VWO Nederlands practice questions

One question at a time. Build your VWO Nederlands understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Lezen

Een leerling leest een betoog en schrijft in de marge: 'De schrijver beweert dat het openbaar vervoer gratis moet worden.' Welk leesvaardigheidsbegrip past het beste bij deze marginale notitie?

De hoofdgedachte van de tekst vaststellen
Een standpunt van de auteur herkennen Correct answer.
Een feitelijk gegeven uit de tekst citeren
De functie van een tussenkopje bepalen

Explanation

Een standpunt is de mening of bewering die de auteur verdedigt, vaak herkenbaar aan signaalwoorden als 'volgens mij' of 'daarom'. De leerling noteert precies zo'n beweerbare uitspraak, dus herkent hij een standpunt en niet de hoofdgedachte of een los feit.

Question 2Lezen

In een tekst staat: 'De gemeente investeert miljoenen in nieuwe fietspaden. Toch neemt het aantal ongelukken met fietsers jaarlijks toe.' Welke relatie leggen de signaalwoorden 'toch' en 'jaarlijks' in deze twee zinnen?

Een tegenstelling en een tijdsaanduiding Correct answer.
Een voorwaarde en een conclusie
Een opsomming en een voorbeeld
Een oorzaak en een gevolg

Explanation

'Toch' markeert een tegenstelling: de verwachting na de investering wijkt af van de werkelijkheid. 'Jaarlijks' geeft aan hoe vaak iets gebeurt en is dus een tijdsaanduiding. Samen leveren ze een contrast plus frequentie, geen oorzaak-gevolgrelatie.

Question 3Lezen

Een zakelijke tekst begint met: 'Steeds meer jongeren kampen met slaapproblemen. In dit artikel onderzoek ik welke rol schermgebruik daarbij speelt.' Wat is de functie van de tweede zin ten opzichte van de eerste?

Hij kondigt het onderwerp en de vraagstelling van de tekst aan Correct answer.
Hij weerlegt de eerste zin met een tegenargument
Hij vat de conclusie van het artikel samen
Hij geeft een concreet voorbeeld bij de eerste zin

Explanation

In een inleiding volgt na de aanleiding vaak een aankondiging van het onderwerp en de centrale vraag. De zin 'In dit artikel onderzoek ik...' formuleert precies die vraagstelling. Hij weerlegt niets, geeft geen voorbeeld en bevat nog geen conclusie.

Question 4Lezen

Wat is het verschil tussen een feit en een mening in een leestekst?

Een mening staat altijd in de inleiding, een feit in de kern
Een feit is controleerbaar, een mening is een persoonlijke beoordeling Correct answer.
Een feit bevat altijd een getal, een mening nooit
Een feit is altijd langer geformuleerd dan een mening

Explanation

Het onderscheid draait om controleerbaarheid: een feit kun je aan bronnen of waarneming toetsen, een mening is een waardeoordeel van de auteur. Lengte, plaats in de tekst of het voorkomen van getallen zijn geen betrouwbare kenmerken.

Question 5Lezen

Een leerling moet bij een examen een citaat geven dat een bewering ondersteunt. Aan welke eis moet het citaat voldoen?

Het citaat moet in eigen woorden worden weergegeven
Het citaat moet uit de inleiding afkomstig zijn
Het citaat moet de hele alinea letterlijk overnemen
Het citaat moet exact uit de tekst zijn overgenomen en de bewering aantonen Correct answer.

Explanation

Bij een citeervraag neem je letterlijk over wat er staat, tussen aanhalingstekens, en het fragment moet de gevraagde bewering daadwerkelijk bewijzen. Parafraseren is geen citeren, en de plaats in de tekst is niet voorgeschreven.

Question 6Lezen

Welk tekstdoel hoort bij een recensie van een bioscoopfilm in een krant?

De lezer stap voor stap uitleggen hoe hij een film maakt
De lezer instructies geven over het kopen van kaartjes
De lezer overtuigen van een oordeel over de film Correct answer.
De lezer amuseren met een verzonnen verhaal

Explanation

Een recensie is een beoordelende tekst: de recensent geeft een met argumenten onderbouwd oordeel en wil de lezer daarvan overtuigen. Uitleg, amusement of instructie horen bij andere tekstsoorten, zoals de handleiding, het verhaal of de gebruiksaanwijzing.

Question 7Lezen

In een betogende tekst staat: 'Wie beweert dat huiswerk nutteloos is, vergeet dat herhaling het geheugen versterkt.' Welke argumentatietechniek gebruikt de schrijver hier?

