HAVO Natuurkunde flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Gemiddelde snelheid

De gemiddelde snelheid is de verplaatsing gedeeld door de tijdsduur: v = Δx/Δt. Bij een eenparige beweging is de snelheid op elk moment gelijk aan dit gemiddelde.

Versnelling

Versnelling is de verandering van snelheid per seconde: a = Δv/Δt, uitgedrukt in m/s². Een positieve waarde betekent toenemende snelheid in de gekozen richting.

Eenparig versnelde beweging

Bij een eenparig versnelde beweging uit stilstand geldt v = a·t en s = ½·a·t². In een v,t-diagram is de grafiek een rechte lijn en de oppervlakte onder de lijn de afgelegde afstand.

Tweede wet van Newton

De resulterende kracht op een voorwerp is gelijk aan massa maal versnelling: Fres = m·a. Zonder resulterende kracht blijft de snelheid constant (eerste wet).

Zwaartekracht

De zwaartekracht op een voorwerp is Fz = m·g, met g ≈ 9,8 m/s² nabij het aardoppervlak. De kracht is gericht naar het middelpunt van de aarde.

Arbeid

Arbeid is kracht maal verplaatsing in de richting van de kracht: W = F·s·cos(α), in joule. Staat de kracht loodrecht op de verplaatsing, dan is de arbeid nul.

Kinetische energie

De bewegingsenergie van een voorwerp is Ek = ½·m·v², in joule. Verdubbelt de snelheid, dan wordt de kinetische energie vier keer zo groot.

Zwaarte-energie

De zwaarte-energie is Ez = m·g·h, met h de hoogte ten opzichte van een gekozen nulniveau. Bij vallen wordt zwaarte-energie omgezet in kinetische energie.

Wet van behoud van energie

Energie gaat nooit verloren maar verandert van vorm. Zonder wrijving geldt Etotaal = constant; met wrijving wordt een deel omgezet in warmte Q = Fw·s.

Vermogen

Vermogen is de energie of arbeid per seconde: P = E/t = W/t, in watt (W = J/s). Bij constante kracht en snelheid geldt P = F·v.

Rendement

Het rendement is het deel van de toegevoerde energie dat nuttig wordt gebruikt: η = Enuttig/Ein × 100%. Het rendement is altijd kleiner dan of gelijk aan 100%.

Druk

Druk is kracht per oppervlakte: p = F/A, in pascal (1 Pa = 1 N/m²). Een kleine oppervlakte bij gelijke kracht geeft een grote druk.

Hydrostatische druk

De druk in een vloeistof op diepte h is p = ρ·g·h, met ρ de dichtheid. De druk hangt af van diepte en dichtheid, niet van de vorm van het vat.

Trillingstijd en frequentie

De trillingstijd T is de duur van één volledige trilling in seconde; de frequentie f is het aantal trillingen per seconde in hertz. Er geldt T = 1/f.

Golfsnelheid

Voor golven geldt v = f·λ, met λ de golflengte in meter. De frequentie wordt bepaald door de bron, de golfsnelheid door het medium.

Snaarformule

De golfsnelheid in een snaar is v = √(F/μ), met F de spankracht in newton en μ de massa per meter in kg/m. Een strakkere snaar geeft een hogere snelheid en dus een hogere toon.

Wet van Ohm

Voor een ohmse weerstand geldt U = I·R, met U in volt, I in ampère en R in ohm. De weerstand is constant bij verandering van spanning.

Elektrisch vermogen

Het vermogen van een elektrisch onderdeel is P = U·I, in watt. De verbruikte energie volgt uit E = P·t, met t in seconde voor joule.

Serieschakeling

Bij een serieschakeling is de stroom door alle onderdelen gelijk en worden de spanningen opgeteld. De vervangingsweerstand is Rtot = R1 + R2 + ...

Parallelschakeling

Bij een parallelschakeling staat over elk onderdeel dezelfde spanning en worden de stromen opgeteld. Voor de vervangingsweerstand geldt 1/Rtot = 1/R1 + 1/R2 + ...

Geluidsniveau in decibel

Het geluidsniveau is L = 10·log(I/I0), met I0 = 1·10⁻¹² W/m². Een tien keer zo grote geluidsintensiteit geeft een niveau dat 10 dB hoger is.

Spiegelwet

Bij terugkaatsing geldt: hoek van inval = hoek van terugkaatsing, beide gemeten ten opzichte van de normaal. De invallende straal, de normaal en de teruggekaatste straal liggen in één vlak.

Breking van licht

Bij overgang naar een ander medium verandert de richting van licht volgens sin(i)/sin(r) = n2/n1. Van lucht naar glas buigt de straal naar de normaal toe.

Lensformule

Voor een dunne lens geldt 1/f = 1/v + 1/b, met f de brandpuntsafstand, v de voorwerpsafstand en b de beeldafstand. De lineaire vergroting is N = b/v.

Temperatuur en warmte

Warmte Q = m·c·ΔT, met c de soortelijke warmte in J/(kg·K). Temperatuur is een maat voor de gemiddelde kinetische energie van deeltjes.

Soortelijke warmte

De soortelijke warmte c geeft aan hoeveel joule nodig is om 1 kg van een stof 1 K te verwarmen. Water heeft een relatief grote c van ongeveer 4,18·10³ J/(kg·K).

Smelten en stollen

Tijdens smelten of stollen blijft de temperatuur constant; de toe- of afgevoerde warmte is Q = m·L, met L de smeltwarmte. Daarna verandert de temperatuur weer.

Ideaal gas en druk

Bij constante temperatuur geldt p·V = constant (wet van Boyle). Bij verwarming bij constant volume stijgt de druk evenredig met de absolute temperatuur in kelvin.

Absolute temperatuur

De absolute temperatuur in kelvin is T = t + 273, met t in graden Celsius. In de gaswetten moet altijd de temperatuur in kelvin worden gebruikt.

Halveringstijd

De halveringstijd is de tijd waarin de helft van de radioactieve kernen vervalt. Na n halveringstijden is nog een factor (½)ⁿ van de oorspronkelijke hoeveelheid over.

Activiteit en becquerel

De activiteit is het aantal vervallen per seconde, in becquerel (Bq). De activiteit neemt af met dezelfde halveringstijd als het aantal radioactieve kernen.

Soorten ioniserende straling

Alfastraling bestaat uit heliumkernen en wordt al door papier gestopt; bètastraling uit elektronen wordt door enkele millimeters aluminium gestopt; gammastraling vraagt dik lood of beton.