VWO Scheikunde key terms

Het aantal betrouwbare cijfers in een meetwaarde; bij vermenigvuldigen en delen telt het kleinste aantal significante cijfers, bij optellen en aftrekken de kleinste absolute nauwkeurigheid.

Schrijfwijze van een getal als a × 10^n met 1 ≤ a < 10, zodat het aantal significante cijfers direct zichtbaar is en zeer grote of kleine waarden overzichtelijk blijven.

Het verschil tussen een gemeten waarde en de werkelijke waarde, uitgedrukt in dezelfde eenheid als de meting; geeft de nauwkeurigheid in absolute zin aan.

De absolute fout gedeeld door de werkelijke waarde, vaak in procenten uitgedrukt; maakt fouten van metingen met verschillende grootte onderling vergelijkbaar.

De massa van één mol deeltjes in gram per mol, numeriek gelijk aan de atoommassa of som van atoommassa's in u; verbindt massa en hoeveelheid stof.

De SI-eenheid voor hoeveelheid stof, gelijk aan 6,022 × 10^23 deeltjes; de brug tussen de microscopische deeltjeswereld en weegbare hoeveelheden.

Het getal 6,022 × 10^23 per mol, dat aangeeft hoeveel deeltjes er in één mol stof zitten; wordt gebruikt bij het omrekenen tussen aantal deeltjes en mol.

De hoeveelheid opgeloste stof in mol per liter oplossing (mol L⁻¹); de standaardgrootheid om de sterkte van een oplossing of zuur-base-berekening uit te drukken.

De negatieve logaritme van de waterstofionenconcentratie: pH = −log[H⁺]; een zuur heeft pH < 7, een base pH > 7 bij 298 K.

De negatieve logaritme van de hydroxide-ionenconcentratie: pOH = −log[OH⁻]; samen met pH geldt bij 298 K dat pH + pOH = 14.

Het evenwichtsproduct Kw = [H⁺][OH⁻], bij 298 K gelijk aan 1,0 × 10⁻¹⁴; bepaalt de samenhang tussen pH en pOH in waterige oplossingen.

Een covalente binding waarbij twee atomen één of meer elektronenparen delen; ontstaat tussen niet-metaalatomen en leidt tot een molecuul of atoomrooster.

Twee elektronen die samen een binding vormen of als niet-bindend paar op een atoom zitten; bepaalt mede de ruimtelijke vorm rond een atoom.

De mate waarin een atoom in een binding elektronen naar zich toe trekt; grote verschillen geven een polaire of ionaire binding, kleine verschillen een apolaire binding.

Een molecuul met een blijvend ladingsverschil doordat bindingsdipolen elkaar niet opheffen; het heeft een positieve en een negatieve kant.

Een sterke intermoleculaire aantrekking tussen een waterstofatoom aan N, O of F en een vrij elektronenpaar op een naburig N-, O- of F-atoom; verklaart hoge kookpunten.

De zwakke aantrekkingskracht tussen moleculen door tijdelijke ladingsfluctuaties; neemt toe met het aantal elektronen en dus met de molecuulmassa.

Een binding die ontstaat door elektrostatische aantrekking tussen positieve en negatieve ionen, doorgaans tussen een metaal en een niet-metaal in een ionrooster.

Model dat de ruimtelijke vorm van een molecuul voorspelt door elektronenparen zo ver mogelijk van elkaar te plaatsen; niet-bindende paren nemen meer ruimte in dan bindende.

Een verbinding die uitsluitend uit koolstof en waterstof bestaat, zoals alkanen, alkenen en alkynen; de basis van de organische chemie.

Een verzadigde koolwaterstof met alleen enkelvoudige C–C-bindingen en de algemene formule CnH2n+2; onderscheidt zich van onverzadigde alkenen en alkynen.

Een karakteristieke atoomgroep in een organisch molecuul, zoals –OH, –COOH of –NH2, die de chemische eigenschappen en de naamgeving bepaalt.