Hij weerlegt een tegenstandpunt met een inhoudelijk argument Correct answer.
Hij doet een beroep op emotie van de lezer
Hij geeft een statistisch overzicht van onderzoeken
Hij voert een autoriteit op die het standpunt ondersteunt

Explanation

De schrijver noemt eerst een tegengestelde opvatting en bestrijdt die met het argument dat herhaling het geheugen versterkt. Dat is een weerlegging op inhoudelijke gronden. Er wordt geen deskundige geciteerd, geen gevoel bespeeld en geen cijfermateriaal gegeven.

Question 8Lezen

Een alinea begint met 'Kortom' en sluit een lang betoog af. Welke functie heeft dit signaalwoord?

Het kondigt een tegenargument aan
Het introduceert een nieuwe deelvraag
Het geeft een tijdsverloop aan
Het markeert een samenvatting of conclusie Correct answer.

Explanation

'Kortom' is een signaalwoord van conclusie of samenvatting: wat volgt, trekt de lijn van het voorafgaande samen. Signaalwoorden van tegenstelling ('maar'), nieuwe vragen of tijd ('intussen') zien er anders uit.

Question 9Lezen

Lees: 'De bibliotheek verlengt haar openingstijden. Bezoekers kunnen voortaan tot tien uur 's avonds terecht, ook op zaterdag.' Welke relatie bestaat tussen de eerste en de tweede zin?

De tweede zin formuleert een voorwaarde voor de eerste
De tweede zin spreekt de eerste tegen
De tweede zin geeft een uitwerking of toelichting bij de eerste Correct answer.
De tweede zin noemt een oorzaak van de eerste

Explanation

De tweede zin concretiseert wat 'verlengen' betekent: tot tien uur en ook op zaterdag. Dat is een uitwerking of toelichting, herkenbaar aan de nadere details zonder signaal van tegenstelling, oorzaak of voorwaarde.

Question 10Lezen

Een artikel over klimaatbeleid bevat de zin: 'Volgens het KNMI stijgt de zeespiegel sneller dan eerder aangenomen.' Welke functie heeft deze zin in het betoog?

Hij weerlegt het standpunt van de auteur
Hij drukt de persoonlijke mening van de journalist uit
Hij levert een feitelijk argument op basis van een deskundige bron Correct answer.
Hij vormt de conclusie van het hele artikel

Explanation

Door het KNMI als gezaghebbende bron te noemen, onderbouwt de auteur een bewering met controleerbare informatie. Dat is een feitelijk argument met een autoriteit. Het is geen persoonlijke mening, geen weerlegging en nog geen eindconclusie.

Question 11Lezen

Een leerling moet de hoofdgedachte van een beschouwende tekst formuleren. Welke aanpak levert de beste hoofdgedachte op?

Hij neemt de eerste zin van de inleiding letterlijk over
Hij somt alle deelonderwerpen in de kern op
Hij vat in één zin samen wat de tekst over het onderwerp beweert Correct answer.
Hij citeert de langste alinea uit de tekst

Explanation

De hoofdgedachte is de kern van de tekst in één zin: onderwerp plus de belangrijkste bewering erover. Een losse inleidende zin, een opsomming van deelonderwerpen of een willekeurige alinea geeft die kern niet weer.

Question 12Lezen

In een betoog staat: 'Dierenwelzijn is belangrijk, dus moeten we alle dierentuinen sluiten.' Welk probleem kleeft aan deze redenering?

Het argument is een feit en kan daarom geen standpunt ondersteunen
Het standpunt is te lang geformuleerd voor een betoog
Er wordt een deskundige aangehaald zonder bronvermelding
Het standpunt volgt niet noodzakelijk uit het argument; er ontbreekt een tussenstap Correct answer.

Explanation

Uit 'dierenwelzijn is belangrijk' volgt niet automatisch dat alle dierentuinen dicht moeten; daarvoor is een extra premisse nodig, bijvoorbeeld dat dierentuinen dierenwelzijn schaden. De redenering is dus niet sluitend. Feiten kunnen juist wel als argument dienen, en lengte of bronvermelding is hier niet het probleem.

Question 13Lezen

Een tekst bestaat uit de delen: een inleiding met een vraag, drie alinea's met voordelen, twee alinea's met nadelen en een slot met een afweging. Welke tekststructuur past hierbij?

Een chronologische structuur
Een oorzaak-gevolgstructuur
Een voor- en nadelenstructuur Correct answer.
Een probleem-oplossingsstructuur

Explanation

De tekst weegt eerst voordelen en daarna nadelen tegen elkaar af en eindigt met een afweging: dat is kenmerkend voor een voor- en nadelenstructuur. Er is geen probleem met oplossing, geen tijdsverloop en geen oorzaak-gevolgketen als hoofdindeling.

Question 14Lezen

Wat betekent het als een alinea een 'functieaanduiding' heeft in een leesvaardigheidsschema?

