Nederlands VMBO BB key terms

De belangrijkste boodschap die de schrijver of spreker over wil brengen. Je vindt haar vaak in de inleiding of het slot en kunt haar in één zin samenvatten.

Datgene waar een hele tekst of uitzending over gaat, meestal in een paar woorden genoemd. Het onderwerp is breder dan de hoofdgedachte en zegt nog niets over wat de schrijver ervan vindt.

Een klein stukje van het geheel waar een of enkele alinea's over gaan. Bij een tekst over schooluniformen kan een deelonderwerp bijvoorbeeld de kosten of de mening van leerlingen zijn.

De naam boven een tekst die de lezer nieuwsgierig maakt of alvast vertelt waar het over gaat. Een titel is vaak kort en kan ook een vraag of een grapje bevatten.

Een korte kop boven een deel van de tekst, die aangeeft wat in dat stuk aan bod komt. Tussenkoppen helpen je bij het snel vinden van informatie en het herkennen van deelonderwerpen.

Een groep zinnen die bij elkaar horen en samen één idee uitwerken. Een nieuwe alinea begint vaak op een nieuwe regel en kondigt meestal een nieuwe stap in het betoog aan.

Het eerste deel van een tekst, waarin de schrijver de aandacht trekt en het onderwerp introduceert. Vaak staat hier ook de aanleiding of de vraag die in de rest van de tekst wordt beantwoord.

Het middelste en langste deel van een tekst, waarin de schrijver uitleg geeft, argumenten noemt of voorbeelden uitwerkt. De kern bevat de deelonderwerpen en vormt het eigenlijke hart van de tekst.

Het laatste deel van een tekst, waarin de schrijver iets afrondt. Dat kan een conclusie, een samenvatting, een advies of een oproep zijn, soms met een verwijzing terug naar de inleiding.

Een uitspraak die de schrijver aan het einde trekt op basis van wat eerder is besproken. Je herkent haar vaak aan signaalwoorden zoals dus, daarom of hieruit blijkt.

Een reden of bewijs dat een standpunt ondersteunt. Een sterk argument is controleerbaar en sluit aan bij het onderwerp, terwijl een zwak argument vaak alleen op gevoel of een vooroordeel berust.

De mening die de schrijver of spreker inneemt over een kwestie. Een standpunt herken je aan zinnen als ik vind dat of volgens mij, en het wordt meestal met argumenten verdedigd.

Een reden die tegen een standpunt ingaat of een bezwaar dat iemand anders zou kunnen aanvoeren. Een schrijver noemt een tegenargument soms om het daarna te weerleggen en zo zijn eigen punt sterker te maken.

Het ontkrachten van een tegenargument door uit te leggen waarom het niet klopt of minder zwaar weegt. Dit gebeurt vaak met woorden zoals maar, toch of aan de andere kant.

Wat iemand persoonlijk van iets vindt; dit is niet per se bewezen en kan verschillen per persoon. In een tekst met een mening let je op woorden die een oordeel uitdrukken, zoals belachelijk of geweldig.

Een uitspraak die je kunt controleren en die waar of onwaar is. Feiten kun je opzoeken of natrekken, terwijl meningen afhangen van wat iemand ervan vindt.

Een woord of woordgroep dat de lezer helpt het verband tussen zinnen of alinea's te zien, zoals maar, omdat, daardoor of ten eerste. Signaalwoorden wijzen je de weg door een tekst.

De manier waarop twee zinnen of alinea's inhoudelijk met elkaar te maken hebben, bijvoorbeeld oorzaak en gevolg, tegenstelling of opsomming. Het herkennen van verbanden helpt je de tekst beter te begrijpen.

Een reeks punten die na elkaar worden genoemd, vaak aangekondigd met woorden als ten eerste, ook, daarnaast en ten slotte. Een opsomming maakt een tekst overzichtelijk en makkelijk te onthouden.

Een verband waarbij twee zaken tegenover elkaar worden gezet, bijvoorbeeld voordelen tegenover nadelen. Signaalwoorden als maar, echter, daarentegen en aan de ene kant geven zo'n tegenstelling aan.

Een verband waarbij het ene verschijnsel het andere veroorzaakt. Woorden als omdat, doordat en daardoor laten zien wat de oorzaak is en wat het gevolg is.

De bedoeling die de schrijver met de tekst heeft, bijvoorbeeld informeren, overtuigen, activeren of amuseren. Het doel bepaalt hoe de tekst is opgebouwd en welke toon de schrijver gebruikt.

De categorie waartoe een tekst hoort, zoals nieuwsbericht, advertentie, brief, recept of recensie. Elke tekstsoort heeft eigen kenmerken en een eigen doel.

Een betaalde boodschap die een product of dienst aanprijst en de lezer wil laten kopen of reageren. Herkenbaar aan wervende taal, prijzen en vaak een oproep tot actie.

Een beoordeling van een boek, film, voorstelling of product, waarin de schrijver een oordeel geeft en dat met argumenten onderbouwt. Een recensie helpt de lezer beslissen of iets de moeite waard is.

De rol die een alinea in de hele tekst speelt, bijvoorbeeld inleiden, uitleggen, een voorbeeld geven of afsluiten. Door naar de functie te kijken begrijp je waarom een alinea op die plek staat.

