VWO Spaans (elementair) cheat sheet

Vraagtype eerst bepalen: hoofdgedachte, detail, woordbetekenis, verwijswoord, of inferentie. Elk type heeft een eigen aanpak; detailvragen zoek je lokaal, hoofdgedachtevragen pas na volledige lezing.

Hoofdgedachte staat vaak in de inleiding (eerste alinea) of in de slotconclusie; tussenkopjes en de eerste zin per alinea geven de structuur. Een hoofdgedachte dekt de hele tekst, niet één alinea.

Spaanse signaalwoorden voor opsomming: además, asimismo, también, por un lado... por otro lado. Voor tegenstelling: sin embargo, no obstante, aunque, pero, en cambio. Deze markeren waar de schrijver een wending neemt.

Signaalwoorden voor oorzaak/gevolg: por lo tanto, por eso, en consecuencia, debido a, ya que, puesto que, así que. Voor conclusie: en resumen, en definitiva, por último, finalmente.

Verwijswoorden koppelen aan het dichtstbijzijnde antecedente dat qua getal (enkelvoud/meervoud) en geslacht past: este/esta/esto, aquel, el cual, cuyo, ello, lo que. 'Lo que' verwijst naar een hele zin of idee, niet naar één zelfstandig naamwoord.

Woordbetekenis uit context: let op woordsoort, voorvoegsel of achtervoegsel, en parallelle structuur in de zin. Valse vrienden: actual (=huidig, niet actueel), realizar (=uitvoeren), largo (=lang), asistir (=bijwonen), largo plazo (=lange termijn).

Getal- en tijdsaanduidingen zijn vaak detailvragen: data worden in het Spaans als 'el 5 de mayo de 2024' geschreven; let op duizendtallen (punt) en decimalen (komma), bv. 1.500 = duizendvijfhonderd, 3,5 = drie komma vijf.

Bij meerkeuze: elimineer opties die te absoluut zijn (siempre, nunca, todos) of die slechts een detail uit één alinea herhalen. Het juiste antwoord parafraseert de tekst, het herhaalt zelden letterlijk.

Tekstsoorten en vaste formules: brief/e-mail opent met 'Estimado/a Sr./Sra.:' of 'Hola [naam]:' en sluit met 'Un saludo,' of 'Atentamente,'; formele brief gebruikt 'usted', informele 'tú'.

Alineastructuur: inleiding (onderwerp + doel), midden (argumenten of gevraagde punten, één per alinea), slot (conclusie of afsluitende wens). Elke opdrachtpunt in een eigen alinea voorkomt puntenverlies.

Werkwoordstijden: presente voor feiten en gewoonten; pretérito indefinido voor afgeronde gebeurtenissen met tijdstip; imperfecto voor achtergrond en gewoonten in het verleden; perfecto (he + voltooid deelwoord) voor recente gebeurtenissen met relevantie nu.

Toekomst: 'ir a + infinitief' voor plannen, futuro simple (-é, -ás, -á, -emos, -éis, -án) voor formele voorspellingen en beloftes. Condicional (-ía) voor beleefdheid en hypothetische wensen.

Congruentie: bijvoeglijk naamwoord in geslacht en getal met het zelfstandig naamwoord (un problema grave, unas ideas buenas). Let op woorden op -a met mannelijk lidwoord: el problema, el tema, el día, el mapa.

Verbindingswoorden voor samenhang: primero, además, por ejemplo, sin embargo, por lo tanto, en conclusión. Eén per zin is genoeg; te veel schakelwoorden maakt de tekst onnatuurlijk.

Accenten zijn betekenisonderscheidend en tellen mee: qué (vraagwoord) vs que (betrekkelijk), él (hij) vs el (lidwoord), sí (ja) vs si (als), aún (nog) vs aun (zelfs), más (meer) vs mas (maar).

Getallen, data en bedragen correct: 'el 12 de octubre', 'a las ocho', '15 euros con 50 céntimos'. Gebruik 'hay' voor onbepaalde zaken en 'está/están' voor bepaalde, gelokaliseerde zaken.

Woordvolgorde en vraagconstructie: Spaans vormt vragen met omgekeerde woordvolgorde en vraagtekens aan beide zijden: ¿Dónde vives? ¿Puedes venir mañana? Bij inversie geen extra 'do'-werkwoord zoals in het Engels.