De alinea bevat alleen beeldmateriaal bij de tekst
De alinea heeft een bepaalde rol in de opbouw, zoals inleiding, uitwerking of conclusie Correct answer.
De alinea herhaalt letterlijk de titel van de tekst
De alinea is geschreven in een afwijkend lettertype

Explanation

Met de functie van een alinea bedoel je welke rol hij in de tekstopbouw vervult, bijvoorbeeld aanleiding, uitwerking, tegenargument of conclusie. Opmaak, beeld of lettertype zijn vormkenmerken en bepalen die functie niet.

Question 15Lezen

Lees: 'Het regende die dag niet. De straten bleven leeg.' Welke interpretatie van het verband is het meest aannemelijk zonder extra signaalwoord?

De tweede zin is een tegenstelling van de eerste
De tweede zin geeft een voorbeeld bij de eerste
De leegte van de straten wordt gepresenteerd als gevolg of samenhang met het weer Correct answer.
De tweede zin is een herhaling zonder nieuwe informatie

Explanation

Zonder expliciet signaalwoord moet de lezer het verband zelf leggen; hier ligt een oorzaak-gevolg- of samenhangrelatie voor de hand: door het weer bleven mensen binnen. Een tegenstelling of voorbeeld wordt niet gesuggereerd, en de tweede zin voegt wel nieuwe informatie toe.

Question 16Lezen

Een leerling leest een advertentie en een wetenschappelijk artikel over hetzelfde onderwerp. Welk verschil in betrouwbaarheid moet hij benoemen?

De advertentie is betrouwbaarder omdat hij korter is
De advertentie is betrouwbaarder omdat hij een duidelijk standpunt heeft
Beide teksten zijn even betrouwbaar omdat ze over hetzelfde onderwerp gaan
Het wetenschappelijke artikel is doorgaans betrouwbaarder door controleerbare bronnen en methode Correct answer.

Explanation

Betrouwbaarheid hangt af van controleerbaarheid: bronnen, methode en onafhankelijkheid. Een wetenschappelijk artikel voldoet daar doorgaans aan, terwijl een advertentie een commercieel doel heeft. Lengte of het hebben van een standpunt zegt niets over betrouwbaarheid.

Question 17Lezen

In een tekst staat: 'Niet alleen de overheid, maar ook het bedrijfsleven moet verantwoordelijkheid nemen.' Welk tekstverband geeft 'niet alleen ... maar ook' aan?

Een tegenstelling
Een uitbreiding of toevoeging Correct answer.
Een beperking
Een voorwaarde

Explanation

'Niet alleen ... maar ook' voegt een tweede element toe aan het eerste: naast de overheid komt ook het bedrijfsleven in beeld. Dat is een uitbreiding, geen beperking, tegenstelling of voorwaarde.

Question 18Lezen

Een leerling moet beoordelen of een argumentatie deugdelijk is. Welke vraag is daarvoor het meest geschikt?

Is het standpunt in de inleiding geformuleerd?
Is de tekst lang genoeg om een betoog te zijn?
Zijn de argumenten juist, relevant en voldoende voor het standpunt? Correct answer.
Bevat de tekst veel signaalwoorden?

Explanation

Deugdelijkheid van argumentatie beoordeel je aan de hand van juistheid (zijn de argumenten waar), relevantie (ondersteunen ze het standpunt) en toereikendheid (wegen ze samen zwaar genoeg). Plaats, signaalwoorden en lengte zijn vormkenmerken die daar niets aan veranderen.

Question 19Lezen

Een tekst over een nieuw medicijn zegt: 'Uit een onderzoek onder twintig proefpersonen blijkt het middel veilig.' Welke kritische opmerking over de betrouwbaarheid is het meest terecht?

De conclusie is onjuist omdat het woord 'veilig' subjectief is
Twintig proefpersonen is een kleine groep, dus de conclusie is voorbarig Correct answer.
Een onderzoek is nooit een betrouwbare bron
Het aantal proefpersonen is te groot voor een betrouwbare uitspraak

Explanation

Bij een kleine onderzoeksgroep is de uitkomst statistisch zwak en kun je niet zonder meer generaliseren naar de hele bevolking. De kritiek richt zich dus op de omvang van de steekproef. Onderzoeken zijn in beginsel wel bruikbare bronnen, en 'veilig' is hier een meetbare uitkomst.

Question 20Lezen

Een leerling leest: 'De nieuwe maatregel kost veel geld. Bovendien leidt hij tot meer administratie.' Welke rol spelen deze twee zinnen in een betoog tegen de maatregel?

De tweede zin weerlegt de eerste
Het zijn twee argumenten die hetzelfde standpunt ondersteunen Correct answer.
De tweede zin is een conclusie uit de eerste
De eerste zin is het standpunt, de tweede het argument

Explanation

Beide zinnen leveren een zelfstandige reden op om tegen de maatregel te zijn: kosten en administratieve last. 'Bovendien' markeert een opsomming van argumenten bij eenzelfde standpunt. Er is geen weerlegging, geen standpunt in de eerste zin en geen conclusie in de tweede.