Een verbinding met dezelfde molecuulformule als een andere maar een verschillende structuur; isomerie verklaart verschillen in eigenschappen bij gelijke samenstelling.

Weergave van een molecuul waarin alle atomen en hun onderlinge bindingen zichtbaar zijn; onmisbaar om isomerie en reactieplaatsen te herkennen.

Een reactie waarbij een molecuul over een dubbele of drievoudige binding wordt geaddeerd, zodat de onverzadigde binding verdwijnt; typisch voor alkenen.

Een organische verbinding met de groep –COOH die in water gedeeltelijk H⁺ afstaat; een zwak zuur dat met een base een zuur-basereactie aangaat.

Een verbinding met de groep –COO–, gevormd uit een carbonzuur en een alcohol onder afsplitsing van water; kenmerkend door een aangename geur.

Een organische verbinding met een –OH-groep aan een koolstofatoom; kan als zwak zuur optreden en wordt geoxideerd tot een aldehyde of carbonzuur.

Een deeltje of stof die een proton (H⁺) kan afstaan aan een andere stof; volgens Brønsted-Lowry is een zuur een protondonor.

Een deeltje of stof die een proton (H⁺) kan opnemen; volgens Brønsted-Lowry is een base een protonacceptor.

Twee deeltjes die door opname of afgifte van één proton in elkaar overgaan, zoals NH3 en NH4⁺; samen vormen ze een zuur-basepaar.

Een deeltje dat zowel als zuur als als base kan optreden, zoals HCO3⁻ of water; het kan afhankelijk van de omgeving een proton opnemen of afstaan.

Een zuur dat in water slechts gedeeltelijk in ionen splitst en daardoor een evenwicht instelt; de zuurconstante Kz is klein en de pH ligt minder laag dan bij een sterk zuur.

De evenwichtsconstante Kz van de protolyse van een zuur in water; een kleine Kz betekent een zwak zuur en een grote pKz-waarde.

De reactie tussen een zuur en een base waarbij water en een zout ontstaan; de opgenomen en afgestane hoeveelheden protonen zijn gelijk in het equivalentiepunt.

Een kwantitatieve bepaling waarbij een oplossing van bekende concentratie stapsgewijs wordt toegevoegd tot het equivalentiepunt is bereikt; met het volume wordt de onbekende concentratie berekend.

Het punt in een tritratie waarop de toegevoegde hoeveelheid reagens precies met alle te bepalen stof heeft gereageerd; bij een zuur-basetitratie is de pH daar niet altijd 7.

Een zwak zuur of zwakke base waarvan de kleur verandert rond een bepaald pH-traject; wordt gekozen zodat het omslagtraject rond het equivalentiepunt ligt.

Het afstaan van elektronen door een deeltje; de oxidatiegetal van dat deeltje stijgt en het deeltje werkt als reductor.

Het opnemen van elektronen door een deeltje; het oxidatiegetal daalt en het deeltje werkt als oxidator.

Een deeltje dat elektronen opneemt en daarbij een ander deeltje oxideert; het wordt zelf gereduceerd.

Een deeltje dat elektronen afstaat en daarbij een ander deeltje reduceert; het wordt zelf geoxideerd.

Een getal dat de lading van een atoom aangeeft als de bindingselektronen aan het meest elektronegatieve atoom worden toegekend; maakt redoxreacties herkenbaar.

De verhouding van de concentraties van producten en reactanten bij evenwicht, elk tot de macht van hun coëfficiënt; een vaste waarde bij een gegeven temperatuur.

De toestand waarin de snelheid van de voorwaartse reactie gelijk is aan die van de teruggaande reactie, zodat de concentraties van alle stoffen constant blijven.

Regel dat een systeem in evenwicht een verandering van concentratie, druk of temperatuur tegenwerkt; voorspelt de verschuiving van het evenwicht.