HAVO Natuurkunde cheat sheet

Natuurkunde (havo examenprogramma)

• Beweging: v = Δx/Δt (gemiddelde snelheid), a = Δv/Δt; bij eenparig versnelde beweging uit stilstand geldt s = ½·a·t² en v = a·t.

• Krachten: Fres = m·a (tweede wet van Newton); zwaartekracht Fz = m·g met g ≈ 9,8 m/s² op aarde. Bij constante snelheid is Fres = 0.

• Arbeid en energie: W = F·s·cos(α) met α de hoek tussen kracht en verplaatsing; zwaarte-energie Ez = m·g·h, kinetische energie Ek = ½·m·v².

• Energiebehoud: zonder wrijving en andere verliezen geldt Etotaal = constant; met wrijving geldt Q = Fw·s als warmteverlies en Etotaal,na = Etotaal,voor − Q.

• Vermogen: P = E/t = W/t; bij constante kracht en snelheid geldt P = F·v. Rendement η = Enuttig/Ein × 100%.

• Druk: p = F/A in pascal (Pa = N/m²); hydrostatische druk p = ρ·g·h. Bij een vloeistof in rust is de druk op gelijke hoogte gelijk.

• Trillingen en golven: T = 1/f, v = f·λ. Bij snaar/koord geldt v = √(F/μ) met F de spankracht en μ de massa per lengte-eenheid.

• Elektriciteit: U = I·R (wet van Ohm), P = U·I, E = P·t. Serieschakeling: Rtot = R1 + R2 + ...; parallelschakeling: 1/Rtot = 1/R1 + 1/R2 + ...

• Geluid en licht: geluidsniveau L = 10·log(I/I0) met I0 = 1·10⁻¹² W/m²; bij terugkaatsing geldt hoek van inval = hoek van terugkaatsing, gemeten ten opzichte van de normaal.