Question 21Lezen

Wat is het verschil tussen 'opbouw' en 'hoofdgedachte' van een tekst?

Er is geen verschil; beide termen betekenen hetzelfde
De opbouw beschrijft de volgorde van tekstgedeelten, de hoofdgedachte de kern van de inhoud Correct answer.
De opbouw is de titel, de hoofdgedachte de inleiding
De opbouw gaat over argumenten, de hoofdgedachte over signaalwoorden

Explanation

De opbouw (structuur) laat zien hoe de tekst is geordend: inleiding, kern met deelonderwerpen, slot. De hoofdgedachte is de belangrijkste bewering van de tekst in één zin. Het zijn dus twee verschillende analyseniveaus: vorm versus inhoud.

Question 22Lezen

In een beschouwing staat: 'Enerzijds biedt digitalisering kansen voor efficiëntie. Anderzijds dreigt het verlies van persoonlijk contact.' Welke functie heeft deze passage in de tekst?

Zij weerlegt de inleidende vraag van de tekst
Zij zet twee kanten van een kwestie tegenover elkaar Correct answer.
Zij formuleert de definitieve conclusie van de auteur
Zij geeft een historisch overzicht van het onderwerp

Explanation

'Enerzijds ... anderzijds' presenteert twee tegengestelde gezichtspunten zonder dat de auteur al een keuze maakt. Dat past bij een beschouwing, waarin de lezer zelf een oordeel kan vormen. Een definitieve conclusie of historisch overzicht is dit niet.

Question 23Lezen

Een leerling beweert: 'De schrijver gebruikt veel beeldspraak, dus de tekst is onbetrouwbaar.' Welke fout maakt hij in zijn redenering?

Hij negeert dat beeldspraak altijd onwaar is
Hij gaat ervan uit dat de tekst te kort is
Hij verwart stijlkenmerken met betrouwbaarheid van de inhoud Correct answer.
Hij verwart een betoog met een beschouwing

Explanation

Beeldspraak is een stijlkenmerk en zegt niets over de juistheid of betrouwbaarheid van de informatie. Betrouwbaarheid beoordeel je aan bronnen, methode en controleerbaarheid. De redenering koppelt dus ten onrechte een vormaspect aan inhoudelijke betrouwbaarheid.

Question 24Lezen

Lees: 'De raad stemde in met het plan. Volgens de wethouder was er brede steun, hoewel de oppositie zich afzijdig hield.' Welke implicatie heeft de bijzin 'hoewel de oppositie zich afzijdig hield'?

Zij versterkt het beeld van brede steun zonder voorbehoud
Zij relativeert de bewering dat er brede steun was Correct answer.
Zij geeft de oorzaak van de instemming van de raad
Zij herhaalt neutraal de uitslag van de stemming

Explanation

'Hoewel' introduceert een concessie: ondanks de instemming plaatst de schrijver een kanttekening bij het beeld van brede steun, omdat een deel van de raad niet meedeed. Daarmee relativeert de bijzin de uitspraak van de wethouder. Versterken, neutraal herhalen of een oorzaak geven doet zij niet.

Question 25Lezen

Een tekst bevat de zin: 'De cijfers lijken overtuigend, maar zijn gebaseerd op een steekproef die alleen online is afgenomen.' Welke functie heeft de schrijver hier met het woord 'maar'?

Hij bevestigt de cijfers volledig en sluit de discussie af
Hij plaatst een kritische kanttekening bij de gepresenteerde cijfers Correct answer.
Hij kondigt een nieuwe deelvraag aan
Hij geeft een voorbeeld van een betrouwbare methode

Explanation

Met 'maar' keert de schrijver de verwachting om: de cijfers lijken sterk, tot blijkt dat de steekproef beperkt is. Zo relativeert hij de bewijskracht. Hij bevestigt de cijfers dus niet onvoorwaardelijk en geeft geen voorbeeld van een goede methode.

Question 26Lezen

Een leerling leest in een krantenbericht: 'De gemeente wil het aantal parkeerplaatsen in het centrum halveren.' Welk tekstdoel hoort bij dit zinsdeel in een informatief bericht?

De lezer overtuigen om vaker de fiets te nemen
De lezer instrueren om een parkeervergunning aan te vragen
De lezer informeren over een voornemen van de gemeente Correct answer.
De lezer vermaken met een anekdote over parkeren

Explanation

Een nieuwsbericht met een feitelijke mededeling over een voornemen heeft als hoofddoel de lezer te informeren. Er worden geen argumenten aangevoerd om de lezer van mening te laten veranderen en er is geen sprake van een vermakelijke anekdote of een handleiding. Het werkwoord 'wil' duidt op een plan dat feitelijk wordt gemeld.

