VWO Scheikunde flashcards

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Significantie bij optellen

Bij optellen en aftrekken bepaalt het getal met de minste decimalen het aantal decimalen in de uitkomst. 12,3 + 1,456 = 13,8, omdat 12,3 slechts één decimaal heeft.

pH en significantie

In pH = -log[H3O+] geeft het aantal decimalen van de pH het aantal significante cijfers van de concentratie weer. [H3O+] = 2,5·10^-3 mol/L geeft pH = 2,60.

Verdunningsformule

Bij verdunnen geldt c1·V1 = c2·V2, omdat het aantal mol opgeloste stof gelijk blijft. Het volume neemt toe en de concentratie neemt evenredig af.

Zwak zuur benaderingsformule

Voor een zwak zuur geldt [H3O+] = √(Kz·c0), mits de geïoniseerde fractie klein is ten opzichte van c0 (richtlijn: minder dan 5%).

Rendement berekenen

Rendement = (werkelijke opbrengst / theoretische opbrengst) × 100%. Bereken eerst de theoretische hoeveelheid in mol uit de reactievergelijking en de beperkende reactant.

Buffervergelijking

pH = pKz + log([base]/[zuur]) voor een buffer van een zwak zuur en zijn geconjugeerde base. Bij gelijke concentraties geldt pH = pKz.

VSEPR-hoeken

Twee elektronendomeinen geven 180°, drie geven ongeveer 120°, vier geven ongeveer 109,5°. Vrije elektronenparen stoten sterker en verkleinen de bindingshoeken.

Waterstofbrug voorwaarden

Een waterstofbrug vereist een H-atoom gebonden aan N, O of F, plus een vrij elektronenpaar op N, O of F van een naburig molecuul.

Polariteit van CO2

De C=O-bindingen zijn polair, maar de lineaire bouw maakt de dipoolmomenten tegengesteld en even groot. Het netto dipoolmoment is nul, dus CO2 is apolair.

Vanderwaalskracht en massa

De vanderwaalskracht wordt sterker bij meer elektronen en groter contactoppervlak. Daardoor stijgt het kookpunt binnen een homolohe reeks met de molaire massa.

Elektronegativiteit trend

Elektronegativiteit neemt toe van links naar rechts over een periode en van onder naar boven in een groep. Fluor heeft de hoogste waarde (Pauling 4,0).

Ionbinding versus covalent

Bij een ionbinding worden elektronen overgedragen tussen atomen met groot elektronegativiteitsverschil; bij een covalente binding worden elektronen gedeeld.

Mesomerie of resonantie

Delokalisatie van elektronen over meerdere atomen stabiliseert een deeltje. Carbonaat en benzeen zijn voorbeelden waarbij meerdere grensstructuren bestaan.

Alkaan algemene formule

Alkanen hebben formule CnH2n+2 en alleen enkelvoudige C-C-bindingen. Alkenen hebben CnH2n met één C=C-binding, alkynen CnH2n-2 met één C≡C-binding.

Primair secundair tertiair

Het aantal koolstofatomen direct gebonden aan het C-atoom met de functionele groep bepaalt primair (1), secundair (2) of tertiair (3).

Additie versus substitutie

Additie opent een dubbele binding en voegt atomen toe zonder iets weg te nemen. Substitutie vervangt een H-atoom, bijvoorbeeld bij alkaan en halogeen onder UV-licht.

Oxidatie van alcoholen

Een primair alcohol wordt geoxideerd tot aldehyde en daarna tot carbonzuur. Een secundair alcohol geeft een keton; een tertiair alcohol oxideert niet eenvoudig.

Verestering

Carbonzuur en alcohol reageren onder zuurkatalyse tot ester en water. De reactie is een evenwicht en de ester kan door hydrolyse weer worden afgebroken.

Chiraal koolstofatoom

Een koolstofatoom met vier verschillende groepen is chiraal en geeft twee enantiomeren die elkaars spiegelbeeld zijn en niet samenvallen.

Peptidebinding

Aminozuren koppelen via een condensatiereactie tussen de aminogroep en de carbonzuurgroep tot een amidebinding, ook peptidebinding genoemd, waarbij water vrijkomt.

Sterk zuur ionisatie

Sterke zuren zoals HCl, HNO3 en HBr ioniseren volledig in water. Daardoor geldt [H3O+] = c0 en is de pH direct uit de beginconcentratie te berekenen.

Kz maal Kb

Voor een geconjugeerd zuur-basepaar geldt Kz·Kb = Kw = 1,0·10^-14 bij 298 K. Daarom is pKz + pKb gelijk aan 14.

Amfoteer deeltje

Een amfoteer deeltje kan zowel als zuur als als base reageren. Voorbeelden zijn water, HCO3- en H2PO4-, afhankelijk van de reactiepartner.

Indicatorkeuze bij titratie

Kies een indicator waarvan het omslagtraject het pH-gebied rond het equivalentiepunt omvat. Fenolftaleïne (8,2-10,0) past bij een titratie van zwak zuur met sterke base.

Zout van zwak zuur

Het zout van een zwak zuur met een sterke base geeft een basische oplossing, doordat de geconjugeerde base met water reageert en OH- vormt.

Zuursterkte en pKz

Een groter Kz of kleiner pKz betekent een sterker zuur. Hoe sterker het zuur, hoe zwakker zijn geconjugeerde base.

Oxidatiegetal zuurstof

Zuurstof heeft in verbindingen meestal oxidatiegetal -2, behalve in peroxiden (-1). Waterstof is meestal +1, behalve in metaalhydriden (-1).

Reductor en oxidator

De reductor staat elektronen af en wordt geoxideerd; de oxidator neemt elektronen op en wordt gereduceerd. Oxidatie is een toename van het oxidatiegetal.

Celpotentiaal berekenen

E°cel = E°oxidator - E°reductor, beide als standaardelektrodepotentiaal. Een positieve E°cel betekent dat de reactie onder standaardomstandigheden spontaan verloopt.

Evenwichtsvoorwaarde K

K is het quotiënt van de concentraties van producten en reactanten, elk tot de macht van de coëfficiënt. Vaste stoffen en zuiver water worden weggelaten.

Verschuiving door druk

Bij drukverhoging verschuift een gasevenwicht naar de zijde met minder gasdeeltjes. Zijn beide zijden gelijk, dan heeft druk geen invloed op de ligging.

Katalysator en evenwicht

Een katalysator verlaagt de activeringsenergie en versnelt zowel de heen- als de terugreactie. De evenwichtsligging en de waarde van K blijven onveranderd.

Gibbs-energie en K

ΔG° = -RT·ln K. Een negatieve ΔG° hoort bij K > 1, dus bij een evenwicht dat aan de productzijde ligt.