Letterlijk betekent precies zoals het er staat, figuurlijk betekent met een overdrachtelijke betekenis. Zo is een beer zien letterlijk in het bos, maar figuurlijk kan het betekenen dat je iets moeilijks tegenkomt.

Een vaste combinatie van woorden met een betekenis die je niet uit de losse woorden kunt afleiden, zoals de kat uit de boom kijken. Uitdrukkingen komen veel voor in gesproken taal en in korte verhalen.

Taalgebruik waarbij je iets zegt in termen van iets anders om het duidelijker of levendiger te maken, zoals een vergelijking of een metafoor. Beeldspraak roept een beeld op bij de lezer of luisteraar.

Wat je wilt bereiken terwijl je naar iemand luistert, bijvoorbeeld informatie halen, je mening vormen of gewoon genieten. Je luisterdoel bepaalt waarop je let en welke aantekeningen je maakt.

De bedoeling waarmee je naar een filmpje of programma kijkt, bijvoorbeeld iets leren of je vermaken. Net als bij lezen en luisteren bepaalt je doel hoe aandachtig en gericht je kijkt.

Tijdens lezen of luisteren in steekwoorden opschrijven wat belangrijk is, zodat je het later terug kunt vinden. Goede aantekeningen zijn kort, overzichtelijk en bevatten alleen de kern.

Een korte weergave van de belangrijkste punten van een tekst of uitzending in eigen woorden. Een goede samenvatting bevat de hoofdgedachte en de kernpunten, maar geen details of voorbeelden.

Het onderwerp is degene of datgene die de actie uitvoert; de persoonsvorm is het werkwoord dat van tijd of getal verandert. Samen vormen ze de kern van elke zin en ze moeten in getal bij elkaar passen.

De regels voor het correct schrijven van werkwoordsvormen, zoals de ik-vorm, de hij-vorm en het voltooid deelwoord. Lastige punten zijn d of t aan het eind en de vraag of je -te of -de schrijft.

Het werkwoord in de zin dat verandert als je de zin in een andere tijd zet of van enkelvoud naar meervoud gaat. Je vindt de persoonsvorm door de zin vragend te maken of de tijd te veranderen.

Een werkwoordsvorm die aangeeft dat een handeling al klaar is, vaak gebruikt met hebben of zijn, zoals gewerkt, gelopen of betaald. De spelling hangt af van de vraag of het werkwoord sterk of zwak is.

De tegenwoordige tijd beschrijft wat nu gebeurt, de verleden tijd wat al eerder gebeurde. Bij zwakke werkwoorden gebruik je -te of -de in de verleden tijd, bij sterke werkwoorden verandert de klinker.

Enkelvoud betekent één, meervoud betekent meer dan één. Het onderwerp en de persoonsvorm moeten in getal overeenkomen, dus de leerling loopt tegenover de leerlingen lopen.

Een teken dat een tekst helpt structureren en begrijpen, zoals punt, komma, vraagteken, uitroepteken en aanhalingstekens. Leestekens geven aan waar een zin eindigt en hoe iets bedoeld is.

De grote letter die je gebruikt aan het begin van een zin en bij namen van personen, plaatsen, merken en talen. Ook maanden en dagen krijgen geen hoofdletter, behalve aan het begin van een zin.

De juiste manier om woorden te schrijven volgens de officiële regels van het Nederlands. Bij twijfel over een woord kun je het opzoeken in een woordenboek of een spellingchecker gebruiken.

Een schriftelijke boodschap aan een persoon of instantie, met een aanhef, een kern en een afsluiting. Bij een zakelijke brief let je op een nette toon, een duidelijke vraag en je eigen gegevens.

Een digitale boodschap die je via internet verstuurt, meestal met een onderwerpregel, aanhef en afsluiting. Een goede e-mail is kort, duidelijk en spelt de naam van de ontvanger correct.

De opening en het einde van een brief of e-mail, zoals Beste mevrouw De Vries en Met vriendelijke groet. Ze bepalen de toon en laten zien dat je de ontvanger respecteert.

De gegevens over waar iemand woont of waar een bedrijf is gevestigd, zoals straat, huisnummer, postcode en plaats. Op een envelop of brief staan het adres van de afzender en van de ontvanger.

Een document met lege vakjes die je invult, bijvoorbeeld voor een inschrijving of een aanvraag. Vul alleen de gevraagde gegevens in en lees goed welke velden verplicht zijn.

Een brief waarmee je op een vacature reageert en uitlegt waarom je geschikt bent voor de baan. Je noemt je motivatie, je ervaring en je vaardigheden, en je sluit af met een uitnodiging voor een gesprek.

Een overzicht van je opleiding, werkervaring en vaardigheden, meestal op één pagina. Een cv hoort bij een sollicitatie en moet overzichtelijk en actueel zijn.

Het verdelen van een tekst in alinea's, waarbij elke alinea één idee behandelt. Een goede indeling maakt een tekst leesbaar en helpt de lezer de opbouw te volgen.

De groep mensen voor wie een tekst of boodschap bedoeld is, bijvoorbeeld jongeren, klanten of sollicitanten. De doelgroep bepaalt welke woorden, toon en voorbeelden je kiest.

De sfeer of houding die uit een tekst spreekt, bijvoorbeeld vriendelijk, zakelijk, boos of grappig. De toon past bij het doel en de doelgroep en blijkt uit woordkeuze en zinsbouw.