Question 27Lezen

In een leesvaardigheidsschema noteert een leerling bij een alinea: 'tegenwerping'. Wat bedoelt de leerling met deze functieaanduiding?

De alinea weerlegt een eerder genoemd bezwaar
De alinea formuleert een bezwaar tegen het tot dan toe ingenomen standpunt Correct answer.
De alinea geeft een voorbeeld bij een eerder genoemd argument
De alinea vat het standpunt van de schrijver samen

Explanation

Een tegenwerping is het inbrengen van een bezwaar of tegenargument, vaak ingeleid met woorden als 'maar' of 'toch'. De schrijver brengt dan een mogelijk verweer naar voren, dat hij later kan weerleggen. Weerleggen is een aparte functie die pas volgt nadat het bezwaar is genoemd.

Question 28Lezen

Een leerling leest: 'De winkel sluit om zes uur. Veel klanten komen pas na vijven binnen.' Welk verband tussen beide zinnen is het meest aannemelijk?

Een voorwaarde: als de winkel sluit, komen de klanten
Een opsomming: twee losse feiten worden naast elkaar gezet zonder verband
Een tegenstelling: de late komst botst met de vroege sluiting Correct answer.
Een oorzaak-gevolgrelatie: de sluiting veroorzaakt de late komst

Explanation

De tweede zin maakt duidelijk dat klanten juist op een laat tijdstip arriveren, wat schuurt met de vroege sluiting. Zonder expliciet signaalwoord moet de lezer zelf het verband afleiden uit de betekenis van beide zinnen. Er is geen logische oorzaak-gevolgrelatie of voorwaarde aanwezig.

Question 29Lezen

Een leerling moet de hoofdgedachte van een beschouwende tekst over online onderwijs formuleren. Welke werkwijze levert de beste hoofdgedachte op?

De standpunten en afwegingen uit de kern in één zin samenbrengen Correct answer.
De titel en de eerste zin van de tekst letterlijk overnemen
De meest opvallende anekdote uit de inleiding samenvatten
Alle argumenten uit de tekst achter elkaar opsommen

Explanation

De hoofdgedachte is de kern van wat de schrijver over het onderwerp zegt, inclusief de afweging die in een beschouwing centraal staat. Je formuleert die door de kerngedachten uit de inleiding en het slot te verbinden met de afwegingen in de kern. Een titel of anekdote dekt die kern meestal niet volledig.

Question 30Lezen

Een leerling leest een tekst met de zin: 'Uit een enquête onder bezoekers blijkt dat 78 procent de nieuwe opstelling waardeert.' Welke functie heeft deze zin in het betoog?

Een argument in de vorm van een onderzoeksgegeven Correct answer.
Een definitie van een centraal begrip in de tekst
Een tegenargument dat de stelling van de schrijver ondermijnt
Een conclusie die uit de voorgaande alinea's volgt

Explanation

Een concreet cijfer uit onderzoek dat een standpunt ondersteunt, functioneert als argument. De schrijver gebruikt het gegeven om aannemelijk te maken dat de nieuwe opstelling gewaardeerd wordt. Het is geen tegenargument, conclusie of begripsomschrijving.

Question 31Lezen

Wat wordt in de leesvaardigheid bedoeld met de 'opbouw' van een tekst?

De betrouwbaarheid van de bronnen die de schrijver gebruikt
Het aantal signaalwoorden per alinea
De mening die de schrijver in de slotzin verwoordt
De wijze waarop de tekst in inleiding, kern en slot is geordend Correct answer.

Explanation

De opbouw betreft de globale structuur: hoe de tekst is ingedeeld in inleiding, kern en slot en hoe de alinea's zich tot elkaar verhouden. Dit is iets anders dan de hoofdgedachte, die de inhoudelijke kern weergeeft. Ook bronbetrouwbaarheid en signaalwoorddichtheid vallen niet onder opbouw.

Question 32Lezen

Een advertentie en een wetenschappelijk artikel behandelen hetzelfde dieet. Welk verschil in betrouwbaarheid is het meest aannemelijk?

Beide teksten zijn even betrouwbaar, omdat ze over hetzelfde onderwerp gaan
De advertentie is betrouwbaarder, omdat de schrijver een belang heeft bij overtuigende informatie
Het wetenschappelijke artikel is betrouwbaarder, omdat het verwijst naar onderzoek en deskundigen Correct answer.
De advertentie is betrouwbaarder, omdat die korter en duidelijker is

Explanation

Betrouwbaarheid hangt onder meer af van de bron, de controleerbaarheid en het gebruik van deskundigheid en onderzoek. Een wetenschappelijk artikel verwijst doorgaans naar bronnen en methoden, terwijl een advertentie een commercieel doel heeft. Hetzelfde onderwerp maakt twee teksten nog niet even betrouwbaar.

