omdat er in de les zelden iets misgaat; ze kennen de regels wel maar passen ze niet automatisch toe onder tijdsdruk of in een druk lokaal.
What to do instead
Maak van veiligheid een vaste routine met een korte startcheck per les: welke beschermingsmiddelen, waar is de noodstop, wat mag niet bij deze machine. Laat leerlingen elkaar aanspreken op ontbrekende bescherming en oefen één keer per periode een noodstopronde.
Afval niet scheiden of gevaarlijk afval (verfresten, lijm, oplosmiddelen, accu's) bij het gewone afval gooien, en tijdens het werk stof of dampen zonder afzuiging of ventilatie laten vrijkomen.
Leerlingen denken bij milieu vooral aan de grote wereld en niet aan hun eigen werkplek; ze weten niet bij welk afvalbakje welke reststof hoort en waarom ventilatie bij lijm en verf nodig is.
What to do instead
Hang een duidelijk schema bij de werkplek met per reststof de juiste bak en de reden. Laat leerlingen bij elke praktijkles één afvalstroom benoemen die ze die les zijn tegengekomen en waar die naartoe gaat.
Het werkstuk zonder tussencontrole in elkaar zetten, waardoor het scheef staat, niet haaks is of niet past; pas aan het eind ontdekken dat maten niet kloppen.
Leerlingen willen doorwerken tot het eindresultaat en vinden tussentijds meten tijdverlies; ze vertrouwen op het oog en controleren niet met winkelhaak of schuifmaat.
What to do instead
Bouw vaste meetmomenten in: na het aftekenen, na het zagen en vóór het definitief vastzetten. Laat met een winkelhaak de haaksheid en met een schuifmaat of liniaal de maat controleren en het resultaat noteren voordat de volgende stap begint.