Question 33Lezen

Een leerling leest: 'De nieuwe regeling kost veel geld. Bovendien zorgt hij voor extra administratie.' Welke rol spelen deze twee zinnen in het betoog?

Ze vormen samen een weerlegging van het standpunt van de tegenstander
Ze vormen een conclusie na een reeks argumenten
Ze geven twee argumenten voor hetzelfde standpunt Correct answer.
Ze bevatten een voorbeeld en een tegenvoorbeeld

Explanation

Het signaalwoord 'bovendien' geeft aan dat er een tweede argument aan het eerste wordt toegevoegd. Beide zinnen noemen een nadeel en ondersteunen zo hetzelfde standpunt. Er is geen sprake van weerlegging, voorbeeld of conclusie.

Question 34Lezen

Een leerling leest: 'Volgens de onderzoekers is het effect klein, maar wel significant.' Welke interpretatie van 'significant' past bij deze wetenschappelijke context?

Het effect is slechts tijdelijk van aard
Het effect is zo groot dat iedereen het merkt
Het effect is door de onderzoekers zelf bedacht
Het effect is statistisch niet aan toeval toe te schrijven Correct answer.

Explanation

In wetenschappelijk taalgebruik betekent 'significant' dat een gevonden verschil statistisch gezien waarschijnlijk niet op toeval berust. Dat staat los van de vraag of het effect in de praktijk groot is; daarom kan een effect tegelijk klein en significant zijn. De tekst zegt juist dat het effect klein is.

Question 35Lezen

In een betoog staat: 'Sommigen beweren dat de maximumsnelheid omlaag moet, maar uit cijfers blijkt dat de files daardoor juist toenemen.' Welke argumentatieve functie heeft het tweede deel na 'maar'?

Een nuancering die het eigen standpunt verzwakt
Een weerlegging van een tegenargument Correct answer.
Een voorbeeld dat het tegenargument ondersteunt
Een herhaling van het eerder genoemde standpunt

Explanation

De schrijver noemt eerst een bezwaar van anderen en bestrijdt dat vervolgens met een tegenargument op basis van cijfers. Dat is een weerlegging. De schrijver verzwakt daarmee niet zijn eigen positie, maar ontkracht juist het bezwaar.

Question 36Lezen

Een leerling leest: 'De gemeente investeert in groene daken. Dat is verstandig, want groene daken houden regenwater vast en verkoelen de stad.' Welk type argumentatie gebruikt de schrijver?

Autoriteitsargumentatie: een deskundige wordt aangehaald
Empirische argumentatie: een onderzoek wordt samengevat
Causale argumentatie: een gevolg wordt verklaard uit een oorzaak Correct answer.
Morele argumentatie: een beroep wordt gedaan op normen en waarden

Explanation

De schrijver verklaart waarom de investering verstandig is door te wijzen op de gevolgen: water vasthouden en verkoeling. Dat is een oorzaak-gevolgredenering, ook wel causale argumentatie. Er wordt geen deskundige aangehaald en geen onderzoek samengevat.

Question 37Lezen

Een tekst begint met een pakkende anekdote over een leerling die niet kan slapen door zijn telefoon. Daarna volgt een algemene beschouwing over schermgebruik. Welke functie heeft de anekdote in de inleiding?

De bronvermelding van de gebruikte cijfers verzorgen
Een tegenargument tegen het standpunt inleiden
De aanleiding vormen en de aandacht van de lezer trekken Correct answer.
De hoofdgedachte van de tekst formuleren

Explanation

Een anekdote aan het begin van een tekst dient vaak als concrete aanleiding om de lezer bij het onderwerp te betrekken. De hoofdgedachte volgt meestal later in de inleiding of blijkt uit de hele tekst. De anekdote is geen argument of bronvermelding.

Question 38Lezen

Een leerling leest: 'Het is niet zo dat studenten lui zijn; het probleem is dat zij naast hun studie te veel uren moeten werken.' Welke retorische techniek gebruikt de schrijver hier?

Hij ontkracht een vooroordeel en verschuift de verklaring naar een andere oorzaak Correct answer.
Hij overdrijft het standpunt van de tegenstander om het belachelijk te maken
Hij beroept zich op de meerderheid om zijn gelijk te bewijzen
Hij herhaalt zijn standpunt in vrijwel dezelfde woorden

Explanation

De schrijver neemt een gangbaar verwijt weg en geeft vervolgens een andere verklaring voor hetzelfde verschijnsel. Dat is een nuancering waarbij een vooroordeel wordt ontkracht en een alternatieve oorzaak wordt aangedragen. Er is geen sprake van overdrijving, herhaling of een beroep op de meerderheid.

Question 39Lezen

Een leerling moet beoordelen of een argumentatie deugdelijk is. Welke twee vragen moet hij daarvoor in ieder geval stellen?

Staan er beeldspraak en ironie in de tekst verwerkt?
Is de tekst lang genoeg en staan er voldoende alinea's in?
Zijn de argumenten juist en ondersteunen ze het standpunt? Correct answer.
Is de schrijver bekend en schrijft hij vaker over dit onderwerp?

Explanation

Een deugdelijke argumentatie vereist dat de argumenten feitelijk juist zijn en dat ze het standpunt daadwerkelijk ondersteunen. Vervolgens kan de lezer nagaan of de argumenten aanvaardbaar en relevant zijn. Tekstlengte, bekendheid van de schrijver of stijlfiguren zeggen daar niets over.

Question 40Lezen

In een tekst over een nieuw medicijn staat: 'Uit een onderzoek onder twintig proefpersonen blijkt het middel veilig.' Welke kritische vraag stelt een goede lezer hierbij?

Of het medicijn in de apotheek verkrijgbaar is
Of de proefpersonen het medicijn vrijwillig hebben ingenomen
Of de onderzoeksgroep groot genoeg is om deze conclusie te dragen Correct answer.
Of de fabrikant van het medicijn een mooie folder heeft gemaakt

Explanation

Een groep van twintig proefpersonen is klein en mogelijk niet representatief, waardoor de conclusie 'veilig' te stellig is. Een kritische lezer vraagt zich daarom af of de steekproef voldoende groot en representatief is. Vrijwillige deelname, promotiemateriaal of verkrijgbaarheid raken de bewijskracht niet rechtstreeks.

Question 41Lezen

Een leerling leest: 'Enerzijds biedt automatisering kansen voor efficiëntie. Anderzijds dreigt verlies van werkgelegenheid.' Welk tekstdoel past het beste bij dit tekstdeel?

De lezer overtuigen om alle automatisering te verbieden
De lezer instrueren om een machine te bedienen
De lezer vermaken met een verhaal over een fabriek
De lezer informeren door twee kanten van een ontwikkeling te belichten Correct answer.

Explanation

De signaalwoorden 'enerzijds' en 'anderzijds' geven een afweging van voordelen en nadelen weer. Daarmee wil de schrijver de lezer een evenwichtig beeld geven van de ontwikkeling. Er wordt geen standpunt verdedigd, geen instructie gegeven en geen verhaal verteld.

Question 42Lezen

Een leerling leest: 'De cijfers lijken overtuigend, maar zijn gebaseerd op een steekproef die alleen online is afgenomen.' Welk probleem signaleert de schrijver?

De onderzoekers hebben te veel mensen ondervraagd
De resultaten zijn te ingewikkeld om te begrijpen
De steekproef is mogelijk niet representatief voor de hele bevolking Correct answer.
De cijfers zijn te recent om betrouwbaar te zijn

Explanation

Een online steekproef bereikt alleen mensen die online actief zijn en sluit anderen mogelijk uit, waardoor de uitkomsten vertekend kunnen zijn. De schrijver waarschuwt dus voor een gebrek aan representativiteit. Over de actualiteit, de omvang of de begrijpelijkheid van de cijfers zegt de zin niets.

Question 43Lezen

Een leerling leest: 'De wethouder spreekt van brede steun, hoewel de oppositie zich afzijdig hield.' Welke functie heeft het woord 'hoewel' in deze zin?

Het herhaalt de bewering in andere woorden
Het introduceert een beperking die de bewering nuanceert Correct answer.
Het trekt een conclusie uit de bewering
Het voegt een oorzaak toe aan de bewering van de wethouder

Explanation

'Hoewel' leidt een concessie of beperking in: ondanks de bewering van de wethouder is er een omstandigheid die die bewering nuanceert. De oppositie hield zich afzijdig, wat afbreuk doet aan het beeld van brede steun. Het signaalwoord geeft geen oorzaak, herhaling of conclusie aan.

Question 44Lezen

Een leerling leest een tekst met veel ironie en beeldspraak en concludeert: 'Daarom is deze tekst onbetrouwbaar.' Welke denkfout maakt hij?

Hij verwart het tekstdoel met de tekstsoort
Hij verwart de opbouw met de argumentatiestructuur
Hij verwart stijlkenmerken met betrouwbaarheid van de inhoud Correct answer.
Hij verwart de hoofdgedachte met het onderwerp

Explanation

Ironie en beeldspraak zijn stijlkenmerken die iets zeggen over de toon en presentatie, niet over de juistheid van de informatie. Betrouwbaarheid beoordeel je aan de hand van bron, controleerbaarheid en onderbouwing. De leerling verbindt dus ten onrechte stijl aan betrouwbaarheid.

Question 45Lezen

Een tekst bestaat uit: een inleiding met een vraag, twee alinea's met voordelen, twee met nadelen en een slot met een afweging. Welke tekststructuur past hierbij?

Voor- en nadelenstructuur Correct answer.
Probleem-oplossingsstructuur
Oorzaak-gevolgstructuur
Chronologische structuur

Explanation

De tekst weegt eerst voordelen en daarna nadelen tegen elkaar af en eindigt met een afweging. Dat past bij de voor- en nadelenstructuur. Een probleem-oplossingsstructuur zou eerst een probleem uitwerken en daarna oplossingen aandragen, wat hier niet gebeurt.

Question 46Lezen

In een betoog staat: 'Wie beweert dat de trein altijd duurder is dan de auto, rekent de parkeerkosten niet mee.' Welke techniek gebruikt de schrijver?

Hij ontkracht het tegenargument door een vergeten factor aan te wijzen Correct answer.
Hij herhaalt zijn standpunt om de lezer te overtuigen
Hij valt de tegenstander persoonlijk aan in plaats van het argument te weerleggen
Hij beroept zich op een autoriteit om zijn gelijk te onderbouwen

Explanation

De schrijver bestrijdt het tegenargument door erop te wijzen dat een relevante kostenpost over het hoofd wordt gezien. Daarmee wordt het bezwaar inhoudelijk ontkracht. Er is geen persoonlijke aanval, beroep op autoriteit of herhaling in het spel.

Question 47Lezen

Een leerling leest: 'Het project loopt vertraging op. De leverancier kampt met personeelstekorten.' Welk tekstverband is hier het meest waarschijnlijk?

Oorzaak-gevolg: de personeelstekorten verklaren de vertraging Correct answer.
Opsomming van twee losse gebeurtenissen
Doel-middel: de tekorten zijn een middel om het doel te bereiken
Tegenstelling: de vertraging staat haaks op de tekorten

Explanation

De tweede zin geeft een verklaring voor de vertraging in de eerste zin: door personeelstekorten bij de leverancier loopt het project uit. Dat is een oorzaak-gevolgrelatie, ook zonder expliciet signaalwoord. De zinnen zijn niet tegengesteld en er is geen sprake van een doel-middelrelatie.

Question 48Lezen

Een leerling leest: 'De overheid moet niet alleen inzetten op windenergie, maar ook op zonne-energie.' Welk tekstverband geeft 'niet alleen ... maar ook' aan?

Een tegenstelling: windenergie wordt afgewezen ten gunste van zonne-energie
Een oorzaak: windenergie leidt tot zonne-energie
Een uitbreiding: beide zaken worden naast elkaar genoemd Correct answer.
Een voorwaarde: zonne-energie is pas mogelijk na windenergie

Explanation

De combinatie 'niet alleen ... maar ook' voegt een tweede element toe aan het eerste, waardoor beide zaken worden genoemd. Dat is een uitbreiding of opsomming. Er wordt geen van beide afgewezen en er is geen voorwaarde of oorzakelijk verband.

Question 49Lezen

Een leerling leest: 'De resultaten van het onderzoek zijn indrukwekkend, mits men bedenkt dat de proefpersonen allemaal studenten waren.' Welke kritiek op de conclusie is hier impliciet?

De steekproef is beperkt tot één groep, wat de generaliseerbaarheid aantast Correct answer.
De onderzoekers hebben hun eigen resultaten verzonnen
De resultaten zijn verouderd en daardoor onbruikbaar
De onderzoeksmethode is te duur voor herhaling

Explanation

De toevoeging 'mits men bedenkt dat de proefpersonen allemaal studenten waren' wijst erop dat de uitkomsten niet zonder meer voor de hele bevolking gelden. De steekproef is eenzijdig samengesteld, waardoor generaliseren riskant is. Over kosten, actualiteit of fraude zegt de zin niets.

Question 50Lezen

In een beschouwing staat: 'Digitalisering verhoogt de efficiëntie, maar gaat ten koste van persoonlijk contact.' Welke functie heeft deze zin voor de hoofdgedachte van de tekst?

Zij vormt een afweging die de kern van de beschouwing samenvat Correct answer.
Zij geeft een definitie van het begrip digitalisering
Zij introduceert een nieuwe vraag die de tekst niet beantwoordt
Zij weerlegt het standpunt van de schrijver volledig

Explanation

Een beschouwing weegt verschillende kanten van een onderwerp af en komt tot een genuanceerd beeld. Deze zin noemt zowel een voordeel als een nadeel en geeft daarmee de kern van die afweging weer. Er wordt geen standpunt volledig weerlegd en er wordt geen begrip gedefinieerd.